Τετάρτη, 18 Αυγούστου 2021

Η ρωσική ψυχή ανάμεσα στο χάος και την αυταρχικότητα

Του Αντώνη Παγκράτη από την Καθημερινή

Θεωρείται αυτονόητο ανθρώπινο χαρακτηριστικό και αντιμετωπίζεται ως τέτοιο,  ανεξαρτήτως της συνειδητότητας με την οποία καθείς το αντιλαμβάνεται.

Το νόημα της ζωής, ο λόγος της υπάρξεως, είναι η κινητήριος δύναμη, η ζωτικότητα με την οποία διάγουμε τον βίο μας. Οι μεταπτώσεις της, δε, αποτελούν το αντικείμενο αναλύσεως άπασης της ιατρικής κοινότητας. Άνευ γενικού ή ειδικού σκοπού δεν μπορεί κανείς να σηκωθεί το πρωί από το κρεβάτι του. Η κατάθλιψη και τα συνακόλουθα είναι το άμεσο σύμπτωμα της ελλείψεως του νοήματος. Φυσικά τα παραπάνω δεν αποτελούν αποκλειστικό γνώρισμα της σύγχρονης εποχής. Το θέμα αποτελεί το βασικό φιλοσοφικό πρόβλημα και έχουν δοθεί μέχρι τώρα άπειρες απαντήσεις για το δυσπρόσιτο αίνιγμα χωρίς, όμως, μία οριστική λύση. Η αυθεντικότητα της ανθρώπινης υπάρξεως, αυτό που ονομάζεται αλήθεια ή νόημα ή σκοπός της, εντοπίζεται με κάθε δυνατό τρόπο στη θεολογία, την επιστήμη, τη φιλοσοφία, στα έθιμα, σε κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα. Δηλαδή σε κάθε διαφορετική κουλτούρα και τον πολιτισμό που στηρίζει.

Ο Σωτήρης Δημόπουλος είναι πτυχιούχος της Σχολής Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου του Κιέβου και διδάκτωρ Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου, με θέμα της διατριβής του το εθνικό ζήτημα στην ΕΣΣΔ κατά τον μεσοπόλεμο και οι Έλληνες της Μαριούπολης. Εργάζεται ως αναλυτής διεθνών σχέσεων και μεταφραστής. Το 2019 σε δική του επιμέλεια κυκλοφόρησε μια συλλογή ποιημάτων του πλέον διακεκριμένου ελληνιστή της Σοβιετικής Ένωσης Αντρέι Μπελέτσκι. Η συζήτηση μαζί του, όμως, ξεκίνησε με αφορμή το βιβλίο του “Διάλογος με την Ιστορία” το οποίο είναι μία σύνθεση μικρών κειμένων που πραγματεύονται το φλέγον ζήτημα με την ευαισθησία που του αρμόζει και κατά συνέπειαν τα ανοιχτά ερωτήματα που προκύπτουν. Στην παρακάτω συνέντευξη, όμως, περιοριστήκαμε στο  κείμενό του για τον Κονσταντίν Λεόντιεφ* “Από τον Ρομαντισμό στο μοναστήρι” και τον Ρώσο του 19ου αιώνα.


Ποιό είναι το παραδειγματικό στοιχείο στον βίο του Λεόντιεφ ή στο έργο του και πώς ερμηνεύεις τη φράση με την οποία αναφέρεσαι σε αυτόν: «Είχε μία γεμάτη ζωή». Εννοείς μια ζωή με λόγο υπάρξεως η οποία καταλήγει, προσωπικά και συλλογικά, σε ένα μηδενισμό του εγκοσμίου και μια ανάδειξη του θεϊκού;

Αυτό που διέκρινα διαβάζοντας τον Λεόντιεφ αλλά και τους υπολοίπους ρώσους διανοούμενους είναι ότι ταυτίζεται ο βίος τους με το έργο τους. Δεν είναι η εγκεφαλική επινόηση ενός αστού ή μικροαστού. Αυτό που γράφουν είναι αυτό που τους συμβαίνει, αυτό που αισθάνονται, το εσωτερικό τους βίωμα, ο πόνος τους. Ντύνουν με λέξεις και γράμματα την εσωτερική αγωνία τους, η οποία καταλήγει να είναι συλλογική. Είναι οι επίλεκτοι εκφραστές της ρωσικής κουλτούρας, κάτι που συμβαίνει σε κάθε εποχή και πολιτισμό.

Πού εντοπίζεται αυτή η αγωνία;

Είναι η ανάγκη αναζήτησης και διατύπωσης του νοήματος της ζωής. Ο Ρώσος έχει μια ευκαμψία ψυχής, σε αντίθεση με τον δυτικό άνθρωπο ο οποίος είναι περισσότερο εγκεφαλικός. Αυτή η αισθαντικότητά του, στους υψηλά ιστάμενους διανοούμενους διατυπώνεται με ιδέες, αλλά οπωσδήποτε το ρευστό ψυχικό στοιχείο είναι κυρίαρχο. Στο πασίγνωστο μυθιστόρημα του Ντοστογιέφσκι “έγκλημα και τιμωρία” ο ήρωας ονομάζεται, όχι τυχαία, Ρασκόλνικωφ. Ρασκόλ σημαίνει ρήξη, διάσπαση, αυτό που παλινδρομεί σε δύο μέρη. Ο Ρώσοι, όπως οι ίδιοι το αισθάνονται, κινούνται ανάμεσα στον διάβολο και τον Θεό. Δεν στρατολογούνται σε ιδέες χωρίς ταλαντεύσεις. Αυτό το βλέπουμε και στον Λεόντιεφ.

Εάν η ρευστότητα γίνει ιδεολογία, και κατ’επέκταση τρόπος οργανώσεως της ζωής; Κάποιος που ζει άνετα μέσα στους διχασμούς του πώς συνθέτει κοινωνία;

Η διαδικασία των εσωτερικών μετατοπίσεων του Ρασκόλνικωφ τον έφερε ενώπιον συγκεκριμένων νόμων, νόμων ηθικών.

Ανθρώπινων νόμων;

Οι υψηλοί νόμοι της ηθικής είναι θεικοί, έρχονται από ψηλά.

Η ηθική είναι μεταφυσική;

Ασφαλώς. Ο Μωυσής λαμβάνει τις δέκα εντολές, τους ηθικούς κοινωνικούς κανόνες από ψηλά. Οι χριστιανικοί κανόνες, είτε προέρχονται από τον Ιησού, τον Υιό του Θεού, είτε από τον Απόστολο Παύλο. Ερχονται επίσης από ψηλά. Ο ήρωας είναι αναγκασμένος να υποταχθεί στον θεϊκό νόμο. Στα έργα της ρωσικής λογοτεχνίας, τουλάχιστον όπως τα έχω προσεγγίσει, δεν υπάρχει ο τέλειος άνθρωπος, ούτε καν στον Ντοστογιέφσκι. Δημιουργεί τέλεια υποδείγματα ανθρώπων που συνεχώς βασανίζονται από αμφιβολίες. Στους “Αδελφούς Καραμαζώφ”, ο Αλιόσα, ο τρίτος αδελφός, ο μικρότερος και ο αγνότερος είναι τελικά ο πιό αδύναμος.

Στο μυθιστόρημα είναι ευκολότερο από την πραγματική ζωή να δομήσεις ιδανικά παραδείγματα ή χαρακτήρες. Δεν οικοδομείται ένα σπίτι με εργάτες αμφίθυμους. Δεν είναι αρκετός ο ηθικός νόμος για να δουλέψουν συντονισμένα.

Αυτό είναι αλήθεια. Όμως ο ψυχικός άνθρωπος επειδή κινείται αυθόρμητα μπορεί να κάνει άλματα. Δεν έχει το εμπόδιο της τετράγωνης λογικής στην προσπάθεια της υπερβάσεως. Παίρνει φωτιά ο ψυχισμός και σε ένα συλλογικό επίπεδο καταλαβαίνεις πού μπορεί να οδηγήσει. Οδήγησε στις επαναστάσεις.

Οι οποίες ήταν μια καταστροφή…

Να δούμε πόσο καταστροφικές ήταν. Θα ήταν λάθος να αποδίδαμε τις ρωσικές επαναστάσεις μόνο στην ψυχοσύνθεση του ρωσικού λαού. Υπήρξαν μία σειρά από παράγοντες που πρέπει να λάβουμε υπόψιν. Ωστόσο, στην ίδια την Σοβιετική Ένωση επικράτησε εντέλει η πλέον κυνική χρησιμοθηρία που μετέτρεπε τον άνθρωπο σε μέσο και όχι σε σκοπό. Ο Ντοστογιέφσκι λειτούργησε προφητικά και προσπάθησε να αποτρέψει τους συμπατριώτες του που πίστευαν στη χίμαιρα μιας παγκόσμιας δικαιοσύνης. Ο Ρώσος κομμουνιστής ήταν έντονα θρησκευόμενος, το αναφέρει ο Μπερντιάγιεφ στο βιβλίο του “Πηγές του ρωσικού κομμουνισμού”. Έβαλε στη θέση του θρησκευτικού «πιστεύω» το πολιτικό. Οι συνειδητοί κομμουνιστές ζούσαν όπως οι πρώτοι χριστιανοί. Δεν φοβόνταν τον θάνατο, και μάλιστα χωρίς τη μεταθανάτια ανταμοιβή. Ειδικότερα μιλώντας για την καταστροφική συνέπεια των επαναστάσεων πρέπει κανείς να αναρωτηθεί, τι θα γινόταν στην τσαρική Ρωσία χωρίς αυτές. Αποστασιούμενοι των γεγονότων, όλων αυτών των κακών που συνέβησαν στον κοινό άνθρωπο στο όνομα μιας ιδεολογίας, θα πρέπει να κάνουμε μία σύγκριση. Ανάμεσα στη μεσσιανική δικαιακή ζωή του πληθωρικού ρωσικού συναισθήματος και την επικράτηση αντιλήψεων απόλυτα υλιστικών όπως πρέσβευε η λογική Δύση, του εγκεφαλικού τρόπου ζωής, του εργαλειακού ρασιοναλισμού, τί είναι προτιμότερο. Όντως ο δυτικός άνθρωπος επιλύει τα καθημερινά προβλήματα. Όμως δεν μπορεί να νοηματοδοτήσει τις πράξεις του.

Μα, οι Ρώσοι αντιγράφουν τους δυτικούς.

Αντιγραφή δεν μπορείς να την πείς. Υπάρχει επιρροή.

Μα, τα πρότυπα του δυτικού πολιτισμού είναι κυρίαρχα.

Δεν μιλάμε για σήμερα. Μιλάμε για τον 19ο αιώνα. Μιλάμε για τα μεγάλα φιλοσοφικά ρεύματα και κυρίως τον γερμανικό ρομαντισμό, ο οποίος είναι μια αντίδραση στον ρασιοναλισμό που γέννησε η γαλλική επανάσταση. Η Ρωσία έπαιξε τον ρόλο του ισορροπιστή σε μια επικίνδυνη παρέκκλιση του δυτικού κόσμου.

Με τίμημα 100 εκατομμύρια νεκρούς…

Ναί, συνέβη αυτό, πράγματι. Ο σημερινός Ρώσος είναι μετέωρος. Στα 70 χρόνια του σοσιαλιστικού πειράματος το κράτος πίεσε στα όρια της εξαφάνισης την ατομική ελευθερία. Τώρα προσπαθεί να ξαναβρεί την προσωπικότητά του και μάλιστα σε συνθήκες που απέχουν από αυτές μιας πνευματικής αναγέννησης. Επίσης η χώρα υπόκειται τα αποτελέσματα ενός άγριου καπιταλισμού, διότι η ιδεολογία που, προς το τέλος του καθεστώτος, είχε γίνει προσχηματική αντικαταστάθηκε με το κυνήγι του κέρδους.

Ο Λεόντιεφ τί θα έλεγε;

Θα περνούσε πολύ μεγαλύτερη κρίση από αυτήν που πέρασε το 19ο αιώνα.

Στην κομμουνιστική περίοδο υπήρχαν ανθρωπολογικά πρότυπα υψηλού επιπέδου. Ο αντικαθεστωτικός διανοούμενος ήταν ένας ιερουργός της επιστήμης. Έχαιραν μιας εκτιμήσεως πού ήταν δύσκολο να τους αγγίξει και το ίδιο το καθεστώς.

Ως Έλληνες συνδεόμαστε με τη ρωσική νοοτροπία;

Ο Έλληνας έχει ανάγκη από ρομαντικά πρότυπα υπό την έννοια μιας αμφισβήτησης ενός καθολικού παγκοσμιοποιημένου προτύπου, γιατί έτσι μπορεί να συνδεθεί με τις δικές του ρίζες.

Έχουμε κοινά με τους Ρώσους;

Εάν υποθέσουμε ότι συναντιούνται ένας Ρώσος και ένας Έλληνας οι οποίοι δεν έχουν καμία γνώση του ιστορικού παρελθόντος τους, είμαι βέβαιος ότι θα κατορθώσουν να βρούν κοινό έδαφος. Σε αντίθεση με αντίστοιχη συνάντηση ενός δυτικού με έναν Ρώσο.

Στην παρέα πιθανώς να είναι έτσι. Τι γίνεται όμως όταν θέλεις να φτιάξεις κράτος, δηλαδή αστυνομία, στρατό, εφορία;

Οι Ρώσοι έχουν θεσμούς. Ο συναισθηματισμός τους ταλαντεύεται ανάμεσα στο χάος και την αυταρχικότητα. Έχουν ισχυρή αστυνομία και στρατό. Το δικό μας πρόβλημα είναι μάλλον μεγαλύτερο.



Konstantin Nikolaevich Leontiev (1831-1891): Ρώσος γιατρός, διπλωμάτης. στοχαστής μιας θρησκευτικά συντηρητικής τάσης. φιλόσοφος, συγγραφέας, δημοσιογράφος, κριτικός λογοτεχνίας, κοινωνιολόγος. Στο τέλος της ζωής του έδωσε μοναστικούς όρκους με το όνομα Κλήμης. Υπηρέτησε ως διπλωμάτης στα Χανιά, στα Ιωάννινα και στην Αδριανούπολη, ενώ επισκέφθηκε το Άγιο Όρος, στη διάρκεια μια σοβαρής υπαρξιακής κρίσης. Έγραψε νουβέλες και μυθιστορήματα με ελληνικά θέματα και υποστήριξε τις βυζαντινές ρίζες της Ρωσίας.

Ο Λεόντιεφ, που θεωρήθηκε ο Ρώσος Νίτσε, έβλεπε στον φιλελευθερισμό («φιλελεύθερο κοσμοπολιτισμό») και στον «μικροαστισμό» της καθημερινής ζωής και στη λατρεία της καθολικής ευημερίας τον κύριο κίνδυνο για τη Ρωσία και τις άλλες ορθόδοξες χώρες. Υποστήριξε τον «Βυζαντισμό» (εκκλησία, μοναρχισμός, ταξική ιεραρχία) και τη συμμαχία της Ρωσίας με τις χώρες της Ανατολής ως εγγύηση απέναντι στις επαναστατικές ανατροπές. Ο Λεόντιεφ αντιτάχθηκε στον πολιτικό ρεύμα του πανσλαβισμού, ενώ επέκρινε τους Τολστόι και ο Ντοστογιέφσκι για «ροζ χριστιανισμό».

Όπως  και ο Ντανιλέφσκι -και αργότερα ο Σπένγκλερ και ο Τόινμπι-  ανέπτυξε τη θεωρία των διακριτών πολιτισμικών και ιστορικών τύπων, οι οποίοι περνούν αναπόφευκτα ορισμένα στάδια της ανάπτυξής τους: νεότητα, ωριμότητα και γήρας. Προέβλεπε την νίκη του σοσιαλισμού στον ευρωπαϊκό πολιτισμό, περιγράφοντάς τον ως την «φεουδαρχία του μέλλοντος».

Στη ελληνοβουλγαρική σύγκρουση, η οποία ήταν ένα από τα βασικά ζητήματα της ανατολικής πολιτικής για τη Ρωσία στη δεκαετία 1860-1870, πίστευε ότι το δίκαιο ήταν με το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, ενώ οι Βούλγαροι είχαν απομακρυνθεί από την ενότητα της Εκκλησίας.

Πηγή: https://www.kathimerini.gr/culture/books/561468481/i-rosiki-psychi-anamesa-sto-chaos-kai-tin-aytarchikotita/




Παρασκευή, 30 Ιουλίου 2021

Πώς η Ορθοδοξία δημιούργησε το ρωσικό έθνος

         του Μιχάηλ Ντιούνοφ 


Πριν από 1033 χρόνια, ο πρίγκιπας Βλαδίμηρος Σβιατοσλάβοβιτς του Κιέβου ασπάστηκε την Ορθοδοξία. Τελικώς, η επιλογή του αποδείχθηκε όχι μόνον επιλογή πίστεως, αλλά και ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της ρωσικής ιστορίας - ειδικά εξ απόψεως της διαμόρφωσης του ίδιου του ρωσικού έθνους. Υπ’ αυτήν την έννοια, τα όσα έπραξαν οι Μπολσεβίκοι μοιάζουν με εθνική τραγωδία της Ρωσίας.

Ας ξεκινούμε από την αρχή. Όταν ο πρίγκιπας του Κιέβου Βλαδίμηρος προσπάθησε να ενισχύσει το αρχαίο ρωσικό κράτος, είδε τη θρησκεία ως ένα από τα πιο σημαντικά εργαλεία για να το πετύχει. Δεν είναι τυχαίο ότι, αμέσως μετά την ανάρρησή του στον θρόνο, επεδίωξε να μεταρρυθμίσει το ρωσικό παγανισμό, καθιερώνοντας, αντί για πολλούς φυλετικούς θεούς, ένα ενιαίο πάνθεο έξι βασικών θεών, με επικεφαλής τον Περούν - τον "πριγκιπικό θεό".

Ωστόσο, μετά από λίγα χρόνια, αποδείχθηκε ότι ο παγανισμός ήταν, ουσιαστικά, θρησκεία, της διάσπασης. Κάθε φυλή, κάθε πόλη μπορούσε να λατρεύει τον δικό της θεό και η παρουσία κάποιου είδους πριγκιπικού πανθέου στο Κίεβο δεν συνέβαλε με κανέναν τρόπο στην ενοποίηση των πολλών σλαβικών φυλών σε ένα ενιαίο ρωσικό κράτος.

Αυτό που είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τη μεσαιωνική κοινωνία, η παγανιστική πίστη, που πρέσβευε ο κάθε λαός, ήταν ταυτόχρονα και κάτι σαν επιγραφή που κρεμόταν στα σύνορα του κράτους του και έγραφε ότι «μπορεί και πρέπει να κατακτηθεί». Μέχρι τον δέκατο αιώνα, το μεγαλύτερο τμήμα της Ευρώπης ήταν χριστιανικό. Και το καθήκον κάθε χριστιανού ηγεμόνα ήταν προφανές: να φέρει την πίστη στους ειδωλολάτρες. Για τον σκοπό αυτό δεν ήταν αρκετό να αποστείλουν ιεραπόστολους. Η ανταμοιβή του ‘βαπτιστή’ ήταν η ευκαιρία να διευρύνει τα όρια του κράτους του, να εγκαθιδρύσει την εξουσία του μεταξύ των λαών που δέχθηκαν το σταυρό. Ο Αυτοκράτορας της Δύσης, ο Καρλομάγνος, πέρασε 12 χρόνια από τη ζωή του προσπαθώντας να εξαναγκάσει τους Σάξονες, δηλαδή τους ανατολικογερμανούς, να αποδεχθούν τον Χριστιανισμό. Όμως, χύθηκε τόσο πολύ αίμα που τα σαξονικά εδάφη ερημώθηκαν.

Ομοίως, οι Γερμανοί, που είχαν ήδη γίνει χριστιανοί, έκαναν το ίδιο με τους γείτονές τους, τους Δυτικούς Σλάβους. Οι πόλεις και τα ιερά τους καταστράφηκαν και οι ειδωλολατρικές φυλές σύρθηκαν με το ζόρι στο κατώφλι της Καθολικής Εκκλησίας. Η ίδια ακριβώς μοίρα περίμενε την παγανιστική Ρωσία.

Η ύπαρξη ενός μεγάλου ειδωλολατρικού κράτους ήταν μια πρόκληση για όλους τους γείτονές της. Το παγανιστικό Μεγάλο Δουκάτο της Λιθουανίας κατόρθωσε να αντέξει μέχρι τον 14ο αιώνα μόνο επειδή η Λιθουανία ήταν μια απομακρυσμένη επαρχία της ευρωπαϊκής περιφέρειας, γεμάτη δάση και έλη που δυσκόλευαν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Και ακόμη και τότε το Τευτονικό Τάγμα, το οποίο αγωνίστηκε ενεργά ενάντια στους παγανιστές της Βαλτικής, δεν έχασε την ευκαιρία να επιτεθεί στη Λιθουανία και κάποια στιγμή βρέθηκε πολύ κοντά στην πλήρη καταστροφή του λιθουανικού κράτους.

 

«Η επιλογή της πίστης»

Επομένως, το βάπτισμα αποτελούσε, εκείνη την εποχή, τον ιδανικότερο τρόπο εθνικής αυτοάμυνας. Ο λαός που υιοθετούσε τον Χριστιανισμό εισερχόταν αμέσως στην κατηγορία των πολιτισμένων εθνών, ενώ οι παγανιστές παρέμεναν εκτός του πολιτικού συστήματος της Ευρώπης, που ήταν ενωμένο σε μία Εκκλησία. Διότι, οι διαφορές μεταξύ Καθολικισμού και Ορθοδοξίας άρχισαν να εμφανίζονται μόνο κατά τον ΙΑ΄ αιώνα, αλλά και μετά το Μεγάλο Σχίσμα (μια πράξη περισσότερο πολιτική, παρά δογματική) για μεγάλο χρονικό διάστημα ο Χριστιανισμός διατήρησε την ενότητά του.

Αφού έγινε αντιληπτό ότι το παγανιστικό πάνθεο δεν θα βοηθούσε στη δημιουργία ενός ενωμένου Ρους, για τον πρίγκηπα Βλαδίμηρο ήρθε η ώρα για ένα ασυνήθιστο γεγονός, που περιγράφεται στο Χρονικό ως "η επιλογή της πίστης". Τώρα είναι δύσκολο να πούμε αν τα γεγονότα που περιγράφονται στα χρονικά συνέβησαν στην πραγματικότητα ή είναι καθαρός θρύλος, αλλά είναι προφανές ότι ο πρίγκιπας ανέλυσε λεπτομερώς ποια πίστη θα ήταν πιο χρήσιμη για τον ρωσικό λαό. 

Το Ισλάμ, το οποίο τον 9ο αιώνα ήταν μια πολύ ισχυρή πολιτική και στρατιωτική δύναμη, απορρίφθηκε με το ανεκδοτολογικό πρόσχημα της απαγόρευσης του αλκοόλ. Αλλά στην πραγματικότητα αυτό που ελήφθη υπόψη ήταν ότι η υιοθέτηση του Ισλάμ δεν θα προσπόριζε κανένα όφελος στο Ρους, αλλά αντιθέτως θα δημιουργούσε πολύ σοβαρά προβλήματα. Η ένταξη στη σύνθεση των ισλαμικών λαών θα οδηγούσε αυτόματα στην έξοδο της Ρωσίας από την χορεία των ευρωπαϊκών χωρών, και τη συμπερίληψή της σε έναν εντελώς διαφορετικό πολιτισμό, εχθρικό προς τον Χριστιανισμό. Όλοι, όμως, οι ισχυροί γείτονες του Ρους ήταν χριστιανοί. Σύντομα, η Ευρώπη θα ήταν έτοιμη να επιτεθεί στον μουσουλμανικό κόσμο - οι Σταυροφορίες στη διάρκεια τριών αιώνων επέδειξαν επιτυχώς τη στρατιωτική ισχύ του Χριστιανισμού. Μια υποθετική μουσουλμανική Ρωσία θα αποτελούσε αναπόφευκτα ένα πραγματικό σκιάχτρο για τον χριστιανικό κόσμο, ο οποίος θα θεωρούσε καθήκον του να το καταστρέψει.

Η επιλογή του Ιουδαϊσμού ήταν εντελώς άτοπη, επειδή αυτή η πίστη ήταν αδύναμη και, επιπλέον, θεωρήθηκε πίστη μόνο των Εβραίων, οι οποίοι δεν ήθελαν καθόλου να την μεταφέρουν σε ξένους. Ιδιαίτερα, αυτό ήταν εκτός επιλογής, μετά το θλιβερό τέλος του χαζαρικού χανάτου - την μόνη χώρα στην ιστορία που μια μη εβραϊκή ελίτ υιοθέτησε μαζικά τον Ιουδαϊσμό.

Η επιλογή του καθολικισμού ήταν αρκετά πιθανή και δυνατή. Επιπλέον, οι δυτικοί γείτονες της Ρωσίας έχουν ήδη υιοθετήσει τον Χριστιανισμό από τους απεσταλμένους της Ρώμης. Μάλιστα, υπάρχουν στοιχεία ότι η πρώτη χριστιανική αποστολή στη Ρωσία ήταν ακριβώς αυτή των καθολικών. Το 959, η πριγκίπισσα του Κιέβου Όλγα έγραψε στον Αυτοκράτορα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας Όθωνα Α΄, ζητώντας του να στείλει έναν επίσκοπο στο Κίεβο με σκοπό να κηρύξει τον Χριστιανισμό. Το 961, ο επίσκοπος Adalbert του Μαγδεμβούργου κατέφτασε στο Κίεβο. Έμεινε στη Ρωσία μόνο για περίπου ένα χρόνο και αναγκάστηκε να αποχωρήσει, λόγω της εχθρικής στάσης που συνάντησε απέναντι στα κηρύγματά του από τον πρίγκιπα Σβιατοσλάβ και τα μελη της παγανιστικής αυλής του, με τους οποίους ήταν αδύνατον να συμφωνήσουν. Όπως μπορούμε να διαπιστώσουμε, για την πριγκίπισσα Όλγα δεν υφίστατο κάποια αξιοσημείωτη διαφορά μεταξύ των εκκλησιών της Ρώμης και της Κωνσταντινούπολης, και το σχίσμα δεν είχε ακόμη επισυμβεί. Έτσι, εάν ο επίσκοπος Adalbert ήταν ένας ικανός διπλωμάτης, σήμερα στην πραγματικότητα θα μπορούσαμε να ζούσαμε σε μια καθολική Ρωσία.

Ωστόσο, για τον Βλαδίμηρο, η επιλογή του Καθολικισμού ήταν αδύνατη. Ο λόγος, πιθανότατα, ήταν πολιτικός. Εάν η Ρωμαϊκή Εκκλησία σήμαινε την ενσωμάτωση της βαπτισμένης χώρας σε ένα πολύ άκαμπτο σύστημα υπακοής στον Πάπα, η Βυζαντινή Ορθοδοξία έδινε πολύ περισσότερα περιθώρια ελιγμών. Οι ορθόδοξες εκκλησίες μπορούσαν να λάβουν αυτοκεφαλία, δηλαδή ανεξαρτησία, και να διοικούνται εντελώς ανεξάρτητα. Αλλά ακόμη και υποτασσόμενος στην Κωνσταντινούπολη, ο Ρώσος μητροπολίτης απολάμβανε πολύ μεγαλύτερης ελευθερίας από ό,τι αν ήταν μέρος της Ρωμαϊκής Εκκλησίας.

Ο Βλαδίμηρος, επιλέγοντας την Ορθοδοξία, φυσικά, δεν μπορούσε να γνωρίζει πότε η Ρωσική Εκκλησία θα αποκτήσει ανεξαρτησία και δικό της πατριάρχη, αλλά το γεγονός ότι αυτό θα συνέβαινε αργά ή γρήγορα ήταν προφανές. Ένα παράδειγμα ήταν η Βουλγαρία, η οποία βαφτίστηκε το 865. Ήδη το 919 η Βουλγαρική Εκκλησία έγινε ανεξάρτητη από το Βυζάντιο.

 

Συγχώνευση των ανατολικών Σλάβων σε ένα έθνος

Αφού η επιλογή έγινε υπέρ της Ορθοδοξίας, προέκυψε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα κατάσταση. Το Βυζάντιο ήταν πολύ μακριά και οι δεσμοί μαζί του ήταν περισσότερο πολιτιστικοί παρά πολιτικοί, και ακόμη περισσότερο στρατιωτικοί. Αλλά οι πιο κοντινοί γείτονες της Ρωσίας υιοθέτησαν τον καθολικισμό. Επιπλέον, ήταν ισχυροί, επιθετικοί γείτονες. Η Πολωνία ήταν ένα μεγάλο και πλούσιο σλαβικό κράτος, η Ουγγαρία, της οποίας οι βασιλιάδες έφεραν τον τίτλο των "αποστόλων" και ήταν περήφανοι για το ρόλο τους στο βάπτισμα των παγανιστών, οι Γερμανοί, που ενώθηκαν στην Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, η οποία από το ίδιο το γεγονός της ύπαρξής της είχε σκοπό να δημιουργήσει μια ενιαία καθολική μοναρχία. Τότε ήταν που η Ορθοδοξία κατέστη το κύριο μέσο αυτοπροσδιορισμού για τους Ρώσους. Εμείς -το Ρους- είμαστε αυτοί που δεν υποταχθήκαμε στη Ρώμη, στη Δύση. Αυτό σκέφτηκαν οι φωτισμένοι άνθρωποι του ρωσικού Μεσαίωνα.

Σε συνθήκες συνεχιζόμενων συγκρούσεων, η Ορθοδοξία αποδείχθηκε καθοριστικός παράγοντας στη διαμόρφωση του ρωσικού λαού. Οι σλαβικές φυλές του Κιέβου, του Νόβγκοροντ, του Σμολένσκ, του Μουρόμ συγχωνεύτηκαν σε έναν λαό που συνειδητοποιεί την ενότητα του, ακριβώς χάρη σε μια μόνο πίστη. Δεν είναι τυχαίο ότι αργότερα, όταν οι Λευκορώσοι και οι Ουκρανοί διαχωρίστηκαν από τον αρχαίο ρωσικό λαό, αυτός ο διαχωρισμός πραγματοποιήθηκε ακριβώς κατά μήκος των ορίων της εξάπλωσης της Ορθοδοξίας. Οι Ρώσοι, που βρέθηκαν υπό την κυριαρχία των Καθολικών ηγεμόνων, έγιναν «άλλοι Ρώσοι», που ξεκίνησαν μια σταδιακή πορεία απομάκρυνσης από την κοινή ρωσική ρίζα.

Από την άλλη πλευρά, οι Ορθόδοξοι κάτοικοι της Λευκορωσίας και της Ουκρανίας για μεγάλο χρονικό διάστημα (μέχρι τον 19ο αιώνα) δεν ένιωθαν ότι ανήκαν σε άλλους λαούς. Ένας μεσαιωνικός πολίτης του Κιέβου ή του Μινσκ θεωρούσε τον εαυτό του τόσο Ρώσο όσο ο κάτοικος της Μόσχας ή του Νόβγκοροντ. Αυτή η συνθήκη διευκολύνθηκε από τη ρωσική γλώσσα, η οποία για μεγάλο χρονικό διάστημα παρέμεινε αμετάβλητη, έτσι ώστε εμείς να μπορούμε εύκολα να διαβάσουμε κείμενα γραμμένα στο Μεγάλο Δουκάτο της Λιθουανίας, της Ρωσίας, ή στα ρωσικά εδάφη που κατέλαβε η Πολωνία. Η παρακμή του παλαιού ρωσικού κράτους και ο ζυγός της ταταρικής Ορδής οδήγησαν ένα σημαντικό μέρος των ρωσικών εδαφών να περιέλθει στην κυριαρχία της λιθουανικής δυναστείας των Γκεντιμινιδών.

Αρχικά, ήταν παγανιστές ηγεμόνες που αδιαφόρησαν για τις θεολογικές διαμάχες μεταξύ καθολικών και ορθοδόξων. Ως εκ τούτου, για μεγάλο χρονικό διάστημα, η Ορθοδοξία στη Λιθουανία δεν υπόκειτο σε κανέναν περιορισμό. Αυτή η πολιτική θρησκευτικής ανοχής βοήθησε τους Γκεντιμινίδες να δημιουργήσουν ένα γιγάντιο κράτος της Ανατολικής Ευρώπης, το έδαφος του οποίου υπερέβη τα εδάφη των πριγκίπων του οίκου του Βλαδίμηρου, που ηγεμόνευε στο βορειοανατολικό Ρους. Αλλά η πολιτική αναγκαιότητα ώθησε τους Λιθουανούς πρίγκιπες σε συμμαχία με την καθολική Πολωνία. Και το βάπτισμα που δέχθηκαν ήταν ακριβώς το καθολικό, και συνιστούσε το αντίτιμο για τη δυνατότητα να εγκαθιδρυθεί στην Πολωνία η εξουσία των απογόνων των Γκεντιμινιδών

Έτσι, οι εκρωσισμένοι Γκεντιμινίδες, οι οποίοι αφομοίωσαν τον ρωσικό πολιτισμό στη Λιθουανία - και η Λιθουανία ήταν ένα ρωσικό κράτος, όπου οι Λιθουανοί θεωρούνταν ένας άγριος ολιγάριθμος λαός που ζούσε κάπου στα δάση της Σαμογιτίας και της Aukštaitija, μετετράπηκαν σε εκπολωνισμένους Γιαγκελλόνους

Έχοντας σταδιακά απορροφήσει τη Λιθουανία, η Πολωνία επέβαλε νέα πρότυπα στη ρωσική ελίτ. Η διατήρηση της πίστης των πατέρων ήταν δυνατή, αλλά όχι επωφελής. Οι ορθόδοξοι ευγενείς δεν ευνοούνταν στις αυλές των βασιλέων και των μεγάλων δουκών, παρακάμπτονταν συνεχώς κατά τη διανομή προνομίων και τιμών, στη λήψη προσοδοφόρων θέσεων. Φυσικά, αυτό οδήγησε την κυρίαρχη ελίτ της Λιθουανίας σταδιακά να μετατραπεί από Ορθόδοξη σε Καθολική. Και αυτό, με τη σειρά του, προκάλεσε συνεχώς αυξανόμενες αντιθέσεις μεταξύ της λαϊκής πλειοψηφίας, που παρέμενε Ορθόδοξη, και των Καθολικών ηγεμόνων. Ήδη κατά την περίοδο της ενοποίησης του Ρους γύρω από τη Μόσχα, οι Λιθουανοί ηγεμόνες με έκπληξη διαπίστωσαν ότι οι υπήκοοί τους είχαν μεγαλύτερη συμπάθεια για τους "ξένους" ορθόδοξους Ρώσους πρίγκιπες, παρά για τους δικούς τους Λιθουανούς πρίγκιπες.

Ταυτόχρονα, με τη μετάβαση ενός μέρους της αριστοκρατίας στον καθολικισμό, άρχισε η αντίθετη διαδικασία. Όσοι από τους Λιθουανούς πρίγκιπες και βογιάρους δεν ήθελαν να αποδεχτούν τη λατινική πίστη περνούσαν στην υπηρεσία των Μεγάλων Δουκών της Μόσχας. Μάλιστα, σύμφωνα με τα έθιμα εκείνης της εποχής, το έκαναν μαζί με τα εδάφη τους και τους εξαρτώμενους ανθρώπους τους. Οι Πολωνοί και οι Λιθουανοί μπορούσαν να κατηγορούν τις αρχές της Μόσχας για δεσποτισμό, διαβεβαιώνοντας ότι μόνο στην πολωνική-λιθουανική Κοινοπολιτεία -Ρετς Ποσπολίτ- κατοχυρώνονταν όλες οι ελευθερίες, αλλά οι Ρώσοι ευγενείς μετανάστευαν συνεχώς στην Ανατολή. Και αυτό δεν ήταν θέμα ιδεολογίας, αλλά πίστης.

Όταν τον 17ο αιώνα οι Ουκρανοί Κοζάκοι επέλεξαν με ποια πλευρά να πάνε- με τον Πολωνό βασιλιά ή τον Ρώσο τσάρο- η Ορθόδοξη πίστη υπήρξε το αποφασιστικό επιχείρημα. Οι Κοζάκοι, γενικά, δεν ζούσαν άσχημα υπό την κυριαρχία των Πολωνών. Είχαν πολλά προνόμια, ανέπτυξαν αυτοδιοικητικές δομές. Πολωνοί βασιλείς στρατολόγησαν από τους Κοζάκους έναν οργανωμένο στρατό, στον οποίο πλήρωναν γενναιόδωρους μισθούς. Η Ρωσία εκείνη την εποχή ήταν φτωχότερη και πιο αδύναμη από την Πολωνία. Οι Κοζάκοι δεν μπορούσαν να βασιστούν σε μια εξίσου ελεύθερη ζωή έχοντας ρωσική υπηκοότητα, αλλά εξακολουθούσαν να προτιμούν τον Ορθόδοξο τσάρο. Ακόμη και όταν, τον επόμενο αιώνα, το ισχυροποιημένο ρωσικό κράτος, το οποίο μετατράπηκε σε αυτοκρατορία και έγινε μια από τις μεγάλες δυνάμεις του κόσμου, άρχισε να επιτίθεται στις παραδοσιακές ελευθερίες των Κοζάκων, οι περισσότεροι Κοζάκοι επέλεξαν να χάσουν την ελευθερία τους, αλλά να παραμείνουν Ορθόδοξοι. Τέτοια ήταν η δύναμη της πίστης

Η Ορθοδοξία έπαιξε τεράστιο ρόλο στην επιστροφή των ρωσικών εδαφών που είχαν κατακτηθεί από την Πολωνία και τη Λιθουανία. Όταν, υπό την Αικατερίνη Β, η Λευκορωσία και η Ουκρανία εκ δεξιών του Δνείπερου επέστρεψαν στη Ρωσία, ο τοπικός πληθυσμός αποδείχθηκε ότι ήταν στο πλευρό των ρωσικών αρχών, ενώ οι εκπολωνισμένοι ευγενείς ήταν πηγή εξέγερσης και αναταραχής για μεγάλο χρονικό διάστημα. Όταν, το 1863, μετά από μια ακόμη αντι-ρωσική εξέγερση, η ρωσική κυβέρνηση στράφηκε προς την ορθόδοξη αγροτιά για βοήθεια, ο ίδιος ο ορθόδοξος ρωσικός λαός άρχισε να παραδίδει στις αρχές τους επαναστατημένους ευγενείς. Πράγματι, στην αυτοκρατορική κυβέρνηση της Αγίας Πετρούπολης, οι Λευκορώσοι και οι Ουκρανοί έβλεπαν τους «δικούς τους», αυτούς που υπερασπίζονταν τα συμφέροντά τους.

Απαντώντας, οι Πολωνοί και οι Αυστριακοί (που θεωρούσαν τους εαυτούς τους ως την εξουσία που θα ένωνε τους Σλάβους και γι’ αυτό θεωρούσαν τη Ρωσία ως τον κύριο ανταγωνιστή τους στην προσπάθεια αυτή) επεδίωξαν να παίξουν το εθνικό χαρτί, δημιουργώντας φανταστικές διαφορές μεταξύ των Μεγαλορώσων, των Μικρορώσων και των Λευκορώσων. Η πολιτική αυτή είχε κάποια επιτυχία τον 19ο αιώνα, αλλά χάρη στα προσεκτικά μέτρα της ρωσικής κυβέρνησης στις αρχές του 20ού αιώνα, τελικώς απέτυχε. Την εποχή εκείνη, μεταξύ των σλαβικών λαών, επικράτησε η ιδεολογία του πανσλαβισμού, η οποία συνεπαγόταν την ενοποίηση των Σλάβων υπό την κυριαρχία του Ρώσου αυτοκράτορα. Ακόμη και οι αιώνια δυσαρεστημένοι Πολωνοί, στις αρχές του 20ού αιώνα ηρέμησαν και συνειδητοποίησαν ότι ήταν πολύ πιο επωφελές για τους ίδιους να είναι με τους Ρώσους παρά εναντίον τους. Ένα περίεργο, αλλά ταυτόχρονα χαρακτηριστικό, γεγονός είναι ότι ένας από τους ιδεολόγους του ουκρανικού εθνικισμού, ο Σιμόν Πετλιούρα, μέχρι το 1917, ήταν ένας από τους κύριους υποστηρικτές της ενότητας των Ρώσων και των Ουκρανών, ένας μεγάλος πατριώτης της Ρωσίας.

Αυτή η καθυστερημένη ένωση ματαιώθηκε από τους Μπολσεβίκους. Ξεκινώντας έναν πόλεμο εναντίον της θρησκείας, κατέστρεψαν τον ενωτικό παράγοντα που συνένωνε τους Ανατολικούς Σλάβους. Και οργανώνοντας την πολιτική της αυτοχθονίας [κορενιζάτσια -την δεκαετία του 1920], αχρήστευσαν όλα τα επιτεύγματα της ρωσικής κυβέρνησης για την ένωση των ανατολικοσλαβικών λαών, ενώ εκπαίδευσαν μια νέα, αντιρωσική ελίτ. Αυτοί οι άνθρωποι, που εκπαιδεύτηκαν με την πολιτική των εθνοτήτων της Σοβιετικής Ένωσης, είχαν σημαντική συμβολή στην καταστροφή της ΕΣΣΔ και στην απόκτηση ανεξαρτησίας των δημοκρατιών. Η τρέχουσα έξαρση του εθνικισμού στην Ουκρανία και τη Λευκορωσία, η οποία στρέφεται κυρίως κατά της Ορθόδοξης Ρωσίας, αλλά δεν κρύβει τη συμπάθειά του για την Καθολική Πολωνία και τη Δύση - είναι το λογικό αποτέλεσμα της σοβιετικής πολιτικής απόσπασης των Ουκρανών και των Λευκορώσων από το ενιαίο ρωσικό έθνος.

 

 

*Ο Ντιούνοφ είναι ιστορικός και ανθρωπολόγος

 

Πηγή: https://vz.ru/society/2021/7/28/1110799.html

Τρίτη, 22 Ιουνίου 2021

Οι τουρκικές εκδουλεύσεις για την εξημέρωση των ΗΠΑ

Σύνοδος ΝΑΤΟ: «Δεν υπήρχε χημεία Μπάιντεν - Ερντογάν, ούτε έσπασε ο πάγος»  - Υποτονικός ο Ερντογάν | ΣΚΑΪ 

Η Τουρκία, μετά την εκλογή Μπάιντεν, βρίσκεται υπό διαρκή πίεση για να απεμπολήσει τις ρωσικές επιρροές και να μειώσει τις σχέσεις και τις εξαρτήσεις από την Μόσχα. Για την νέα αμερικανική διοίκηση, ανεξάρτητα από την αισιοδοξία που δημιούργησε η πρόσφατη συνάντηση Μπάιντεν-Πούτιν, βασικός πυλώνας της εξωτερικής της πολιτικής είναι η υπονόμευση της Ρωσικής Ομοσπονδίας και η μείωση στο ελάχιστο των ρωσο-ευρωπαϊκών σχέσεων. 

Για τον Ερντογάν, η επιλογή επιστροφής στην δυτική κηδεμονία, που τον σπρώχνει εμφανώς και αφανώς το βορειοατλαντικό σύστημα, είναι οδυνηρή για διάφορους λόγους. 

Κατ’ αρχάς για λόγους ουσίας, καθώς οι S400, για παράδειγμα, του προσδίδουν αξιοσημείωτη στρατιωτική ενίσχυση, ενώ το πυρηνικό εργοστάσιο στο Ακούγιου θα αυξήσει γεωμετρικά τις ενεργειακές δυνατότητες της χώρας. Επιπλέον, η τουρκική στρατιωτική παρουσία στη Συρία οφείλεται αποκλειστικά σε παραχώρηση της Μόσχας. Το κουρδικό πρόβλημα στην χώρα αυτή συνιστά γόρδιο δεσμό, καθώς ούτε η Άγκυρα μπορεί να υποχωρήσει σε αναγνώριση κάποιας κουρδικής αυτονομίας, ούτε οι Αμερικανοί να εγκαταλείψουν τους πιστούς συμμάχους τους (και του Ισραήλ) στην Μέση Ανατολή. Παράλληλα, οι οικονομικές ρωσοτουρκικές σχέσεις στον αγροτικό, τουριστικό και κατασκευαστικό τομέα είναι ζωτικές για την Άγκυρα. Τέλος, η σχέση αυτή αφήνει πεδίο ελευθερίας στην Τουρκία έναντι των περιορισμών που βάζει η Δύση στην προσπάθειά της να αναδειχθεί σε μεγάλη περιφερειακή δύναμη, βάση του νεοοθωμανικού οράματος. Ο βορειοατλαντικός παράγων θέλει μια Τουρκία ισλαμική μεν, φιλοδυτική δε, για να σέρνει τον ισλαμικό κόσμο σε φιλοδυτικές πρακτικές, υπονομεύοντας τους υπόλοιπους ανερχόμενους παγκόσμιους πόλους ισχύος -Ε.Ε., Ρωσία, Κίνα, Ινδία, Ιράν, αραβικός εθνικισμός.

Ταυτόχρονα, όμως, ο Ερντογάν πιέζεται από την τουρκική κοινή γνώμη. Οι Τούρκοι πολίτες, στην πλειοψηφία τους, όντως τρέφουν εχθρικά αισθήματα για την Αμερική και το Ισραήλ, όντως οραματίζονται νέες κατακτήσεις, όντως πιστεύουν ότι η Τουρκία είναι παγκόσμια υπερδύναμη. Είναι αδύνατο να δεχθούν αδιαμαρτύρητα μια τόσο μεγαλειώδη «κωλοτούμπα» από τον σουλτάνο τους, που τους «ταΐζει» με μεγαλοϊδεατισμό εδώ και χρόνια, χωρίς βεβαίως και η αντιπολίτευση, πλην HDP, να πηγαίνει πίσω σε κατακτητικούς οραματισμούς. Μια απότομη διάψευση των προσδοκιών, ειδικά της ισλαμιστικής Ανατολίας, θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε εμφύλια αντιπαράθεση, εν μέσω μάλιστα οικονομικής δυσανεξίας. 

Το ενδεχόμενο αυτό, ωστόσο, δεν εντάσσεται στους επιθυμητούς σχεδιασμούς του βορειοατλαντικού παράγοντα. Η Τουρκία ακόμη μπορεί να είναι χρήσιμη, και θα είναι χρήσιμη όσο είναι ενωμένη.

Υπ’ αυτές τις συνθήκες ο Ερντογάν κατέφυγε στην τακτική του ανατολίτικου παζαριού, που γνωρίζει πολύ καλά. Προσέφερε στον Μπάιντεν, κατά την πρόσφατη συνάντησή τους, μια σειρά από πολύτιμες υπηρεσίες και εκδουλεύσεις σε διάφορα μέτωπα που ικανοποιούν τους απώτερους αμερικανικούς στόχους, ευελπιστώντας να μειωθεί η πίεση για τα όσα η Άγκυρα επιθυμεί να διατηρήσει από  τη Ρωσία, πιστεύοντας ταυτόχρονα πως η Μόσχα εξ ανάγκης θα συνεχίσει να διατηρεί προνομιακή σχέση με την Τουρκία. 

Και οι εκδουλεύσεις αυτές δεν είναι λίγες: 

Εν πρώτοις, αυτό που έγινε και γνωστό, η προσφορά για την ασφάλεια του αεροδρομίου της Καμπούλ. Τώρα, που οι Αμερικανοί ηττήθηκαν και υποχωρούν άρον άρον -αν και ανέβαλαν την τελική τους αποχώρηση για τις 11 Σεπτεμβρίου- σε συνθήκες που θυμίζουν Βιετνάμ, ο Ερντογάν θέλει να τους αντικαταστήσει, απέναντι στους Ταλιμπάν. Ωστόσο, πρόκειται για κίνηση υψηλότατου ρίσκου. Στην χώρα αυτή, που επί αιώνες όσοι μπήκαν έφυγαν με το πιο ταπεινωτικό τρόπο,  δεν μετρά μόνον ότι αν είναι κάποιος μουσουλμάνος, αλλά πρωτίστως αν είναι ή όχι εισβολέας. Οι Ταλιμπάν, ο στρατός των Παστούνι, δεν ξεγελιούνται από την αντικατάσταση των Αμερικανών από τους Τούρκους. Ιδιαίτερα αν οι τελευταίοι αποφασίσουν να ξανοικτούν και εκτός του αεροδρομίου. Σε αυτή την φάση, πάντως, για τους Αμερικανούς είναι μια σωτήρια λύση. 

Δεύτερον, στο Αζερμπαϊτζάν, όπου ο Ερντογάν, κατά την τελευταία επίσκεψη στην πόλη Σούσα του Καραμπάχ, υπέγραψε με τον Αλίεφ συμφωνία στρατιωτικής συνεργασίας. Στο πλαίσιο αυτό θα δημιουργηθεί και τουρκική στρατιωτική βάση. Για τους Ρώσους μια τέτοια εξέλιξη είναι casus belli. Θεωρούν, ευλόγως, ότι η βάση θα γίνει στην ουσία νατοϊκή, και οι νατοϊκοί πύραυλοι θα τους σημαδεύουν πάνω στα σύνορά τους. Υπενθυμίζεται επίσης ότι, οι Τούρκοι «στρατιωτικοί σύμβουλοι», πάνω από 600, που πήγαν στο Αζερμπαϊτζάν για στρατιωτική άσκηση λίγο πριν τον δεύτερο πόλεμο του Ναγκόρνο Καραμπάχ, παραμένουν εκεί. Αξίζει να σημειωθεί ακόμη ότι, η Ρωσία μεταφέρει την βάση του πολεμικού στόλου της Κασπίας από το Αστραχάν στο Κασπίισκ, στο Νταγκεστάν, εγγύτερα στο Αζερμπαϊτζάν. Όταν τελειώσουν οι εργασίες, εκεί θα μπορούν να ελλιμενίζονται περί τα 54 πολεμικά πλοία. 

Η Τουρκία μπορεί, επίσης, να προσφέρει υπηρεσίες στο Ιράν, ενισχύοντας τον παντουρκισμό στον αζερικό πληθυσμό, στα βορειοδυτικά της χώρας. Κάτι τέτοιο, φυσικά, δεν ειπώθηκε ανοιχτά, γιατί ακόμη η Άγκυρα επιθυμεί να διατηρεί καλές σχέσεις με την Τεχεράνη. Το γεγονός, όμως, ότι για το Ιράν έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον το Ισραήλ, και ότι χωρίς την αποκατάσταση των σχέσεων μαζί του η Τουρκία δεν μπορεί να αναμένει αποκατάσταση και στις σχέσεις με τις ΗΠΑ, εντείνει τις υποψίες ότι και η παραπάνω προσφορά βρίσκεται στην κρυφή τουρκική ατζέντα.   

Εκεί, βεβαίως, που δεν διαπιστώνεται καμία κρυψίνοια στην τουρκική πολιτική είναι για την Ουκρανία και την Κριμαία. Αν για την Κριμαία προβάλλει ένα ιδεολογικό πρόσχημα, «τραβηγμένο από τα μαλλιά», ότι η χερσόνησος αυτή ως ταταρικό χανάτο υπήρξε υποτελές στην Οθωμανική αυτοκρατορία μέχρι και τη συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή το 1774, για την ενίσχυση της Ουκρανίας με στρατιωτικά μέσα, κυρίως με τα Μπαϊρακτάρ, στον πόλεμο που κάνει κατά των αυτονομιστών στο Ντονιέτσκ και στο Λουγκάνσκ, καταγράφει ξεκάθαρα αντιρωσική δράση. Οι κινήσεις της Άγκυρας, που ξιφουλκεί υπέρ της ένταξης του Κιέβου στο ΝΑΤΟ, και προσβλέπει σε κοινό έλεγχο μαζί του της Μαύρης Θάλασσας, προφανώς εναντίον της ρωσικής παρουσίας, είναι υπερπολύτιμες για την βορειοατλαντική πολιτική στην περιοχή.  

Εκδουλεύσεις προσφέρει επίσης η Τουρκία και στην Γεωργία, επί της οποίας έχει τεράστια οικονομική επιρροή, για να εξακολουθήσει την αντιρωσική της πολιτική.  Την επαύριον της συνάντησης Μπάιντεν-Ερντογάν διέρρευσε και ότι συζητήθηκε η επιρροή της Τουρκίας στους μουσουλμάνους Ουιγούρους της επαρχίας Σινγιάνκ της Κίνας. Η αντικινεζική πίεση εκ μέρους της Άγκυρας είχε ατονήσει τελευταίως, λόγω της κινεζικής επενδυτικής στήριξης στην παραπαίουσα τουρκική οικονομία. Πρόκειται για ένα ακόμη ρίσκο της Άγκυρας, που αν το αναλάβει, το Πεκίνο δεν θα το αφήσει αναπάντητο. Αντιθέτως, η Ουάσιγκτον θα το εκτιμήσει ιδιαίτερα. 

Στο γενικότερο τουρκικό πακέτο προσφοράς προς τους Αμερικανούς δεν αποκλείεται να συμπεριλαμβάνονται τόσο η Λιβύη, με αντάλλαγμα την επιμήκυνση του χρόνου παραμονής των τουρκικών στρατευμάτων, όσο και η επιρροή που ασκεί επί του μουσουλμανικού πληθυσμού των Βαλκανίων, όπως είναι οι Αλβανοί των Σκοπίων. Σκοπός κι εδώ είναι η εκμηδένιση της ρωσικής παρουσίας, προς όφελος των βορειοατλαντικών σχεδιασμών, με ταυτόχρονη, μάλλον πρόσκαιρη, μείωση των υπερβολικών τουρκικών φιλοδοξιών για μια διακριτή νεοοθωμανική επιρροή επί των Βαλκανίων. 

Τα παραπάνω δείχνουν και τις δυνατότητες που έχει η Άγκυρα να παζαρέψει με τους συνομιλητές της. Πρόκειται για υπαρκτές πραγματικότητες που βασίζονται επί ιστορικών και πολιτισμικών παραδόσεων αλλά και σταδιακής εντατικής οικοδόμησης επιρροής. Αυτή, όμως, η επιρροή δεν είναι αποτέλεσμα μόνον της εργασίας του Ερντογάν και των νεοοθωμανών οπαδών του. Το σχέδιο ενός ελεγχόμενου παγκόσμιου ισλαμικού κέντρου είναι παλαιό, και γι’ αυτό εργάστηκε επισταμένα και η Δύση, για τους δικούς της ιδιοτελείς σκοπούς. 

Ένα πρόσφατο γεγονός υπενθύμισε αυτό το τεράστιο έργο. Στις αρχές Ιουνίου απήχθη από τις μυστικές υπηρεσίες της Τουρκίας ο επικεφαλής του δικτύου των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Κιργιζίας, τα οποία είχαν ιδρυθεί από τον Γκιουλέν. Τέτοια σχολεία είναι εκατοντάδες σε όλο σχεδόν τον κόσμο, και κυρίως σε περιοχές που τελούσαν υπό μη βορειοατλαντική επιρροή. Σκοπός τους να διαμορφώσουν συνειδήσεις και νέες εξαρτημένες ελίτ. Όπως πληροφορηθήκαμε, το 90% των παιδιών της ελίτ της μικρής αυτής κεντροασιατικής χώρας σπουδάζουν στο δίκτυο Sapat, δηλαδή στο δίκτυο Γκιουλέν. Το ατύχημα για την Δύση ήταν ότι ο Ερντογάν, που συμπορευόταν με τον Γκιουλέν, και θεωρήθηκε ως το ισχυρό χαρτί της Δύσης -εξ ου και οι έπαινοι τότε των οπαδών της ελληνοτουρκικής προσέγγισης αλλά και της ανιστόρητης φιλο-οθωμανικής ανάμνησης- ανεξαρτητοποιήθηκε, έγινε ένας γεωπολιτικός «Φρανκεστάιν», που δρα ανεξέλεγκτα, χρησιμοποιώντας εντέχνως τις διαφορές των παγκόσμιων πόλων ισχύος και την γεωστρατηγική του θέση. 

Τώρα οι ΗΠΑ, με «μαστίγιο» και πολλά «καρότα», θέλουν να τιθασεύσουν το «τέρας», αφού, μάλλον, δεν τα κατάφεραν με το πραξικόπημα, και να δουλέψει για λογαριασμό τους. Από την πλευρά του ο σουλτάνος, αντιλαμβανόμενος τον κίνδυνο, αναλαμβάνει ριψοκίνδυνες αποστολές, που οποιαδήποτε στιγμή μπορεί να ανατρέψουν τις λεπτές ισορροπίες που εκμεταλλεύθηκε για χρόνια. 

Καταληκτικά να αναφέρουμε ότι μια αλλαγή της πολιτικής της Ουάσιγκτον προς την Τουρκία, κοντά σε αυτήν την ανοιχτά φιλοτουρκική του Βερολίνου, θα ήταν ένα πλήγμα για την Ελλάδα και την Κύπρο. Το χειρότερο θα ήταν, όπως επανειλημμένως έχει επισημανθεί στο παρελθόν, ο ελληνισμός να γίνει μέρος του παζαριού, τα δίκαιά του να μπουν στο δούναι και λάβείν για να κρατηθεί η Τουρκία στη Δύση. Η αποδοχή μιας τέτοιας λογικής από Αθήνα και Λευκωσία θα σήμαινε αυτοκτονία. Γιατί η πολιτική της Τουρκίας έναντι ολοκλήρου του ελληνισμού δεν έχει αλλάξει και ούτε πρόκειται να αλλάξει. Ο στόχος παραμένει η απορρόφησή του στον νεο-οθωμανικό χώρο που σχεδιάζει. Οι τακτικές μόνον αλλάζουν. Ο ρυθμός της υλοποίησης μεταβάλλεται ανάλογα με τις συνθήκες. Καμία πίστη λοιπόν σε καλές δήθεν προθέσεις. ΄Όποιες και αν είναι οι σχέσεις Τουρκίας και Δύσης. Επικέντρωση μόνον στον κεντρικό στόχο για την επιβίωσή μας, που δεν είναι άλλος από την πολιτική αποτροπής, εκφρασμένη σε κάθε επίπεδο, διπλωματικό, οικονομικό, ιδεολογικό και στρατιωτικό.

Τετάρτη, 9 Ιουνίου 2021

Οι τουρκικές μυστικές υπηρεσίες συνεχίζουν ανεξέλεγκτα να απαγάγουν ανθρώπους σε όλον τον κόσμο

Митинг с требованием найти Орхана Инанды. Бишкек, 3 июня 2021 года.
Διαδηλώσεις στην Μπισκέκ για την απελευθέρωση
του Ορχάν Ινάντι
  











των Evgeny Krutikov και Evgeny Pogrebnyak

 

Νέα απαγωγή στην Κιργιζία

Τα τελευταία χρόνια, οι τουρκικές υπηρεσίες απήγαγαν δεκάδες ανθρώπους σε διάφορες χώρες του κόσμου. Μια ακόμη τέτοια υπόθεση λαμβάνει χώρα αυτές τις ημέρες στην Κιργιζία. Αυτό, τουλάχιστον, πιστεύουν οι υποστηρικτές του αγνοούμενου επικεφαλής του τοπικού δικτύου των τουρκικών λυκείων. Η ιστορία φαίνεται ιδιαίτερα παράξενη γιατί συμβαίνει την ώρα της επίσκεψης του προέδρου της Κιργιζίας στην Άγκυρα.

Ο Ορχάν Ινάντι, ο επικεφαλής των τουρκικών λυκείων στην Κιργιζία, εξαφανίστηκε την 1η Ιουνίου στην πρωτεύουσα Μπισκέκ. Το αυτοκίνητό του βρέθηκε με την πόρτα ανοιχτή, ενώ το τηλέφωνό του και άλλα προσωπικά του αντικείμενα παρέμειναν ανέπαφα. Η σύζυγος της Ινάντα Ρεϊζάν ισχυρίζεται ότι ο σύζυγός της βρίσκεται εντός της τουρκικής πρεσβείας στην Μπισκέκ, όπου βασανίζεται, με σκοπό να εξαναγκαστεί να υπογράψει δήλωση άρνησης της υπηκοότητας της Κιργιζίας. Ωστόσο, η τουρκική πρεσβεία το αρνείται. Στην Τουρκία πάλι εμφανίζονται δημοσιεύματα σύμφωνα με τα οποία κατηγορούνται οι αρχές της Κιργιζίας για την απαγωγή του Ορχάν Ινάντι.

Αμέσως μετά την ανακοίνωση της εξαφάνισης Ινάντι, απόφοιτοι, μαθητές, δάσκαλοι των λυκείων “Sapat”, αλλά και οι γονείς τους συγκεντρώθηκαν έξω από την τουρκική πρεσβεία στο Μπισκέκ. Οι διαδηλωτές κατηγόρησαν τις τουρκικές αρχές για το περιστατικό και ζήτησαν την απελευθέρωση του προέδρου των “Sapat”. Εκτός από την πρεσβεία, διαδηλωτές άρχισαν να συγκεντρώνονται και στον “Λευκό Οίκο” (έδρα της κυβέρνησης), απαιτώντας από τις αρχές να μην επιτρέψουν την παράνομη μεταφορά ενός πολίτη της Κιργιζίας εκτός της χώρας. Δεδομένου ότι στο αεροδρόμιο Manas στην Μπισκέκ βρίσκεται ένα τουρκικό ιδιωτικό τζετ, ένα «ειδικό αεροσκάφος», όπως λέγεται, από την Τουρκία, είναι πολλοί όσοι πιστεύουν ότι προσπαθούν να μεταφέρουν τον Ινάντι στην Τουρκία με αυτόν τον τρόπο.

«Η ιστορία της απαγωγής όχι μόνο διόγκωσε τα αντι-τουρκικά αισθήματα, αλλά προκάλεσε διαδηλώσεις στην πρωτεύουσα και μάλιστα μεγάλης κλίμακας», δήλωσε ο Μαρς Σαρίεφ, πολιτικός αναλυτής από την Μπισκέκ, στην εφημερίδα VZGLYAD. - Περισσότεροι από 20 χιλιάδες μαθητές έχουν περάσει από το δίκτυο των σχολείων «Sapat», που τώρα είναι άτομα με επιρροή στην κοινωνία της Κριγιζίας. Επιπλέον, περίπου το 90% των παιδιών της Κιργιζικής ελίτ σπουδάζουν στο δίκτυο της «Sapat». Τώρα όλοι έχουν αναστατωθεί από αυτό που συνέβη και ασκούν πίεση στις αρχές για να βρει τους απαγωγείς. "

Το συμβάν της εξαφάνισης του Ινάντι συζητήθηκε και στο Συμβούλιο Ασφαλείας του Κιργιστάν. Ο Πρόεδρος της Κιργιζίας Σαντίρ Ζαπάροφ ανέθεσε στο Υπουργείο Εσωτερικών και στην Επιτροπή Κρατικής Εθνικής Ασφάλειας να εντείνουν τις έρευνες.

Γιατί ο Ορχάν Ινάντι είναι τόσο σημαντικός, ώστε να ασχολείται ή ίδια η ηγεσία της χώρας με την αναζήτησή του, ενώ, παράλληλα αυτή η ιστορία να απειλεί να μετατραπεί σε διπλωματικό σκάνδαλο μεταξύ Μπισκέκ και Άγκυρας; Το σκάνδαλο είναι ακόμα πιο εκκωφαντικό, αν λάβουμε υπόψη ότι συνέβη ακριβώς την παραμονή της επίσκεψης του Ζαπάροφ στην Άγκυρα, η οποία ξεκινά στις 9 Ιουνίου.

 

Το "Sebat" μετονομάστηκε σε "Sapat"

 

Ο Τούρκος στην καταγωγή Ινάντι από το 2012 είναι πολίτης της Κιργιζίας, όπου ηγήθηκε του δικτύου ιδιωτικών τουρκικών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων «Sebat». Αυτά τα σχολεία τα ίδρυσαν και τα λειτούργησαν άνθρωποι που ήταν κοντά στον διάσημο Τούρκο ιεροκήρυκα Φετουλάχ Γκιουλέν, ο οποίος ζει τώρα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Εκτός από την Κιργιζία, παρόμοια εκπαιδευτικά κέντρα έχουν ανοίξει σε περισσότερες από εκατό χώρες (συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας).

Μετά τη σύγκρουση μεταξύ του Γκιουλέν και του Ερντογάνο τελευταίος απαίτησε από τους ξένους συναδέλφους του να κλείσουν και να μεταφέρουν όλα αυτά τα εκπαιδευτικά ιδρύματα στην κυριότητα της τουρκικής κυβέρνησης. Η πίεση ήταν ιδιαίτερα έντονη στις τουρκόφωνες χώρες, καθώς η ανάπτυξη μιας εναλλακτικής παντουρκικής ιδεολογίας σε αυτές, απειλούσε να αποτελέσει πρόβλημα για το καθεστώς στην Τουρκία. Οι αρχές της Κιργιζίας απέρριψαν το αίτημα αυτό, καθώς όλα τα σχολεία του δικτύου «Sebat» είναι ιδιωτικά, και ταυτόχρονα ζήτησαν από την Τουρκία να μην παρεμβαίνει στις εσωτερικές υποθέσεις της χώρας.

Στην Κιργιζία ελήφθησαν ορισμένα μέτρα που μοιάζουν με μια προσπάθεια συμβιβασμού. Το δίκτυο «Sebat» μετονομάστηκε σε «Sapat», και το Υπουργείο Πολιτισμού της Κιργιζίας έγινε συνιδρυτής του εκπαιδευτικού δικτύου. Ωστόσο, οι τουρκικές αρχές σε όλα τα επίπεδα, από τον Ερντογάν μέχρι τον πρέσβη στην Μπισκέκ, συνέχισαν να απαιτούν το κλείσιμο του «Sapat» και τη μεταβίβαση της περιουσίας του στο νεοσύστατο τουρκικό κρατικό ίδρυμα “MaarifΑυτό το Ίδρυμα δημιουργήθηκε ειδικά για να αντικαταστήσει τα εκπαιδευτικά ιδρύματα του Γκιουλέν σε όλο τον κόσμο. Το πρώτο σχολείο του «Maarif» στο Μπισκέκ θα λειτουργήσει τον Σεπτέμβριο.

 

Η τουρκική παράδοση των απαγωγών

 

Πρέπει να ειπωθεί ότι υπάρχουν σοβαροί λόγοι να υποψιαζόμαστε ότι ο Ινάντι απήχθη από τις τουρκικές ειδικές υπηρεσίες. Είναι πολλά τα παρόμοια συμβάντα που έχουν καταγραφεί και εξακολουθούν να συμβαίνουν σε πολλές χώρες σε όλο τον κόσμο.

Για παράδειγμα, το 2018, στην πρωτεύουσα της Μογγολίας, τρείς άγνωστοι απήγαγαν τον Veysel Aksai, τον επικεφαλής του τοπικού εκπαιδευτικού δικτύου «Sebat». Έχοντας μάθει για την απαγωγή, καθώς και ότι ένα τουρκικό ναυλωμένο αεροπλάνο είχε προσγειωθεί στο αεροδρόμιο του Ουλάν Μπατόρ, οι υποστηρικτές του απαχθέντα συγκεντρώθηκαν στο αεροδρόμιο και ζήτησαν την απελευθέρωση του Veysel Aksai. Οι μογγολικές αρχές απαγόρευσαν στο αεροπλάνο να απογειωθεί και ζήτησαν επίσης την απελευθέρωση του ηγέτη του «Sebat».  Το αποτέλεσμα ήταν ο Aksai να απελευθερωθεί μερικές ώρες αργότερα.

Σύμφωνα με διάφορες εκτιμήσεις, ο αριθμός των γκιουλενιστών που απήχθησαν εκτός Τουρκίας κυμαίνονται από 31 έως 200, ξεκινώντας από το 2016, δηλαδή, μετά την απόπειρα πραξικοπήματος, για το οποίο κατηγορήθηκε ο Γκιουλέν. Τον αριθμό των 200 ατόμων τον έδωσε ο υπουργός Εσωτερικών Σουλεϊμάν Σοϊλού. Άλλες πηγές δίνουν άλλα στοιχεία, αλλά εδώ είναι θέμα βαθμού ενημέρωσης. Για παράδειγμα, οι ελβετικές οργανώσεις των γκιουλενιστών καταμέτρησαν 31 άτομα που απήχθησαν από τις τουρκικές ειδικές υπηρεσίες στην Ελβετία - που σημαίνει μόνο εκείνους που ζούσαν στην Ελβετία ή είχαν ελβετική ιθαγένεια.

Ο κατάλογος των χωρών όπου οι τουρκικές υπηρεσίες πληροφοριών (MIT) πραγματοποίησαν τέτοιες ενέργειες είναι μακρύς. Ο Σουλεϊμάν Σοϊλού έκανε λόγο για 20 χώρες. Σίγουρα συγκαταλέγονται η Μαλαισία, το Πακιστάν, το Κοσσυφοπέδιο, η Μολδαβία, το Αζερμπαϊτζάν, η Ουκρανία, η Γκαμπόν και η Μιανμάρ. Τους τελευταίους μήνες, η Κένυα προστέθηκε σε αυτήν τη λίστα και οι Τούρκοι θεωρούν την επιχείρηση στο Ναϊρόμπι μεγάλη επιτυχία, καθώς ο αγαπημένος ανιψιός του Γκιουλέν, Σελαχαντίν, που ήταν μέλος της ανώτερης ηγεσίας της οργάνωσης γκιουλενιστών, το FETO, απήχθη ακριβώς εκεί.

Ο Σελαχαντίν Γκιουλέν έφτασε στην Κένυα απολύτως νόμιμα, αλλά κρατήθηκε στο αεροδρόμιο του Ναϊρόμπι με ένταλμα της Ιντερπόλ που εξέδωσε η Τουρκία. Ωστόσο, ένα δικαστήριο της Κένυας αρνήθηκε να τον εκδώσει και απελευθέρωσε τον Γκιουλέν στην αίθουσα του δικαστηρίου. Αυτός προσπάθησε να κρυφτεί στο Ναϊρόμπι, αλλά Τούρκοι πράκτορες τον παρακολούθησαν, τον συνέλαβαν και τον πήγαν στην Άγκυρα στις 6 Μαΐου. Στις 30 Μαΐου, κατηγορήθηκε επίσημα, κάτι που σήμαινε πως η Τουρκία επιβεβαίωσε την απαγωγή του.

Ορισμένες χώρες συνεργάζονται άμεσα με τις τουρκικές υπηρεσίες πληροφοριών. Για παράδειγμα, την άνοιξη του 2018 στο Κοσσυφοπέδιο, με την ενεργή βοήθεια των τοπικών «δυνάμεων αυτοάμυνας», έξι τοπικοί γκιουλενιστές συνελήφθησαν και μεταφέρθηκαν στην Τουρκία.

Το 2018, η Υπηρεσία Ασφαλείας της Ουκρανίας (SBU) βοήθησε ανοιχτά στη σύλληψη στην πόλη Νικολάεφ του Τούρκου μπλόγκερ Yusuf Inan, ο οποίος είχε ουκρανική υπηκοότητα και ήταν παντρεμένος με Ουκρανή. Τούρκοι πράκτορες συμμετείχαν ενεργά στη σύλληψή του και στη συνέχεια μεταφέρθηκε κατευθείαν στη φυλακή της Μερσίνας. Λίγο νωρίτερα, στην Οδησσό, χωρίς τη βοήθεια της SBU, ένας Τούρκος επιχειρηματίας που ζούσε στην Ουκρανία ο Salih Zaki Igitαπήχθη με τον κλασικό τρόπο. Και αυτός μεταφέρθηκε στη φυλακή της Μερσίνας, όπου κρατούνται κυρίως οι απαχθέντες Γκιουλενιστές.

Είναι αλήθεια ότι υπήρξαν και περιπτώσεις ενεργής πολιτικής αντίστασης από χώρες όπου βρίσκονται στόχοι των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών.

Για παράδειγμα, όταν ήταν ακόμη πρόεδρος ο Νουρσουλτάν Ναζαρμπάγιεφ, η Άγκυρα αιτήθηκε επίσημα από τις αρχές του Καζακστάν την έκδοση ή την απέλαση από το Καζακστάν όλων των δασκάλων του σχολικού δικτύου των γκιουλενιστών. Ακριβώς το ίδιο έγινε με την Κιργιζία. Ως αποτέλεσμα, ορισμένοι Τούρκοι, που δεν είχαν την καζακική υπηκοότητα, απελάθηκαν στην Τουρκία, όπου κατέληξαν αμέσως στη φυλακή της Μερσίνας. Οι υπόλοιποι (περίπου τρεις δωδεκάδες δάσκαλοι και υπάλληλοι του σχολικού δικτύου του Γκιουλέν στο Καζακστάν) κινητοποιήθηκαν και ζήτησαν προστασία και χορήγηση καζακικής υπηκοότητας. Απροσδόκητα ο Νουρσουλτάν Ναζαρμπάγιεφ τους συνέδραμε. «11 Τούρκους καθηγητές, των οποίων η ενοχή κατά την προετοιμασία του πραξικοπήματος είναι αποδεδειγμένη, τους επιστρέψαμε στην πατρίδα τους. Ένα άλλο μέρος ζήτησε να πάει σε άλλες χώρες. Αλλά οι υπόλοιποι που παρέμειναν δεν τους βαραίνει καμία ενοχή- εξήγησε ο Ναζαρμπάγιεφ προς τους Τούρκους. «Εάν μας παράσχετε αποδεικτικά στοιχεία, τότε τα αρμόδια νομικά όργανα θα πρέπει να εξετάσουν από κοινού αυτό το ζήτημα». «Αλλά δεν μπορούμε να πιάσουμε αθώους ανθρώπους, να τους δέσουμε και να τους παραδώσουμε. Συμφωνήσαμε και πιστεύω ότι έχουμε κλείσει αυτό το πρόβλημα".

 

Η απαγωγή και σύλληψη του Οτσαλάν και η δήλωση τότε του Άντονυ Μπλινκεν

 

Με άλλα λόγια, από το 2016, η τουρκική κατασκοπεία κυνηγά τους γκιουλενιστές σε όλο τον κόσμο - από τον ίδιο τον Φετουλλάχ Γκιουλέν και τους συνεργάτες του μέχρι τους απλούς δασκάλους του σχολικού δικτύου. Οι απαγωγές γίνονται σύμφωνα με ένα παρόμοιο μοτίβο, το οποίο περιλαμβάνει την παρακολούθηση, τον εντοπισμό, την παρακολούθηση τηλεφωνικών επικοινωνιών, τη δωροδοκία κρατικών υπαλλήλων και άλλες παράνομες δραστηριότητες στο έδαφος ξένων κρατών. Στους απαχθέντες τοποθετούν τσουβάλια στο κεφάλι, τους πετάνε στα πορτμπαγκάζ αυτοκινήτων και τους μεταφέρουν στην Τουρκία με ιδιωτικά αεροπλάνα. Εκεί τους περιμένει η φυλακή της Μερσίνας και, στην καλύτερη περίπτωση, μια μακροχρόνια φυλάκιση. Αν και μερικοί εξαφανίζονται για πάντα. Η Άγκυρα δεν ντρέπεται καθόλου για αυτή τη δράση της και δεν κρύβει τα αποτελέσματά της. Αντιθέτως, υπερηφανεύεται και ενίοτε υπερβάλλει για τα επιτεύγματά της.

Για την Τουρκία αυτή είναι μια παλιά πρακτική. Μπορεί κανείς να θυμηθεί την απαγωγή στην προαναφερόμενη Κένυα το 1999 του ηγέτη του Κουρδικού Εργατικού Κόμματος Αμπντουλάχ Οτσαλάν. Ένα ενδιαφέρον γεγονός: ο ειδικός εκπρόσωπος για τη Μέση Ανατολή του Προέδρου των ΗΠΑ Μπιλ Κλίντον ήταν τότε ο Anthony Blinken, ο σημερινός επικεφαλής του υπουργείου Εξωτερικών. Και ήταν ο Blinken που έκανε την επίσημη δήλωση πως η επιχείρηση σύλληψης του Οτσαλάν πραγματοποιήθηκε εν γνώση του Προέδρου Κλίντον.Εάν εξετάσετε αυτήν την ιστορία λεπτομερώς, θα καταστεί σαφές ότι ο Οτσαλάν παραπλανήθηκε εσκεμμένα με τη βοήθεια αμερικανικών και ευρωπαϊκών υπηρεσιών, που έδιναν ψεύτικες υποσχέσεις (για παράδειγμα, κάνοντάς του ένα πλαστό διαβατήριο της Νοτίου Αφρικής) για να φύγει από την σίγουρη γι’ αυτόν Ελλάδα και να πάει στην Αφρική.

Τα τελευταία δύο χρόνια, εμφανίζονταν τακτικά φήμες για πιθανή προετοιμασία της απαγωγής του ίδιου του Γκιουλέν, ο οποίος ζει στις ΗΠΑ, στην πολιτεία της Πενσυλβάνια. Και, πιθανότατα, αυτές οι φήμες έχουν πραγματική βάση, καθώς οι Αμερικανοί πολλές φορές και δημοσίως και μέσω ανεπίσημων καναλιών προειδοποίησαν την Τουρκία μην κάνει ένα τέτοιο βήμα.

Όλες αυτές οι απαγωγές μπορούν να θεωρηθούν εχθρικές ενέργειες προς τις χώρες όπου οι Τούρκοι πράκτορες κυνηγούν ανθρώπους. Και προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι μέχρι στιγμής καμία χώρα δεν απάντησε στα αίσχη που διαπράττουν οι τουρκικές μυστικές υπηρεσίες.

«Η απαγωγή του Ορχάν Ινάντι από τις τουρκικές ειδικές υπηρεσίες - ή, ίσως, με εντολή των τουρκικών ειδικών υπηρεσιών - εξακολουθεί να αποτελεί μια υπόθεση. Αλλά μπορεί κανείς να δει κάποια λογική σε τέτοιες ενέργειες», δήλωσε ο Αλέξαντερ Κνιάζεφ, ειδικός για την Κεντρική Ασία, στην εφημερίδα VZGLYAD. Σύμφωνα με τον ΚνΙάζεφ, υπάρχει παρόμοιο προηγούμενο στην ιστορία της Κιργιζίας, όταν το 1992 ένας ηγέτης της αντιπολίτευσης του Ουζμπεκιστάν απήχθη στην κεντρική πλατεία της Μπισκέκ και μεταφέρθηκε στην Τασκένδη. «Είναι απίθανο να συμβεί κάτι τέτοιο χωρίς τη συμμετοχή των τοπικών ειδικών υπηρεσιών και της πολιτικής ηγεσίας της Κιργιζίας.

Τώρα προετοιμάζεται η επίσκεψη του Σαντίρ Ζαπάροφ στην Άγκυρα, όπου αναμένει να λάβει οικονομικές ενισχύσεις. Χρειάζεται επειγόντως χρήματα, και δεν υπάρχει κανένας άλλος από τον οποίο να τα ζητήσει. Σε αυτό το πλαίσιο, το ταξίδι του Ζαπάροφ στο Σότσι ήταν άκαρπο, ενώ το Πεκίνο δεν τον προσκαλεί. Μπορεί να υποτεθεί ότι οι τουρκικές ειδικές υπηρεσίες δεν θα έπρεπε απαραίτητα να πετάξουν στην Μπισκέκ, αρκεί να κατέληξαν σε συμφωνία με συναδέλφους τους στην Κιργιζία», υποθέτει ο Κνιάζεφ.

Από την άλλη πλευρά, στο πλαίσιο της επίσημης επίσκεψης του Προέδρου της Κιργιζίας στην Τουρκία, η εκδοχή της απαγωγής φαίνεται ιδιαίτερα περίεργη. Σε τελική ανάλυση, ο Ινάντι σε κάθε περίπτωση είναι πολίτης της Κιργιζίας, και οι ανοιχτές ενέργειες των ξένων ειδικών υπηρεσιών φαίνονται προσβλητικές προς τον Πρόεδρο Ζαπάροφ, ο οποίος εμφανίζεται ως σκληρός ηγέτης. Στα ΜΜΕ της Κιργιζίας ήδη ακούγονται προτάσεις ότι εάν επιβεβαιωθεί η δράση των τουρκικών ειδικών υπηρεσιών, η επίσκεψη του Ζαπάροφ στην Τουρκία μπορεί να διακοπεί, ο Τούρκος πρέσβης να απελαθεί και το επίπεδο των διπλωματικών σχέσεων μεταξύ των χωρών να μειωθεί.

 

Πηγή: https://vz.ru/world/2021/6/9/1103229.html