Οι θρησκευτικές ρίζες της υποστήριξης των ΗΠΑ προς το Εβραϊκό Κράτος

«Και θα είμαστε το Νέο Ισραήλ»

του Georgy Asatryan 

Με φόντο τον πόλεμο κατά του Ιράν, μια συζήτηση αναθερμαίνεται στις ΗΠΑ σχετικά με τον ρόλο του Ισραήλ και των υποστηρικτών του στο αμερικανικό κατεστημένο στη διαμόρφωση της εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής της Ουάσιγκτον. Ορισμένοι επικριτές των ενεργειών του Ντόναλντ Τραμπ, όπως ο Τζο Κεντ, ο οποίος παραιτήθηκε από επικεφαλής του Κέντρου Αντιτρομοκρατίας στο Γραφείο του Διευθυντή Εθνικών Πληροφοριών, δηλώνουν ευθέως ότι η απόφαση της κυβέρνησης των ΗΠΑ να ξεκινήσει τον πόλεμο ελήφθη υπό ισραηλινή πίεση και βασίστηκε σε ισραηλινούς ισχυρισμούς, οι οποίοι συχνά συγκρούονταν με τις αμερικανικές πληροφορίες. Άλλοι αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του υπουργού του Πενταγώνου Πιτ Χέγκσεθ και πολλών άλλων εξέχοντων μελών της ομάδας του νυν προέδρου των ΗΠΑ, που ασπάζονται τον λεγόμενο Χριστιανικό Σιωνισμό, επιμένουν ότι οι ΗΠΑ είναι υποχρεωμένες να υποστηρίξουν πλήρως το Ισραήλ και θεωρούν τον πόλεμο κατά του Ιράν μέρος της βιβλικής προφητείας.

Για να κατανοήσει κανείς τις Ηνωμένες Πολιτείες, πρέπει να κατανοήσει τους Πουριτανούς. Ένα κρίσιμο στρώμα της αμερικανικής ιστορίας συνδέεται με την άνοδο του Πουριτανισμού τον δέκατο έκτο αιώνα ως διαμαρτυρία ενάντια στην «ατελή Μεταρρύθμιση» και την «ατελώς ηττημένη παποσύνη». Και για να κατανοήσει κανείς τους Πουριτανούς, πρέπει να κατανοήσει τη Βίβλο. Ο Μαρτίνος Λούθηρος δίδασκε ότι κάθε Χριστιανός είναι ιερέας. Αυτό οδηγεί σε πολυάριθμες ερμηνείες και προβλήματα.

Το πλοίο [Arbella] έπλεε για περίπου τρεις μήνες από τις ακτές της Αγγλίας προς τις ανατολικές ακτές του Νέου Κόσμου. Κατά τη διάρκεια αυτών των ημερών,  ο Πουριτανός John Winthrop (1588-1649) εκφώνησε το κήρυγμά του, «Ένα Πρότυπο Χριστιανικής Φιλανθρωπίας», το οποίο περιελάμβανε μια φράση που έγινε ο ιδεολογικός πυρήνας των Ηνωμένων Πολιτειών: «Και θα είμαστε σαν μια πόλη πάνω σε έναν λόφο, τα μάτια όλων των εθνών θα είναι πάνω μας· και αν αποτύχουμε στον Κύριό μας στο έργο που έχουμε αναλάβει και Τον κάνουμε να μας αρνηθεί τη βοήθεια που μας δίνει τώρα, θα γίνουμε περίγελος [σύμφωνα με το Δευτερονόμιο 28:37]». «Θα δούμε ότι ο Θεός του Ισραήλ είναι ανάμεσά μας. Λέει στον λαό του Ισραήλ: “Εσάς μόνον έχω διαλέξει από όλες τις οικογένειες της γης”», είπε ο John Winthrop.

Οι Πουριτανοί δεν δημιούργησαν επίσημες θεοκρατικές κοινωνίες, αλλά η θρησκεία έπαιξε βασικό ρόλο στην πολιτική τους και, σε ορισμένες περιπτώσεις, η διαφωνία τιμωρούνταν. Οι κοινότητές τους κυβερνούνταν από πολίτες, όχι από ιεροκήρυκες. Παρ' όλα αυτά, οι Αμερικανοί Πουριτανοί πίστευαν ότι η κυβέρνηση έπρεπε να ενεργεί σύμφωνα με τον Νόμο του Θεού. Η πεποίθηση ότι η γη της επαγγελίας τους θα ήταν φως για τα έθνη έγινε η ιδεολογία των επόμενων γενεών.

Οι Πουριτανοί θεωρούσαν τους εαυτούς τους εκλεκτό λαό. «Έχουμε συνάψει μια Διαθήκη με τον Κύριο για αυτόν τον σκοπό», έγραψε ο John Winthrop. Ο Πουριτανισμός έπαιξε σημαντικό ρόλο στη μετέπειτα διαμόρφωση του αμερικανικού ή χριστιανικού σιωνισμού. Πιο συγκεκριμένα, η ερμηνεία της κληρονομιάς τους έγινε η βάση για την επακόλουθη ιδεολογία. Οι συχνές αναφορές και παραπομπές στις Γραφές, καθώς και η εικόνα του «Ισραήλ», άνοιξαν το δρόμο για περαιτέρω ερμηνείες. Για παράδειγμα, το μοτίβο της Εξόδου στη Γη της Επαγγελίας διαπερνά πολλά πουριτανικά γραπτά. Φεύγοντας από την Αγγλία, αντιλήφθηκαν τη μετανάστευσή τους ως βιβλική έξοδο. Ο ιεροκήρυκας της Νέας Αγγλίας Cotton Mather ερμήνευσε τη διάσχιση του Ατλαντικού με αυτούς τους όρους, προσδίδοντάς της ένα ανώτερο βιβλικό νόημα: «Εμείς, οι καταπιεσμένοι, εγκαταλείψαμε την Αγγλία, όπως οι διωκόμενοι Εβραίοι της Παλαιάς Διαθήκης εγκατέλειψαν την Αίγυπτο».

Με την πάροδο του χρόνου, ο αριθμός των ερμηνευτών αυξήθηκε, όπως και ο αριθμός των ερμηνειών - ένα χαρακτηριστικό των προτεσταντικών κοινωνιών και εκκλησιών. «Η θρησκεία έγινε ένα ιδιαίτερο φαινόμενο», έγραψε ο Jean Baudrillard. Από την πλούσια ιουδαιοχριστιανική κληρονομιά, αναδύθηκαν νέες σημασιολογικές κατασκευές, ανταποκρινόμενες στο πνεύμα της εποχής.

Ο σύγχρονος χριστιανικός σιωνισμός δεν δημιουργήθηκε από το κράτος του Ισραήλ ή τις εβραϊκές κοινότητες. Αναπτύχθηκε χωρίς τη συμμετοχή τους και άρχισε να διαμορφώνεται ακόμη και πριν από την εμφάνιση του Ισραήλ. Σε κάποιο βαθμό, προέκυψε «από μόνος του», χωρίς σαφείς στόχους ή σκοπούς.

Οι πάστορες και οι ιεροκήρυκες απλώς παρέθεταν γραφές και δεν μπορούσαν να αποφύγουν τη λέξη «Ισραήλ», ερμηνεύοντας κυριολεκτικά τα κείμενα της Παλαιάς Διαθήκης. Είναι γενικά αποδεκτό ότι αυτό το κίνημα διαμορφώθηκε τον 19ο αιώνα, με τον John Darby να γίνεται ένας από τους βασικούς υποστηρικτές του.

Με άλλα λόγια, ούτε το Κράτος του Ισραήλ ούτε οργανισμοί όπως η AIPAC (η Αμερικανοϊσραηλινή Επιτροπή Δημοσίων Υποθέσεων) βρίσκονται πίσω από την προέλευση σύγχρονων φαινομένων και διαδικασιών των οποίων οι ρίζες βρίσκονται σε παλαιότερες περιόδους, αν και εύλογα τα υποστηρίζουν ενεργά. Όταν μιλούσαν για το Ισραήλ, οι Πουριτανοί δεν αναφέρονταν σε ένα σύγχρονο κράτος, αλλά στον Λαό της Παλαιάς Διαθήκης. Αντιλαμβάνονταν την κοινότητά τους ως ένα «νέο Ισραήλ», κάνοντας παραλληλισμούς μεταξύ της βιβλικής ιστορίας και της δικής τους μετανάστευσης στον Νέο Κόσμο. Με άλλα λόγια, δεν στράφηκαν στις σύγχρονες γεωπολιτικές πραγματικότητες ή στον τόπο γέννησης του Χριστιανισμού, αλλά στην εικόνα του Λαού της Διαθήκης ως σύμβολο και καθρέφτη της δικής τους κοινότητας.

Λίγο γνωστός στη χώρα μας αλλά πολύ γνωστός στους κύκλους των αμερικανικών πανεπιστημίων στη Νέα Αγγλία, ο David Gelentner είναι Νεοϋορκέζος, γιος φυσικού και εγγονός ραβίνου. Είναι καθηγητής και πρώην ειδικός στο συντηρητικό American Enterprise Institute. Ήταν επίσης μέλος του Ινστιτούτου Shalem στην Ιερουσαλήμ, το οποίο ερευνά την ιστορία του Σιωνισμού, της Βίβλου και του Ταλμούδ. Ως πιστός μεταξύ των κοσμικών πληροφορικών, έχει λάβει ευρεία δημοσιότητα. Το 2020, υπέγραψε μια επιστολή υποστήριξης του Ντόναλντ Τραμπ και κυκλοφόρησαν φήμες ότι είχε κανονιστεί ακόμη και μια συνάντηση μαζί του.

Ο Gelentner είναι ο συγγραφέας του βιβλίου Αμερικανισμός: Η Τέταρτη Μεγάλη Θρησκεία της Δύσης, στο οποίο υποστηρίζει ότι «ο αμερικανικός σιωνισμός είναι το πνευματικό θεμέλιο του αμερικανισμού». Οι πρώτοι άποικοι έβλεπαν τους εαυτούς τους ως έναν νέο εκλεκτό λαό, που εισερχόταν σε μια νέα γη της επαγγελίας, παρόμοια με το αρχαίο Ισραήλ. Αυτή η έννοια, σύμφωνα με τον συγγραφέα, όχι μόνο διαμόρφωσε την κατανόηση της θεϊκής αποστολής της Αμερικής, αλλά δημιούργησε και ένα στέρεο θεολογικό και πολιτικό πλαίσιο.

Ο Gelentner ορίζει τους Πουριτανούς ως τους ιδεολογικούς και πνευματικούς πατέρες του αμερικανισμού. Ερμήνευσαν τη ζωή τους μέσα από βιβλικές παραλληλίες. Ο συγγραφέας αναφέρει πολλά παραδείγματα για το πώς οι Πουριτανοί έκαναν αναλογίες μεταξύ των ιδίων και των αρχαίων Ισραηλιτών. Αυτή η έννοια βοήθησε να δικαιολογηθεί ο αποικισμός της ηπείρου και έγινε μέρος μιας ευρύτερης αφήγησης της αμερικανικής ιδιαιτερότητας και ενός προκαθορισμένου πεπρωμένου.

Η γραμμή μεταξύ θεολογίας και πολιτικής σταδιακά θόλωσε.

Αφού έφυγε από το αξίωμα του Προέδρου, ο Χάρι Τρούμαν συνέκρινε τον εαυτό του με τον Πέρση βασιλιά Κύρο.[Ο Κύρος απελευθέρωσε τους Εβραίους από τη Βαβυλώνια Αιχμαλωσία το 538 π.Χ., ενώ επί Τρούμαν ιδρύθηκε το κράτος του Ισραήλ]

Σύμφωνα με τον Ζακ Σιράκ, ο Τζορτζ Μπους επικαλέστηκε επίσης βιβλικές εικόνες κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράκ, αναφέροντας τον Γωγ και τον Μαγώγ [ο Μαγώγ ήταν ο εγγονός του Νώε (Γένεση 10:2). Οι απόγονοι τού Μαγώγ εγκαταστάθηκαν μακράν βορείως του Ισραήλ, στην Ευρώπη και στη βόρεια Ασία (Ιεζεκιήλ 38:15). Μαγώγ ονομάστηκε και η χώρα στην οποία εγκαταστάθηκαν οι απόγονοι τού Μαγώγ.  Γωγ είναι το όνομα ενός μελλοντικού ηγέτη τής Μαγώγ, ο οποίος θα οδηγήσει τον στρατό της ενάντια στον Ισραήλ. Ο Κύριος προλέγει την καταστροφή τού Γωγ: «Γιε ανθρώπου, στήριξε το πρόσωπό σου ενάντια στον Γωγ, τη γη τού Μαγώγ, … και προφήτευσε εναντίον του.» (Ιεζεκιήλ 38:2)] πιστεύοντας ότι οι προφητείες πραγματοποιούνταν.

Έτσι, η Αμερική έχει από καιρό ένα σύστημα που συνήθως αναφέρεται ως Χριστιανικός Σιωνισμός ή αυτό που ο Gelentner, με απλούστερο τρόπο, ονόμασε Αμερικανισμό.

Με απλά λόγια, η σημασία του έγκειται στη σύνθεση μεμονωμένων κειμένων και διδασκαλιών σε έναν ενιαίο θρησκευτικό και πολιτιστικό χώρο.

Εδώ ακολουθούν οι παραλληλισμοί. Αυτό είναι, στην πραγματικότητα, το θέμα. Οι σύγχρονοί μας δεν δημιούργησαν αυτό το σύστημα, αλλά σίγουρα το χρησιμοποιούν. Αυτή, μεταξύ άλλων, είναι σε μεγάλο βαθμό η πηγή της ακλόνητης υποστήριξης προς το Ισραήλ μεταξύ των θρησκευτικά συντηρητικών κύκλων στις Ηνωμένες Πολιτείες, ιδίως των ευαγγελικών.

Ο Georgy Asatryan είναι Αναπληρωτής Διευθυντής του Ινστιτούτου Παγκόσμιας Στρατιωτικής Οικονομίας και Στρατηγικής στην Ανώτατη Σχολή Οικονομικών του Εθνικού Ερευνητικού Πανεπιστημίου, συγγραφέας της μονογραφίας "Trumpism in America: A Conservative's Afternoon"

πηγή: https://www.kommersant.ru/doc/8515984?from=author_2