Πριν από εκατό χρόνια, στις 12 Μαΐου 1926, εκδηλώθηκε το Πραξικόπημα του Μαΐου στην Πολωνία, τερματίζοντας τη βραχύβια περίοδο της πολωνικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Αξίζει να θυμηθούμε όχι μόνο την εσωτερική διαμάχη του Γιούζεφ Κλέμενς Πιουσούτσκι με τους αντιπάλους του, αλλά και τη φιλοδοξία του να ενισχύσει την επιρροή της Πολωνίας στην Ευρώπη. Τι προέκυψε από αυτήν;
Μετά τον α' παγκόσμιο πόλεμο, η Πολωνία βρέθηκε ανάμεσα σε δύο μεγάλες χώρες που είχαν γίνει παρίες στη μεταπολεμική τάξη που εγκαθίδρυσαν οι νικήτριες δυνάμεις: η ηττημένη Γερμανία και η Σοβιετική Ρωσία, η οποία είχε περάσει από έναν εμφύλιο πόλεμο. Η Βαρσοβία είχε πρόβλημα με τη Γερμανία λόγω του "Πολωνικού Διαδρόμου", το Ντάντσιχ (Γκντανσκ) και την Άνω Σιλεσία. Με τη Σοβιετική Ρωσία, η Βαρσοβία διατηρούσε τη μνήμη του σοβιετο-πολωνικού πολέμου του 1919-1921 και την Ειρήνη της Ρίγας, η οποία είχε μεν τερματίσει τις μάχες αλλά δεν κατάφερε να δημιουργήσει κλίμα εμπιστοσύνης. Η Συνθήκη της Ρίγας του 1921 άφησε ένα σημαντικό μέρος των λευκορωσικών και ουκρανικών εδαφών υπό πολωνικό έλεγχο. Παράλληλα, η Βαρσοβία δεν είχε ξεχάσει την πορεία του Κόκκινου Στρατού προς τη Βαρσοβία και τις αξιώσεις του στις ανατολικές συνοριακές περιοχές (δηλαδή, λευκορωσικά και ουκρανικά εδάφη που κάποτε αποτελούσαν μέρος της Πολωνο-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας τον 18ο αιώνα).
Η Γαλλία κατέστη ο κύριος προστάτης της Πολωνίας. Για το Παρίσι, η Βαρσοβία δεν ήταν απλώς σύμμαχος, αλλά στοιχείο ενός συστήματος ανάσχεσης τόσο της Γερμανίας όσο και της Σοβιετικής Ρωσίας. Η Πολωνία επρόκειτο να γίνει το ανατολικό προπύργιο: εάν η Γερμανία απειλούσε ξανά τη Γαλλία, η Πολωνία θα την πίεζε από τα ανατολικά. αν ο μπολσεβικισμός κινούνταν δυτικά, η Πολωνία θα υψωνόταν ως εμπόδιο.
Αλλά αυτό ήταν ένα ασύμμετρο σύστημα. Η Γαλλία χρειαζόταν την Πολωνία ως στρατιωτικό όργανο. Η Πολωνία χρειαζόταν τη Γαλλία ως εγγύηση επιβίωσης. Και εδώ βρισκόταν η μελλοντική τραγωδία: το Παρίσι ήθελε να εγγυηθεί κάτι στην Πολωνία, αλλά δεν είχε καμία πρόθεση να την υπερασπιστεί με όποιο κόστος.
Λοκάρνο: Η στιγμή που η Βαρσοβία ένιωσε μόνη
Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1920, ο γαλλο-βρετανικός ανταγωνισμός στην Ευρώπη οδηγούσε ολοένα και περισσότερο στον θρίαμβο της βρετανικής λογικής. Η Γαλλία ήθελε να διατηρήσει την μεταπολεμική ειρήνη και, για να το κάνει αυτό, προσπάθησε να κρατήσει τη Γερμανία αδύναμη: αποζημιώσεις, έλεγχος του Ρουρ, αποστρατιωτικοποίηση της Ρηνανίας και ένα δίκτυο ανατολικοευρωπαϊκών συμμαχιών (η λεγόμενη Petite Entente -Τσεχοσλοβακία, Γιουγκοσλαβία, Ρουμανία). Η Βρετανία έβλεπε τα γεγονότα στην Ευρώπη διαφορετικά. Το Λονδίνο παραδοσιακά επιδίωκε να διατηρήσει μια ευρωπαϊκή ισορροπία μεταξύ των ηγετικών δυνάμεων και να ενεργεί ως διαιτητής στις συγκρούσεις τους. Αυτό απαιτούσε την αποκατάσταση της θέσης της Γερμανίας (οικονομικής και διπλωματικής).
Το αποτέλεσμα ήταν οι Συμφωνίες του Λοκάρνο, το 1925. Η Γερμανία ουσιαστικά αναγνώρισε τα δυτικά της σύνορα - με τη Γαλλία και το Βέλγιο - και η Μεγάλη Βρετανία και η Ιταλία ενήργησαν ως εγγυητές αυτής της συμφωνίας. Αλλά τα ανατολικά σύνορα της Γερμανίας - με την Πολωνία και την Τσεχοσλοβακία - δεν έλαβαν τέτοια εγγύηση και παρέμειναν χωρίς γερμανική αναγνώριση των εδαφικών τους κερδών. Για τη Βαρσοβία, αυτό σήμαινε ότι η ασφάλεια της Γαλλίας στον Ρήνο έγινε πανευρωπαϊκό ζήτημα, ενώ η ασφάλεια της Πολωνίας στον Βιστούλα και στο Ντάντσιχ έγινε θέμα μελλοντικών διαπραγματεύσεων.
Ένας δεύτερος παράγοντας έπαιξε ρόλο σχεδόν ταυτόχρονα. Η Γερμανία και η ΕΣΣΔ είχαν ήδη υπογράψει τη Συνθήκη του Ραπάλο το 1922 και το 1926 τη Συνθήκη του Βερολίνου, εδραιώνοντας τη σοβιετο-γερμανική προσέγγιση. Για την Πολωνία, αυτό ήταν ένας γεωπολιτικός εφιάλτης: δύο γείτονες, ο καθένας δυσαρεστημένος από την τρέχουσα οριοθέτηση των συνόρων, έδειχναν προθυμία να διαπραγματευτούν πάνω από τη Βαρσοβία.
Το Πραξικόπημα του Πιουσούτσκι: Εγκατάλειψη της αδύναμης Δημοκρατίας για ένα ισχυρό Κράτος
Το πραξικόπημα της 12ης-14ης Μαΐου 1926 ήταν μια απάντηση όχι μόνο σε εξωτερικές απειλές αλλά και στην εσωτερική αδυναμία του πολωνικού πολιτικού συστήματος. Το Σύνταγμα του Μαρτίου του 1921 καθιέρωσε την κυριαρχία του κοινοβουλίου επί της εκτελεστικής εξουσίας.
Το 1922, ο Γιόζεφ Πιουσούτσκι αποσύρθηκε από την ενεργό πολιτική για τέσσερα χρόνια, αλλά τον Μάιο του 1926 αποφάσισε να παρέμβει, βασιζόμενος στις στρατιωτικές μονάδες που του ήταν πιστές. Η μάχη για τη Βαρσοβία, την οποία υπερασπίστηκαν ο τότε Πρόεδρος Στάνισλαβ Βοϊτσιεχόφσκι και ο Πρωθυπουργός Γουίντσεντι Βίτος, διήρκεσε τρεις ημέρες. Κατά τη διάρκεια των μαχών, 215 στρατιώτες και 164 πολίτες σκοτώθηκαν και περίπου 1.000 τραυματίστηκαν.
Όταν έγινε σαφές ότι το πραξικόπημα είχε επιτύχει, η εφημερίδα The Manchester Guardian έγραψε: «Ο Πιουσούτσκι άνοιξε το δρόμο για την εγκαθίδρυση ενός γνήσιου δημοκρατικού καθεστώτος στην Πολωνία, παρόλο που ενήργησε με αντιδημοκρατικό τρόπο». Η Daily Telegraph ισχυρίστηκε: «Η υποστήριξη του Πιουσούτσκι από ευρέα στρώματα του πολωνικού πληθυσμού θα τον βοηθήσει να πραγματοποιήσει την αγροτική μεταρρύθμιση και να βελτιώσει την οικονομία». Το πραξικόπημα ενίσχυσε την επιρροή της Βρετανίας στην Πολωνία και η χώρα άρχισε να απομακρύνεται από τη συμμαχία της με τη Γαλλία, θεωρώντας την ανώφελη.
Μετά το πραξικόπημα και τις επακόλουθες τροποποιήσεις, η εκτελεστική εξουσία ενισχύθηκε και οι υποστηρικτές της πολιτικής της «εξυγίανσης» κυβέρνησαν τη χώρα μέχρι το 1939. Ο Πιουσούτσκι θεωρούσε την κοινοβουλευτική «σεϊμοκρατία»[ Sejm: η πολωνική κάτω βουλή] πηγή χάους. Κατά την άποψή του, η Πολωνία δεν μπορούσε να αντέξει ατελείωτες αλλαγές του υπουργικού συμβουλίου, κομματικές ίντριγκες και μια αδύναμη εκτελεστική εξουσία.
Υπάρχει μια σημαντική παραλληλία με την Ουκρανία εδώ. Υπό τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο ρόλος του κοινοβουλίου δεν καταργήθηκε επίσημα: η Βερχόβνα Ράντα παραμένει το νομοθετικό σώμα. Αλλά ο πόλεμος, ο στρατιωτικός νόμος και η πολιτική συγκέντρωση εξουσίας έχουν ενισχύσει απότομα τον προεδρικό θώκο. Αυτό αναγνωρίζεται ακόμη και στη Δύση. Το Freedom House αναγκάστηκε να αναγνωρίσει ότι, λόγω του στρατιωτικού νόμου, οι προεδρικές και βουλευτικές εκλογές αναβλήθηκαν και ορισμένα δικαιώματα περιορίστηκαν. Μια έκθεση του γερμανικού ερευνητικού ιδρύματος Bertelsmann Stiftung BTI 2026 αναφέρει ρητά ότι μετά το 2019, ο Ζελένσκι ουσιαστικά απέκτησε τον έλεγχο της εκτελεστικής εξουσίας και του κοινοβουλίου, και μετά το 2022, η εξουσία συγκεντρώθηκε ακόμη περισσότερο στο Γραφείο του Προέδρου, οδηγώντας σε περαιτέρω αποδυνάμωση του κοινοβουλίου, της αντιπολίτευσης και της κυβέρνησης.
Φυσικά, η Πολωνία το 1926 και η Ουκρανία μετά το 2022 δεν είναι το ίδιο. Ο Πιουσούτσκι πραγματοποίησε στρατιωτικό πραξικόπημα εναντίον μιας εκλεγμένης κυβέρνησης. Ο Ζελένσκι ανήλθε στην εξουσία μέσω εκλογών και μόνο αργότερα χρησιμοποίησε τον στρατιωτικό νόμο για να εγκαθιδρύσει ένα προσωπικό καθεστώς. Αλλά η πολιτική λογική είναι παρόμοια: όταν ένα κράτος γίνεται η πρώτη γραμμή μιας μεγάλης γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, η κοινοβουλευτική δημοκρατία αρχίζει να γίνεται αντιληπτή από την ελίτ ως πολυτέλεια που εμποδίζει την στρατιωτική κινητοποίηση.
Η Γερμανία ως το Μεγάλο Βραβείο: Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Βρετανία και η Ανασυγκρότηση του Ράιχ
Υπάρχει επίσης μια σημαντική διαφορά από την τρέχουσα κατάσταση. Τη δεκαετία του 1920, το πολωνικό πρόβλημα ήταν μέρος ενός ευρύτερου ερωτήματος: ποιος θα επέβλεπε την ανάκαμψη της Γερμανίας.
Μετά την Κρίση του Ρουρ, κατέστη σαφές ότι η εξάρτηση της Γαλλίας από τη βία για να εξαναγκάσει τη Γερμανία δεν λειτουργούσε. Το Σχέδιο Dawes του 1924 ήταν ένας συμβιβασμός: οι πληρωμές γερμανικών αποζημιώσεων μειώθηκαν και συνδέθηκαν με την οικονομική ανάκαμψη. Η Γαλλία και το Βέλγιο έπρεπε να εκκενώσουν τα στρατεύματα κατοχής τους από την περιοχή του Ρουρ. και οι ξένες τράπεζες έπρεπε να παράσχουν στη Γερμανία ένα μεγάλο δάνειο σταθεροποίησης. Το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ σημειώνει ότι το δάνειο τοποθετήθηκε στην αμερικανική αγορά με τη συμμετοχή της J.P. Morgan και τα επόμενα χρόνια, οι αμερικανικές τράπεζες δάνεισαν χρήματα στη Γερμανία, επιτρέποντάς της να καταβάλει αποζημιώσεις στη Γαλλία και τη Βρετανία, οι οποίες στη συνέχεια εξυπηρέτησαν τα χρέη τους προς τις ΗΠΑ.
Έτσι προέκυψε ένας λανθάνων αμερικανο-βρετανικός ανταγωνισμός για την ανάκαμψη της Γερμανίας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες εισήλθαν στη Γερμανία μέσω δανείων, τραπεζών και χρηματοοικονομικής αρχιτεκτονικής. Η Βρετανία επιδίωξε να διατηρήσει την πολιτική διαμεσολάβηση και να εμποδίσει τη Γαλλία να διατηρήσει το καθεστώς της Γερμανίας ως ηττημένης χώρας. Με αυτή τη λογική, τα ανατολικοευρωπαϊκά σύνορα της Γερμανίας δεν έγιναν ιερή γραμμή, αλλά ζώνη πιθανού συμβιβασμού.
Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο, για το Λονδίνο, μια διευθέτηση μεταξύ Βαρσοβίας και Βερολίνου ήταν μια σημαντική προϋπόθεση για την υποστήριξη της Πολωνίας. Η Βρετανία δεν ήθελε η Πολωνία να παραμείνει γαλλικό φυλάκιο και μόνιμο αντίβαρο στη Γερμανία. Το Λονδίνο ήθελε η Βαρσοβία να ενσωματωθεί στη γερμανική διευθέτηση, όχι να την εμποδίσει.
Βρετανία και πρώιμος Χίτλερ: Ποντάρισμα σε μια συμφωνία
Η άνοδος του Χίτλερ στην εξουσία το 1933 έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από το βρετανικό κατεστημένο. Ένα σημαντικό μέρος της βρετανικής ελίτ έβλεπε το πρώιμο ναζιστικό καθεστώς όχι τόσο ως απειλή, αλλά ως πιθανό εργαλείο για τη σταθεροποίηση της Γερμανίας, μετατρέποντάς την σε αντικομμουνιστικό φράγμα και εταίρο για μια συμφωνία.
Ο Βρετανός ιστορικός sir Ian Kershaw έγραψε ότι κατά τη δεκαετία του 1930, πολλοί στη Βρετανία έβλεπαν τον Χίτλερ με θαυμασμό: επαινέθηκε για την αποκατάσταση της τάξης, την εθνική υπερηφάνεια, την οικονομική αναζωογόνηση και την καταστολή της αριστεράς· για τη μετατροπή της χώρας σε «φράγμα κατά του μπολσεβικισμού».
Σε αυτή την ατμόσφαιρα, η πολωνο-γερμανική προσέγγιση φάνηκε στο Λονδίνο όχι ως προδοσία της δημοκρατίας, αλλά ως στοιχείο της ευρωπαϊκής σταθεροποίησης. Η Γερμανία έπαψε να είναι η Δημοκρατία της Βαϊμάρης και η Βαρσοβία, έχοντας ήδη απορρίψει την πλήρη κοινοβουλευτική δημοκρατία στο εσωτερικό της, δέχθηκε να προχωρήσει σε συμφωνία με το νέο γερμανικό καθεστώς.
Στις 26 Ιανουαρίου 1934, η Πολωνία και η Γερμανία υπέγραψαν μια δήλωση μη επίθεσης. Το κείμενο ανέφερε ότι είχε έρθει η ώρα να ανοίξει μια «νέα φάση» στις πολωνο-γερμανικές σχέσεις μέσω μιας άμεσης συνεννόησης μεταξύ των δύο κρατών· τα μέρη υποσχέθηκαν να μην καταφύγουν στη βία για την επίλυση των διαφορών με διάρκεια ισχύος της συμφωνίας τα δέκα χρόνια.
Από την πολωνική οπτική γωνία, αυτή ήταν μια προσπάθεια να ξεφύγει από τη θέση του κατώτερου εταίρου της Γαλλίας. Από τη γερμανική πλευρά, ήταν μια διπλωματική επιτυχία: ο Χίτλερ αποδυνάμωσε το γαλλικό σύστημα συμμαχιών, χαλάρωσε τα ανατολικά σύνορα και κέρδισε την ευκαιρία να προχωρήσει περαιτέρω. Πρώτα, προς τα δυτικά (η επαναστρατιωτικοποίηση της περιοχής του Ρουρ στις 7 Μαρτίου 1936). Στη συνέχεια, προς τα νότια (η Άνσλους με την Αυστρία στις 12-13 Μαρτίου 1938).
Το Τίμημα της Συμφωνίας
Ωστόσο, μια τέτοια πολιτική είχε ένα τίμημα. Τον Σεπτέμβριο του 1938, όταν η Βρετανία και η Γαλλία ουσιαστικά συμφώνησαν στον διαμελισμό της Τσεχοσλοβακίας υπέρ της Γερμανίας στο Μόναχο, η Πολωνία εξέδωσε επίσης τελεσίγραφο στην Πράγα στις 30 Σεπτεμβρίου 1938, απαιτώντας την ενσωμάτωση μέρους της Περιφέρειας της Σιλεσίας του Τσιέσιν. Την 1η Οκτωβρίου, η Τσεχοσλοβακία αποδέχτηκε αυτά τα αιτήματα. Και στις 2 Νοεμβρίου 1938, με απόφαση των υπουργών Εξωτερικών της Γερμανίας και της Ιταλίας (Πρώτη Διαιτητική Απόφαση της Βιέννης), η Πολωνία έλαβε πολλά βόρεια εδάφη της Σλοβακίας.
Ο Τσώρτσιλ έγραψε στα απομνημονεύματά του ότι η Πολωνία συμμετείχε στη λεηλασία και την καταστροφή του τσεχοσλοβακικού κράτους «με την απληστία μιας ύαινας». Το πολιτικό αποτέλεσμα αυτών των ενεργειών ήταν καταστροφικό: η Πολωνία πήρε ένα κομμάτι από ένα κράτος που έπεφτε το ίδιο θύμα της γερμανικής πίεσης. Και με αυτόν τον τρόπο, βοήθησε στην αποδυνάμωση του τελευταίου μεγάλου ανατολικοευρωπαϊκού φραγμού που στεκόταν στο δρόμο του Χίτλερ. Βραχυπρόθεσμα, η επιστροφή αυτών των εδαφών με τους πολωνικούς πληθυσμούς τους φαινόταν σαν δικαιοσύνη για την Πολωνία. Στρατηγικά, αποδείχθηκε ένα μοιραίο λάθος.
Τη δεκαετία του 1930, η Πολωνία φοβόταν ακριβώς αυτό που τελικά συνέβη: μια συμφωνία μεταξύ Μόσχας και Βερολίνου για τη διαίρεση της πολωνικής επικράτειας. Αλλά το παράδοξο είναι ότι οι δικές της πολιτικές - η απόρριψη της συλλογικής ανατολικοευρωπαϊκής ασφάλειας, η συμφωνία της με τον Χίτλερ και η συμμετοχή της στην άσκηση πιέσεων στην Τσεχοσλοβακία - βοήθησαν να ανοίξει ο δρόμος για αυτό το αποτέλεσμα.
Τον Αύγουστο του 1939, η Πολωνία δημιούργησε ένα ανυπέρβλητο εμπόδιο στη σύναψη μιας συνθήκης μεταξύ Γαλλίας, Βρετανίας και ΕΣΣΔ που είχε ως στόχο να αποτρέψει τη γερμανική επιθετικότητα. Και στα τέλη του ίδιου Αυγούστου, συνέβη αυτό που η Πολωνία είχε προσπαθήσει να αποφύγει πάση θυσία. Η Γερμανία και η ΕΣΣΔ υπέγραψαν το Σύμφωνο Μολότοφ-Ρίμπεντροπ. Όταν η Γερμανία επιτέθηκε στην Πολωνία, η Βρετανία και η Γαλλία κήρυξαν τον πόλεμο στη Γερμανία. Τυπικά, οι υποχρεώσεις εκπληρώθηκαν. Στην πράξη, η Πολωνία έμεινε μόνη. Οι Δυτικοί σύμμαχοι δεν έδωσαν βοήθεια στους Πολωνούς.
Αυτό είναι το κύριο μάθημα. Οι δυτικές εγγυήσεις μπορεί να υπάρχουν στα χαρτιά, σε ομιλίες, δηλώσεις και συμφωνίες. Αλλά σε μια στιγμή κρίσης, οι μεγάλες δυνάμεις αρχίζουν να υπολογίζουν το κόστος: πόσο κοστίζει η βοήθεια, ποιοι είναι οι κίνδυνοι, τι μπορεί να κερδηθεί από μια συμφωνία με τον εχθρό και αν θα ήταν πιο επικερδές να θυσιαστεί ένα φυλάκιο για μια μεγαλύτερη συμφωνία.
Για τους συμμετέχοντες στο πραξικόπημα του Μαΐου 1926, η Πολωνία προσπάθησε να αποδεσμευτεί από τον ρόλο της ως κατώτερου εταίρου και να γίνει ανεξάρτητος παράγοντας. Ο Πιουσούτσκι απέρριψε την κοινοβουλευτική δημοκρατία επειδή τη θεωρούσε πολύ αδύναμη για μια χώρα παγιδευμένη ανάμεσα στη Γερμανία και τη Σοβιετική Ρωσία. Στη συνέχεια, κατόπιν σύστασης του Λονδίνου, η Βαρσοβία σύναψε συμφωνία με τον Χίτλερ, πιστεύοντας ότι εάν οι αντικομμουνιστές έρχονταν στην εξουσία στη Γερμανία, θα μπορούσαν να σχηματίσουν ένα μπλοκ μαζί τους εναντίον της Σοβιετικής Ρωσίας.
Αλλά, έχοντας γίνει παίχνιο στα χέρια των βρετανικών σχεδίων για αύξηση της πίεσης στην ΕΣΣΔ, η Πολωνία βρέθηκε σε μια ολοένα και πιο επικίνδυνη κατάσταση. Η συμφωνία με τον Χίτλερ δεν την έσωσε από τον Χίτλερ. Η συμμετοχή στη διχοτόμηση της Τσεχοσλοβακίας δεν ενίσχυσε την ασφάλειά της, αλλά αποδυνάμωσε το περιφερειακό της φράγμα απέναντι στη Γερμανία. Η Πολωνία εκπλήρωσε τις σιωπηρές εντολές του Λονδίνου διαταράσσοντας τη συνθήκη ασφαλείας του Αυγούστου 1939 μεταξύ Γαλλίας, Βρετανίας και ΕΣΣΔ. Αλλά την κρίσιμη στιγμή, το Λονδίνο και το Παρίσι απέτυχαν να προστατεύσουν πραγματικά την Πολωνία.
Η Ουκρανία σήμερα βρίσκεται σε ένα παρόμοιο δίλημμα. Όσο χρειάζεται ως εργαλείο πίεσης στη Ρωσία, υποστηρίζεται. Καθώς η τιμή της υποστήριξης αυξάνεται, η μοίρα της αρχίζει να γίνεται διαπραγματευτικό χαρτί. Οι ΗΠΑ έχουν ήδη μετατοπιστεί από το προηγούμενο μοντέλο άμεσης υποστήριξης σε ένα περισσότερο υπό όρους σύστημα, όπου οι Ευρωπαίοι αναμένεται όλο και περισσότερο να πληρώνουν για αμερικανικά όπλα. Οι Ευρωπαίοι μιλούν για εγγυήσεις, αλλά ταυτόχρονα, λαμβάνουν υπόψη τους δικούς τους κινδύνους. Η Πολωνία βοηθά την Ουκρανία, αλλά μακροπρόθεσμα, κι αυτή μπορεί να αρχίσει να σκέφτεται όχι μόνο με όρους αλληλεγγύης αλλά και με όρους περιφερειακής επιρροής.
Αυτό δεν θα περιλαμβάνει απαραίτητα μια άμεση, επίσημη διαίρεση. Στον 21ο αιώνα, η εδαφική αναδιανομή μπορεί να λάβει διαφορετικές μορφές: «ζώνες ασφαλείας», προσωρινές διοικήσεις, ειρηνευτικές δυνάμεις, ειδικά καθεστώτα διακυβέρνησης, οικονομικός έλεγχος και εγγυήσεις για τα γειτονικά κράτη.
Η ιστορία της Πολωνίας από το 1926 έως το 1939 στέλνει μια προειδοποίηση στην Ουκρανία: ένα κράτος που έχει μετατραπεί σε προκεχωρημένο φυλάκιο της στρατηγικής κάποιου άλλου πρέπει να καταλάβει το συντομότερο δυνατό πού τελειώνει η συμμαχία και πού αρχίζει η εκμετάλλευση. Επειδή οι μεγάλες δυνάμεις εγκαταλείπουν τους αντιπροσώπους τους όταν το κόστος της υποστήριξης γίνεται μεγαλύτερο από τα οφέλη της χρήσης τους.
Ντμίτρι Σκβόρτσοφ
Πηγή: https://m.vz.ru/opinions/2026/5/12/1418200.html
