Το Χρέος και η Επανάσταση - Για το βιβλίο του Μιχάλη Πάτση: "Καζαντζάκης και Ρωσία"

           «Όταν στα χρόνια της τουρκικής σκλαβιάς, οι γέροι Κρητικοί μεθούσαν,

 βάζανε στραβά το φέσι τους, μπαίνανε τους τούρκικους καφενέδες και παίρναν να τραγουδούν, με κίντυνο της ζωής τους: Λευτεριά! Λευτεριά! Το Μόσκοβο θα φέρω!

Και να τώρα, απάνω στην ακμή του, ο Γερανός νιώθει μέσα του  μεμιάς, έναν γέρο Κρητικό, τον παππού του, με το φέσι στραβά, να βγάνει το λαρύγγι του,

τραγουδώντας το ίδιο τσάκισμα!»

Τόντα-Ράμπα

Ο Καζαντζάκης, ο συγγραφέας που αποτόλμησε να κάμει κτήμα του όλα τα πνευματικά ρεύματα του καιρού του και να αναστήσει με τη γραφίδα του τον Άνθρωπο-μαχητή, διατηρεί ακόμη το φωτοστέφανο του μεγάλου. Κι, όμως, η εικόνα του κόσμου μας σήμερα είναι αυτή που του προκαλούσε τη μέγιστη αποστροφή. Ο τρόπος του «μπακάλη» και του «λογιστή» επελαύνει ακάθεκτος σε όλα τα πλάτη και μήκη του πλανήτη, αυτού που ο Κ. αγάπησε με πάθος και εξιστόρησε σε σελίδες απαράμιλλης ομορφιάς και διεισδυτικότητας. Και που να βρει τώρα ένα κλαρί ανθισμένο για «να καθίσει και να κελαδήσει το ιερό πουλί, η καρδιά του ανθρώπου!»[1]. Κι ομολογούσε, σε στιγμές δραματικές για την Ευρώπη και τον ελληνισμό, στο αδημοσίευτο όσο ζούσε, «Συμπόσιο»: «Κύριε! Κύριε! Ποιος μίσησε περσότερο από μένα τη Φραγκιά-τη λατρεία του λογικού και της κοιλιάς, τη μίζερη γνώση, τις κερδοφόρες μικρές βεβαιότητες;». Χαιρόταν ο πολεμιστής του Χρέους ατενίζοντας τις «ορδές» της Ανατολής, τις δυνάμεις του Χάους, να εφορμούν για να ξεβολέψουν τις κοιμισμένες ψυχές∙ πρόσμενε πως αυτές θα έβαζαν πάλι το Πνεύμα σε κίνηση.

Πόσο επίκαιρος είναι, λοιπόν, ο, κατ’ εξοχήν, Έλληνας Ρομαντικός, που συμπέραινε ότι ο θάνατος είναι η έσχατη πραγματικότητα αλλά η πάλη για ζωή η μόνη Λύτρωση;  Μετά και τη φολκλορική επικράτηση του «κακέκτυπου» τού Ζορμπά, που στάθηκε το άλλοθι του χυδαίου αμοραλισμού της μεταπολίτευσης, ο Κ. επιστρέφει. Μια επιστροφή, ίσως όχι συγκυριακή, αλλά μάλλον διαισθητική. Ο δυτικός άνθρωπος έχει φθάσει στα έσχατά του. Η νίκη του είναι και η ήττα του. Κι ο Έλληνας που βλέπει, όταν «βλέπει», το καντήλι της Ιστορίας του να σιγοσβήνει, αναζητά ρίζες, πριν χαθεί οριστικά από το προσκήνιο.

Греческие общины в Украине и греко-украинских отношений в 90-е годы, Сотирис Димопулос



Греческие общины Донецкой Области

Происходившие во второй половине 80-х годов изменения внутри Советского Союза открыли возможности установления прямых связей между советскими республиками и Грецией. Определенное ослабление бюрократической системы согласования с центральными ведомствами позволило вовлечь в процесс сотрудничества новые контингенты деятелей културы и науки, бизнесменов.

Именно в этот период были организованы и первые греко-украинские предприятия, дополнительный импулс получил туризм, возникли предпосылки для укрепления непосредственных отношений между Грецией и независимой Украиной в будущем.[1]

Важным фактором в развитии отношений между двумя странами является присуствие на южных территориях Украины компактно проживающих греческих общин.

По данным статистического сборника ‘‘Население СССР 1987’’, общее количество греческого населения, проживающего в различных районах бывшего СССР, составляло 358 тысяч человек, в том числе в Украине 104.091 человек.[2]

"Β΄ παγκόσμιος πόλεμος (περίοδος 1942-1945)", Διάλεξη στο "Κυπριακό Κέντρο Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων", Πανεπιστήμιο Λευκωσίας

Στη διάλεξη που προηγήθηκε, έγινε η παρουσίαση των γεγονότων που ξεκινούν από την εισβολή της Γερμανίας στην Πολωνία, που θεωρείται και η έναρξη του β΄ παγκοσμίου πολέμου, έως και το τέλος του 1941. Βεβαίως, οι ημερομηνίες ενίοτε είναι αρκετά συμβατικές. Ήδη πριν από την εισβολή στην Πολωνία θα προηγήθηκαν η προσάρτηση της Τσεχοσλοβακίας αλλά και ο Ρωσο-ιαπωνικός πόλεμος στο μέτωπο της Μογγολίας-Μαντζουρίας το καλοκαίρι του 1939.

Ο βομβαρδισμός, πάντως, από τους Ιάπωνες του αμερικανικού στόλου στο Περλ Χάρμπορ της Χαβάης συνιστά σε κάθε περίπτωση τη παγκόσμια διεύρυνση του πολέμου. Μια εξέλιξη, που ίσως επιθυμούσε ο πρόεδρος Ρούζβελτ, ώστε σαν αφορμή να τη χρησιμοποιήσει για την είσοδο των ΗΠΑ στον πόλεμο, απέναντι στις ισχυρές φωνές του απομονωτισμού, που ήθελαν την Αμερική αμέτοχη στα ευρωπαϊκά δρώμενα. Χωρίς αμφιβολία, ο β΄ παγκόσμιος πόλεμος ήλθε ως συνέχεια του πρώτου. Ήλθε να κλείσει τις εκκρεμότητες του Μεγάλου πολέμου 1914-1918, και εν πολλοίς οι αιτίες που προκάλεσαν την άνοδο των ιδεολογιών και των κινημάτων που ήθελαν να πάρουν τη ρεβάνς από την ήττα, ανιχνεύονται στην επαύριον των συμφωνιών ειρήνης 1918-1920.

·      Υπήρχε η δυνατότητα να αποφευχθεί ο δεύτερος πόλεμος;

·    Θα μπορούσε το σύστημα διεθνούς ασφάλειας και θεσμοί όπως η Κοινωνία των Εθνών,  να επέβαλαν τη διευθέτηση των διαφορών με ειρηνικά μέσα;

·     Θα μπορούσε μια δικαιότερη συμπεριφορά προς τη Γερμανία να αποτρέψει την γιγάντωση του εθνικοσοσιαλισμού;

·     Θα μπορούσε το ολοκληρωτικό σύστημα της Σοβιετικής Ένωσης και ο σταλινισμός να κατέρρεαν από ίσως μια λαϊκή εξέγερση, αν δεν υπήρχε ο εξωτερικός κίνδυνος που δικαιολογούσε την άγρια καταστολή;

Τα ερωτήματα αυτά έχουν σημασία και η ανάδειξή τους αποτελούν μαθήματα για το σήμερα και το αύριο. Η ιστορία, όμως, είναι ιστορία και ως τέτοια πρέπει να την εξετάζουμε. Χωρίς «αν» αλλά με «γιατί» και «διότι».

Η Μολδαβία νέο πεδίο αντιπαράθεσης Δύσης-Ρωσίας

 
Η ουκρανική κρίση και η προσάρτηση της Κριμαίας στη Ρωσική Ομοσπονδία επανέφεραν στο προσκήνιο το πρόβλημα της Μολδαβίας. Οι κάτοικοι  της Υπερδνειστερίας ζητούν, πλέον, να ενταχθούν και αυτοί στη Ρωσία, σύμφωνα και με το δημοψήφισμα που διεξήγαγαν το 2006, όπως και οι Γκαγκαούζοι στα νότια της χώρας. Την ίδια ώρα, με παρότρυνση της Δύσης, η νέα εξουσία στο Κίεβο μπλόκαρε τα σύνορα της φιλορωσικής περιοχής, απαγορεύοντας την έξοδο των κατοίκων της προς τα ανατολικά.

Στην πραγματικότητα, επρόκειτο για μια αναμενόμενη εξέλιξη. Η μικρή αυτή χώρα, με πληθυσμό περίπου 3,5 εκατομμύρια, επηρεάζεται αυτόματα από τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις στον ευρύτερο ρωσικό χώρο επιρροής. Άλλωστε, στο παρελθόν λειτούργησε ως πύλη επικοινωνίας των Βαλκανίων με το ρωσικό κόσμο.

Βασικό στοιχείο της ταυτότητας της Μολδαβίας είναι η ανθρωπογεωγραφική της διαίρεση. Δυτικά του ποταμού Δνείστερου, στη Βεσσαραβία, ο πληθυσμός είναι ρουμανόφωνος ενώ ανατολικά, στην Υπερδνειστερία, ρωσόφωνος και κατά πλειοψηφία σλαβικός. Ο διχασμός αυτός έχει σφραγίσει τη πρόσφατη ιστορική πορεία της περιοχής. Η Ρουμανία τη θεωρεί ως αναπόσπαστο τμήμα της, ενώ η Ρωσία ως όριο της παρουσίας της στις παρυφές των Βαλκανίων.

Ο στρατηγικός σχεδιασμός της Μόσχας

 
Όλα δείχνουν ότι η κρίση στην Ουκρανία συνιστά και επισήμως την απαρχή ενός νέου «ψυχρού» πολέμου. Η αντιπαράθεση μεταξύ των ΗΠΑ, ως παγκόσμια ηγεμονική δύναμη, και της Ρωσίας, που διεκδικεί αναβαθμισμένο ρόλο μετά την περίοδο αναδίπλωσης που ακολούθησε τη διάλυση της ΕΣΣΔ, δεν περιορίζεται στην Ουκρανία και δεν αφορά μόνον τους δύο τους. Επηρεάζει άμεσα ή έμμεσα τις ισχυρότερες περιφερειακές δυνάμεις, όπως την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Κίνα, αλλά και τους συσχετισμούς σε πολλαπλές εστίες έντασης και ανταγωνισμού σε πλανητικό επίπεδο.

Για να ανασταλεί αυτή η διαδικασία βασική προϋπόθεση είναι η υποχώρηση της Ρωσίας. Που σημαίνει άρνηση από τη Μόσχα της προσάρτησης της Κριμαϊκής χερσονήσου, που μπήκε πλέον στη τελική της φάση, αλλά και άρνηση της «υποχρέωσής» της για προστασία των Ρώσων και φιλορώσων κατοίκων της ανατολικής και νότιας Ουκρανίας. Αν δεν συμβούν αυτά τότε το παιχνίδι της Ουκρανίας θα φανεί ότι το έχει κερδίσει ο Πούτιν. Κι αυτό το ενδεχόμενο είναι οδυνηρό για τον Ομπάμα και την αμερικανική εξωτερική πολιτική.

Από την «πλατεία της Επανάστασης» στη «Μαϊντάν»

ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ ΚΙΕΒΟΥ (1037)

Ήταν κάποιο αυγουστιάτικο δειλινό, στο μακρινό 1987. Το μελιχρό φως διαμόρφωνε ένα σχεδόν ονειρικό τοπίο στην «πλατεία της Επανάστασης» του Κιέβου. Εκατοντάδες νέοι κατέφθαναν με το Μετρό απ’ όλες τις συνοικίες. Άλλοι έρχονταν κατά παρέες από το βουλεβάρτο της Κρεσσιάτικ. Το δρόμο που, πριν από 999 χρόνια τότε, πέρασαν οι στρατιώτες του πρίγκηπα Βλαδίμηρου για να βαπτισθούν, θέλοντας και μη, χριστιανοί στον πλατύ Δνείπερο. Στο πλάι του ο σκληρός αλλά οξυδερκής ηγεμόνας είχε την βυζαντινή πριγκηποπούλα, που παντρεύτηκε στην χερσόνησο της Κριμαίας.

Η βυζαντινή σφραγίδα θα έμενε ανεξίτηλη στην όψη της όμορφης αυτής πόλης, του λίκνου του ρωσικού πολιτισμού. Όπως στην Αγία Σοφία, που λίγα βήματα από την πλατεία, έστεκε σε πείσμα των καιρών. Με τους ανατολίτικους χρυσούς τρούλους της,  αυτούς που μοιάζουν με κρεμμύδι –αλλά που στο εσωτερικό της οι εικονογραφίες της είναι βυζαντινές και οι επιγραφές επάνω τους στα ελληνικά. Όπως, λίγο μακρύτερα, στη Πετσέρσκαγια Λαύρα, τη Λαύρα των Σπηλαίων –εκεί που ο μοναχός Αντώνιος ο Αθωνίτης ίδρυσε τη περιβόητη μοναστική κοινότητα. Εκεί, επίσης, που ο μοναχός Νέστωρ συνέγραψε το πρώτο ρωσικό Χρονικό. Και η Λαύρα επέζησε στο χρόνο παρά τις καταστροφές των Ταταρο-Μογγόλων, την απόπειρα αρπαγής της από την Ουνία, την μανία της επανάστασης και τη λεηλασία των Ναζί. Τότε, στη δεκαετία του ’80, άρχιζε να «μπουμπουκιάζει» και πάλι, μισή μουσείο, μισή χώρος λατρείας.

Εκδήλωση του περιοδικού Άρδην: “Η πολιτική διαμάχη στην Ουκρανία και οι επιπτώσεις για την Ελλάδα”, 6 Μαρτίου 2014.