
Η πολυεθνική και πολυθρησκευτική περιοχή του Καυκάσου και της Υπερκαυκασίας
διατηρεί για αιώνες την κομβική γεωστρατηγική της σημασία. Σταυροδρόμι, που
συναντώνται η Μέση Ανατολή με τις ρωσσικές στέππες και η Κεντρική Ασία με την
Εγγύς Ανατολή και κατ΄επέκταση την Ευρώπη, αποτελούσε πάντοτε «μήλον της έριδος»
εξωκαυκάσιων δυνάμεων. Για αιώνες, ευρισκόμενη ανάμεσα σε τρεις δυνάμεις -τη
Ρωσσία, τη Τουρκία και την Περσία- επηρεάστηκε καταλυτικά από τον μεταξύ τους
ανταγωνισμό και την ισορροπία ισχύος. Οι βασικές γεωπολιτικές συντεταγμένες που
διαμόρφωσαν την ιστορική εξέλιξη της ευρύτερης περιφέρειας συνεχίζουν σε
γενικές γραμμές να υφίστανται και σήμερα. Μάλιστα, τη δραστηριότητα που λαμβάνει
χώρα στην εν λόγω περιοχή οφείλουμε να την εντάξουμε στο γενικό πλαίσιο των
ραγδαίων ανακατατάξεων που παρατηρούνται τα τελευταία χρόνια στη ζώνη που
ξεκινά από την Βαλτική και την Ουκρανία και καταλήγει στις εύφλεκτες εστίες του
αραβικού κόσμου. Στο μαλακό υπογάστριο της Ρωσσίας, όπου είναι έντονες οι
εθνοτικές αντιθέσεις, ισχυρό το Ισλάμ και μεγάλος ο ενεργειακός πλούτος, ο
«ψυχρός πόλεμος» Ουάσιγκτον-Μόσχας ίσως να μη διακόπηκε ποτέ.
Τα εδάφη των τριών κρατών της Υπερκαυκασίας –Γεωργία, Αρμενία και
Αζερμπαϊτζάν- υπήρξαν περιφέρειες της ρωσσικής αυτοκρατορίας και στη συνέχεια της
Σοβιετικής Ένωσης, από τις αρχές του 19ου αιώνα μέχρι και το 1991. Η
ένταξή τους στο ρωσσικό κράτος ήταν το αποτέλεσμα είτε των ρωσσο-περσικών
(Αζερμπαϊτζάν) και ρωσσο-τουρκικών (Αρμενία) πολέμων, είτε μονομερούς ρωσσικής ενέργειας
(Γεωργία), με την δικαιολογία της περσικής απειλής. Η αποδοχή της νέας
κατάστασης υπήρξε διαφορετική στους λαούς της Υπερκαυκασίας. Οι Αρμένιοι βρήκαν
στη Ρωσσία τη δύναμη που τους έδινε την ελπίδα να πετύχουν την εθνική τους
ολοκλήρωση, αλλά και καταφύγιο από τις απηνείς διώξεις των Τούρκων. Οι
Γεωργιανοί με τη σειρά τους, αν και χριστιανοί, δεν έπαψαν να διεκδικούν την
ανεξαρτησία τους. Ο ίδιος ο Στάλιν συμμετείχε ενεργά ως μαθητής στο πατριωτικό
γεωργιανό κίνημα, πριν ενταχθεί στους σοσιαλδημοκράτες. Παράλληλα, όμως, η
συμπόρευση με το ρωσσικό κόσμο ωφέλησε πολλαπλά -οικονομικά, πολιτισμικά,
κοινωνικά- τους λαούς της Υπερκαυκασίας.




