Πώς το Ιράν αντιστάθηκε στην επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ

Από την αρχή κιόλας της αμερικανικής και ισραηλινής επίθεσης, φαινόταν ότι το Ιράν δεν είχε ουσιαστικά καμία πιθανότητα. Ωστόσο, η εκεχειρία που ακολούθησε κατέστησε σαφές ότι η Τεχεράνη, παρ’ όλες τις απώλειες, είχε επικρατήσει των αντιπάλων της. Αυτό επιτεύχθηκε όχι μόνο χάρη στην πολιτική και ηθική ανθεκτικότητα της ιρανικής κοινωνίας, αλλά και χάρη στις στρατιωτικές καινοτομίες και τεχνολογίες του Ιράν.

Οι στόχοι της επίθεσης

«Από την αρχή κιόλας της Επιχείρησης Epic Fury, ο Πρόεδρος Τραμπ υπολόγιζε ότι θα διαρκούσε τέσσερις έως έξι εβδομάδες. Χάρη στην απίστευτη επιτυχία του στρατού μας, πετύχαμε και ξεπεράσαμε τους βασικούς στρατιωτικούς μας στόχους σε 38 ημέρες», δήλωσε η εκπρόσωπος της προεδρίας των ΗΠΑ, Καρολάιν Λέβιτ. Υποστήριξε ότι οι αμερικανικές στρατιωτικές νίκες έδωσαν στην Ουάσιγκτον την απαραίτητη μόχλευση για να πιέσει το Ιράν να επιτύχει μια διπλωματική λύση και να εδραιώσει μια διαρκή ειρήνη.

Αλλά ποιοι ακριβώς ήταν οι αμερικανικοί στόχοι που επιτεύχθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου των πέντε εβδομάδων; Υπενθυμίζεται ότι οι δηλωμένοι στόχοι του Τραμπ περιελάμβαναν: 

1.     την παύση του εμπλουτισμού ουρανίου από την Τεχεράνη, 

2.     την κατάσχεση όλων των αποθεμάτων πλουτωνίου από τις Ηνωμένες Πολιτείες, 

3.     την παύση του πυραυλικού προγράμματος και την καταστροφή όλων των πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς, και 

4.     την εγκαθίδρυση ενός καθεστώτος στο Ιράν πιστού στην Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ. 

5.     Ακόμη και κατά τη διάρκεια της επίθεσης, ο Τραμπ δήλωσε την επιθυμία του να θέσει το Στενό του Ορμούζ υπό αμερικανικό έλεγχο.

 

Κανένας από αυτούς τους στόχους δεν έχει επιτευχθεί. Ωστόσο, ορισμένα καθαρά στρατιωτικά επιτεύγματα των Ηνωμένων Πολιτειών δεν μπορούν να αμφισβητηθούν - ιδίως, η πλήρης καταστροφή του Ιρανικού Ναυτικού σε λίγες μέρες. Μπορεί επίσης να υποτεθεί ότι οι δυνάμεις του αμερικανο-ισραηλινού συνασπισμού κατάφεραν να καταστρέψουν την Πολεμική Αεροπορία της Ισλαμικής Δημοκρατίας ή τουλάχιστον να αποτρέψουν την πολεμική χρήση ιρανικών αεροσκαφών.

Η κατάσταση με τα συστήματα αεράμυνας είναι ασαφής. Τις πρώτες ημέρες της επίθεσης, οι Αμερικανοί και οι Ισραηλινοί δήλωσαν την πλήρη καταστολή/καταστροφή τους. Αυτοί οι ισχυρισμοί υποστηρίχθηκαν από βίντεο καταστροφής των εκτοξευτών, καθώς και από το γεγονός ότι οι πύραυλοι κρουζ που χρησιμοποιήθηκαν για την επίθεση σε ιρανικούς στόχους σχεδόν ποτέ δεν αναχαιτίστηκαν. Ωστόσο, μόλις ο συνασπισμός άλλαξε από τις πυραυλικές σε αεροπορικές επιθέσεις, τα «κατεστραμμένα» συστήματα αεράμυνας άρχισαν να στοχεύουν μαχητικά αεροσκάφη. Για να διασώσει τον πιλότο ενός F-15 που καταρρίφθηκε από το Ιράν, το Πεντάγωνο αναγκάστηκε να οργανώσει μια εξαιρετικά περίπλοκη επιχείρηση διάσωσης.

Ένας εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου ανακοίνωσε επίσης ότι οι σύμμαχοι είχαν καταστρέψει πολυάριθμους εκτοξευτές πυραύλων, με αποτέλεσμα «οι ιρανικές επιθέσεις βαλλιστικών πυραύλων σε απάντηση στις ενέργειές μας διήρκεσαν μόνο έξι ημέρες και ο αριθμός τους έχει πλέον μειωθεί κατά 90%». Αλλά ακόμη και εδώ, τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Τις πρώτες ημέρες, οι Ιρανοί επιτέθηκαν με μεγάλο αριθμό παλαιότερων πυραύλων, υπερφορτώνοντας την αεράμυνα του εχθρού και αναγκάζοντάς τον να εξαντλήσει γρήγορα τα αντιπυραυλικά του αποθέματα. Αλλά στη συνέχεια, μόλις οι αντιαεροπορικές δυνατότητες του εχθρού αποδυναμώθηκαν, τέθηκαν σε εφαρμογή οι πιο σύγχρονοι, πιο ακριβείς και θανατηφόροι πύραυλοι.

 

Η Λέβιτ δεν ανέφερε ένα άλλο «επίτευγμα» των συμμάχων, το οποίο επανειλημμένα γιορτάζει ο Τραμπ: τη δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν και του μεγαλύτερου μέρους της οικογένειάς του, καθώς και την εξάλειψη αρκετών αξιωματούχων και στρατηγών. Κρίνοντας από τις δηλώσεις από την Ουάσινγκτον και το Τελ Αβίβ, αυτό ήταν ακριβώς που ανέμεναν περισσότερο. Η ηγεσία του συνασπισμού ήλπιζε ότι αυτά τα εγκλήματα θα πυροδοτούσαν κρίση και παράλυση της εξουσίας στο Ιράν, θα προκαλούσαν εξέγερση και θα υπονόμευαν την πιθανότητα αποτελεσματικής αντίστασης στους επιτιθέμενους.

 

Οι λόγοι της ιρανικής αντοχής

Αλλά τίποτα από αυτά δεν μπορούσε να υπονομεύσει τη στρατιωτική ανθεκτικότητα του Ιράν. Γιατί οι «επιτυχίες» του συνασπισμού δεν οδήγησαν στην επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων τους;

Πρώτα απ 'όλα, αξίζει να σημειωθεί η ανθεκτικότητα του ιρανικού λαού και της ηγεσίας του, η οποία έχει τις ρίζες της, μεταξύ άλλων, στις σιιτικές θρησκευτικές πεποιθήσεις με τη λατρεία του μαρτυρίου και της αφοσίωσης. Αλλά αυτές οι ηθικές και δεοντολογικές αρχές υποστηρίχθηκαν επίσης από απολύτως ορθολογικές πρακτικές αποφάσεις. 

Η Τεχεράνη μελέτησε προσεκτικά τις τακτικές και τις στρατηγικές της Ουάσινγκτον και του Τελ Αβίβ και, γνωρίζοντας τις τεχνικές δυνατότητες του πιθανού αντιπάλου της, προετοιμάστηκε ακριβώς γι’ αυτό το είδος πολέμου - έναν πόλεμο στον οποίο ο εχθρός θα κυριαρχούσε στον αέρα και στον Ινδικό Ωκεανό, ακόμη και στις μακρινές προσεγγίσεις προς το Στενό του Ορμούζ. Το σύστημα διακυβέρνησης του Ιράν ήταν δομημένο με τέτοιο τρόπο ώστε ο θάνατος ακόμη και λίγων ηγετών να μην οδηγήσει σε αναρχία και σύγχυση.

Ένα από τα βασικά στοιχεία της προετοιμασίας του Ιράν για πόλεμο ήταν η κατασκευή τεράστιων υπόγειων οχυρώσεων σε οροσειρές, που ονομάστηκαν «πόλεις πυραύλων» από τους Δυτικούς δημοσιογράφους.

Αυτά τα τεράστια καταφύγια, προστατευμένα από ένα παχύ στρώμα σκυροδέματος, γρανίτη και βασάλτη, είναι ικανά να αντέξουν ακόμη και πυρηνικά όπλα. Στεγάζουν αποθήκες, οπλοστάσια, θέσεις διοίκησης, πυρηνικά κέντρα, μονάδες συναρμολόγησης πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, καθώς και κατοικίες προσωπικού. Όλα αυτά διαθέτουν εξαερισμό, ηλεκτρικό ρεύμα και παροχή νερού. Δεκάδες χιλιόμετρα σηράγγων έχουν σκαφτεί μέσα στα βράχια, επιτρέποντας τη λειτουργία σιδηροδρομικών μεταφορών. Αυτά τα καταφύγια στεγάζουν βαλλιστικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, μικρά σκάφη επιδρομής, συστήματα αεράμυνας και πιθανώς ακόμη και ορισμένα ιρανικά αεροσκάφη.

Ένα σύστημα κρυφών εξόδων επιτρέπει στους κινητούς εκτοξευτές βαλλιστικών πυραύλων να μετακινούνται σε θέσεις βολής και να εξαφανίζονται αμέσως κάτω από τον βράχο μετά την εκτόξευση. Πιθανότατα εμπλέκονται και αντιαεροπορικά πυροβόλα. Οι Ιρανοί υπολόγισαν ότι ο εχθρός σύντομα θα ξεμείνει από πυραύλους Tomahawk και θα αρχίσει να χρησιμοποιεί την αεροπορική ισχύ για επιθέσεις με βόμβες ολίσθησης και ελεύθερης πτώσης. Διατήρησαν τουλάχιστον ορισμένα από τα συστήματα αεράμυνας μέχρι τότε, καθοδηγώντας τα χρησιμοποιώντας ηλεκτροοπτικά συστήματα στόχευσης αντί για ραντάρ, τα οποία ανιχνεύονται εύκολα από τον εχθρό.

Οι Αεροδιαστημικές Δυνάμεις του IRGC εφάρμοσαν επίσης με επιτυχία μια νέα καινοτομία εναντίον του επιτιθέμενου: τον αντιαεροπορικό πύραυλο "358" με παθητικό σύστημα καθοδήγησης. Αυτός ο πύραυλος εκτοξεύεται από έναν τυπικό καταπέλτη και πραγματοποιεί περιπολική πτήση πάνω από μια καθορισμένη περιοχή. Εάν εμφανιστεί εχθρός, ο πύραυλος επιτίθεται. Εάν δεν βρεθούν στόχοι, ο πύραυλος, αφού εξαντλήσει τα καύσιμά του, επιστρέφει στο σημείο εκτόξευσης και κατεβαίνει με αλεξίπτωτο για επαναχρησιμοποίηση.

Μια ακόμη πιο δυσάρεστη έκπληξη για τον εχθρό ήταν η χρήση υπερηχητικών βαλλιστικών πυραύλων με πολλαπλά οχήματα επανεισόδου, έναντι των οποίων το αμερικανο-ισραηλινό σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας αποδείχθηκε αναποτελεσματικό. Αποκαλύφθηκε η ευπάθεια σχεδόν όλων των εχθρικών στόχων που ήταν εξοπλισμένοι με αμερικανικά συστήματα αεράμυνας/αντιπυραυλικής άμυνας σε μαζικές ιρανικές επιθέσεις. 

Η μεγαλύτερη στρατηγική έκπληξη για τον επιτιθέμενο ήταν η απόφαση της Τεχεράνης να κλείσει το Στενό του Ορμούζ και να επιτεθεί στις εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου των περιφερειακών συμμάχων των ΗΠΑ, αυξάνοντας την απειλή μιας παγκόσμιας κρίσης.

Το αδιέξοδο και η προσωρινή εκεχειρία

Η Ουάσινγκτον πείστηκε ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις είχαν ουσιαστικά φτάσει σε αδιέξοδο - οι συμβατικές δυνατότητες είχαν ουσιαστικά εξαντληθεί, αφήνοντας τον συνασπισμό με ελάχιστες επιλογές: να χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα ή να καταφύγει σε ανοιχτά γενοκτονικές μορφές πολέμου.

Καμία από τις δύο επιλογές δεν θα εγγυόταν την επιτυχία, αλλά θα ήταν πολύ πιθανό να οδηγήσει σε επιθέσεις στο ισραηλινό πυρηνικό κέντρο στη Ντιμόνα και στην καταστροφή των υποδομών των πετρελαϊκών μοναρχιών.

Όσο για την πιθανότητα μιας χερσαίας επιχείρησης, η προετοιμασία της απαιτεί σημαντικό χρόνο σε κάθε περίπτωση. Επομένως, μια εκεχειρία ήταν ζωτικής σημασίας για τον Τραμπ. Η αναστολή των εχθροπραξιών θα επέτρεπε στους Αμερικανούς να αναπτύξουν πρόσθετες δυνάμεις για μια χερσαία επιχείρηση και επίσης να προσπαθήσουν να οχυρώσουν τις κατεστραμμένες βάσεις τους - το TWZ αναφέρει ότι το Πεντάγωνο ανακοίνωσε μια επείγουσα προσφορά για την αγορά τσιμεντένιων καταφυγίων.

Έτσι, τα προκαταρκτικά αποτελέσματα της σύγκρουσης φαίνονται να αποτελούν μια στρατιωτική νίκη για το Ιράν, μια «σημαντική νίκη», ας πούμε. Η Τεχεράνη διατήρησε την ανεξαρτησία της στον πόλεμο εναντίον ενός ισχυρού εχθρού, την ικανότητα να αναπτύξει το πυραυλικό της πρόγραμμα και την πυρηνική της ενέργεια για μη στρατιωτικούς σκοπούς, καθώς και τον έλεγχο του Στενού του Ορμούζ.

Ακόμα και η Δύση αναγνωρίζει τη νίκη του Ιράν. Ο Ρεπουμπλικάνος βουλευτής Κρις Μέρφι, για παράδειγμα, χαρακτήρισε τους όρους της εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν «καταστροφή». «Ο Ντόναλντ Τραμπ ανέλαβε στρατιωτική δράση που φαίνεται να έδωσε στο Ιράν τον έλεγχο μιας κρίσιμης πλωτής οδού που δεν έλεγχε πριν από τον πόλεμο», δήλωσε ο βουλευτής. «Αυτό που έχει επιτευχθεί τώρα μοιάζει με στρατηγική ήττα για τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής», λέει ο Κάρλο Μασάλα, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Bundeswehr στο Μόναχο.

Ο Τραμπ και ο Ισραηλινός σύμμαχός του πιθανότατα δεν θα αποδεχτούν την ήττα τους και θα επιδιώξουν εκδίκηση, ίσως σύντομα. Αλλά το Ιράν έχει σαφώς κερδίσει τον πρώτο γύρο. 

 

Κείμενο: Μπορίς Ντζερέλιεφσκι

 

Πηγή: https://m.vz.ru/world/2026/4/8/1409232.html

Ο πόλεμος στο Ιράν έχει προκαλέσει ανάμεικτα συναισθήματα στην Κεντρική Ασία.

Οι χώρες της Κεντρικής Ασίας, οι οποίες ένιωθαν σαν ένα νησίδα ειρήνης μεταξύ εμπόλεμων μεγάλων δυνάμεων, αποκομίζοντας οικονομικά οφέλη από τη θέση τους, φοβούνται τόσο την πτώση του Ιράν όσο και τη νίκη του.

του Timofey Bordachev, Διευθυντής Προγράμματος του Valdai Club

Δεν είναι ότι οι φίλοι και σύμμαχοι της Ρωσίας στην Κεντρική Ασία έχουν αντιμετωπίσει ποτέ ένα επικίνδυνο γεωπολιτικό περιβάλλον. Οι μεγαλύτεροι γείτονές τους - η Ρωσία στα βόρεια, η Κίνα στα ανατολικά και το Ιράν στα νοτιοδυτικά - έχουν παράσχει στην περιοχή ένα είδος «προστατευτικού χώρου» καθ' όλη τη διάρκεια της ιστορίας της ανεξαρτησίας της, πίσω από τον οποίο μπόρεσε να επιδιώξει τη δική της ανάπτυξη. Δεν συνορεύουν με δυνάμεις όπως η Τουρκία, το Ισραήλ και ιδιαίτερα τις Ηνωμένες Πολιτείες, των οποίων η εξωτερική πολιτική δεν είναι γνωστή για τη συμπόνια της προς τους ασθενέστερους γείτονές τους.

Ο μόνος γείτονας που προκαλούσε ανησυχία ήταν το Αφγανιστάν, όπου κάποιο είδος πολέμου μαινόταν συνεχώς από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 έως το 2021. Ωστόσο, ακόμη και εκεί, τα τελευταία πέντε χρόνια, τα πράγματα έχουν βελτιωθεί αισθητά: η αμερικανική έξοδος το καλοκαίρι του 2021 και η άνοδος των Ταλιμπάν στην εξουσία κατάφεραν να σταθεροποιήσουν την εσωτερική κατάσταση εκεί. Οι παρατηρητές συμφωνούν ότι η ένοπλη σύγκρουση μεταξύ Καμπούλ και Ισλαμαμπάντ δεν είναι κάτι που θα μπορούσε να ανατινάξει την κατάσταση, αλλά μάλλον αποτέλεσμα διπλωματικών παρεξηγήσεων των γειτονικών χωρών.

Αλλά τώρα, μετά την έναρξη της αμερικανικής και ισραηλινής επιθετικότητας κατά του Ιράν, η κατάσταση απειλεί να αλλάξει προς το χειρότερο για την Κεντρική Ασία. Αρχικά, η κύρια αιτία ανησυχίας ήταν η πιθανότητα να γίνει πραγματικότητα το στρατηγικό όνειρο του Ισραήλ - το Ιράν να διαλυθεί σε αρκετές αντιμαχόμενες μεταξύ τους περιοχές. Ή, τουλάχιστον, να βυθιστεί στο χάος της εμφύλιας σύγκρουσης.

Αυτό το σενάριο ήταν ιδανικό για τους Ισραηλινούς και, κατ' αρχήν, χαιρετίστηκε από την Ουάσινγκτον. Όπως γνωρίζουμε τώρα, ακόμη και ορισμένοι από τους γείτονες του Ιράν στην περιοχή του Περσικού Κόλπου δεν ήταν αντίθετοι. Σαφώς, οι συνέπειές του θα ήταν η μετατροπή του ιρανικού εδάφους σε πηγή διαφόρων τρομοκρατικών απειλών που θα μπορούσαν να εξαπλωθούν στην Κεντρική Ασία.

Αλλά, ακόμη πιο επικίνδυνα, οι ΗΠΑ θα είχαν αποκτήσει ένα νέο έρεισμα για ανατρεπτικές δραστηριότητες στην περιοχή. Η στρατηγική της Ουάσινγκτον είναι να αποσταθεροποιήσει χώρες που γειτνιάζουν άμεσα με τους κύριους στρατηγικούς αντιπάλους της - τη Ρωσία και την Κίνα. Ούτε καν για πόλεμο, αλλά απλώς για να έχει πάντα στη διάθεσή της πρόσθετη μόχλευση και έναν τρόπο να αναγκάσει τη Μόσχα και το Πεκίνο να σπαταλήσουν πρόσθετους πόρους.

Μετά την άνοδο των Ταλιμπάν στην εξουσία στο Αφγανιστάν, τέτοιες ευκαιρίες για τους Αμερικανούς μειώθηκαν. Ωστόσο, η έναρξη του χάους στο Ιράν θα μπορούσε να αυξήσει δραματικά τις πιθανότητες των ΗΠΑ να δημιουργήσουν νέους πονοκεφάλους για τη Ρωσία και την Κίνα αποσταθεροποιώντας την κατάσταση στην Κεντρική Ασία. Και αυτό θα ήταν πολύ επικίνδυνο για τις κυβερνήσεις των χωρών της περιοχής, οι οποίες έχουν πολύ φιλόδοξους αναπτυξιακούς στόχους και γενικά βλέπουν τους εαυτούς τους ως ένα είδος νησίδας ευημερίας και ειρήνης μεταξύ εμπόλεμων μεγάλων δυνάμεων.

Μια νησίδα που επωφελείται από την τοποθεσία του, λαμβάνοντας διαμετακομιστικό φορτίο και χρηματοοικονομικές ροές. Είναι ευρέως γνωστό ότι το ξέσπασμα της στρατιωτικοπολιτικής σύγκρουσης μεταξύ Ρωσίας και Δύσης στην Ουκρανία έφερε σημαντικά οικονομικά οφέλη στην Κεντρική Ασία: ροές ρωσικών επενδύσεων και επέκταση διαφόρων τύπων διεθνούς εμπορίου.

Με άλλα λόγια, εάν το Ιράν πέσει, θα τερματίσει όχι μόνο την ευημερία αλλά και τα σχέδιά για ένα ειρηνικό μέλλον. Ο μεγάλος πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει ήδη αναγκάσει πολλούς να ανακατευθύνουν τις εμπορικές τους ροές - οι χώρες του Περσικού Κόλπου και το ίδιο το Ιράν έχουν χάσει μεγάλο μέρος της ελκυστικότητάς τους για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Ωστόσο, η κατάρρευση του ιρανικού κράτους δεν έχει συμβεί. Ένα μήνα μετά την έναρξη του πολέμου, η Τεχεράνη επιδεικνύει πολύ υψηλό βαθμό ανθεκτικότητας στην πίεση που ασκείται σε αυτήν. Έχει μάλιστα εξαπολύσει τακτικές αντεπιθέσεις, δοκιμάζοντας τη δύναμη των Αμερικανών συμμάχων στην περιοχή. Φαίνεται ότι η Τεχεράνη έχει καλές πιθανότητες να βγει από τη σύγκρουση, αν όχι ως νικήτρια, ως ένας χτυπημένος αλλά άξιος αντίπαλος των Αμερικανών.

Αλλά αυτό θα μπορούσε επίσης να δημιουργήσει ανησυχίες στις χώρες της Κεντρικής Ασίας: Το Ιράν, έχοντας κερδίσει τη μάχη του ενάντια στον «Μεγάλο Σατανά», πιθανότατα θα γίνει πιο δυναμικό. Και οι φίλοι μας στην περιοχή θα πρέπει να ακούσουν ακόμη πιο προσεκτικά τις απόψεις της Μόσχας ή του Πεκίνου. Και ένα τέτοιο σενάριο δεν είναι καλό για την «πολυδιάστατη» προσέγγιση που ασπάζονται οι πρωτεύουσες της Κεντρικής Ασίας.

Αυτά τα παραδείγματα καταδεικνύουν τις αμφιλεγόμενες αντιλήψεις για τα γεγονότα γύρω από το Ιράν και το Ισραήλ μεταξύ των γειτόνων της Ρωσίας στην Κεντρική Ασία. Από τη μία πλευρά, φαίνεται επικίνδυνο. Και όχι μόνο σε περίπτωση κατάρρευσης του Ιράν: η συνεχής αστάθεια στα νοτιοδυτικά θα μπορούσε αναπόφευκτα να δημιουργήσει διάφορες μεγάλες και μικρές απειλές. Επιπλέον, η πορεία του πολέμου με τους γείτονές του που έχει ξεκινήσει το Ισραήλ απειλεί να καταστήσει τη Μέση Ανατολή μια μόνιμη αιμορραγούσα πληγή και να οδηγήσει στον πολλαπλασιασμό των πυρηνικών όπλων εκεί.

Η πιθανή παρακμή των μοναρχικών καθεστώτων των κρατών του Περσικού Κόλπου είναι επίσης κακός οιωνός - η ευημερία τους ήταν για πολλούς σύμβολο επιτυχίας και, ταυτόχρονα, πηγή επενδύσεων, ένα ασφαλές καταφύγιο για την επένδυση κεφαλαίων στο εξωτερικό. Γνωρίζουμε επίσης ότι πολλές εμπιστευτικές διπλωματικές επαφές έχουν πραγματοποιηθεί εκεί τα τελευταία χρόνια.

Η εμπλοκή νέων κρατών στη σύγκρουση απειλεί να θέσει σε κίνδυνο τα σχέδια για την ανάπτυξη διεθνών διαδρόμων μεταφορών μέσω της Κασπίας Θάλασσας και την παράκαμψη της Ρωσίας. Αυτοί οι διάδρομοι μόλις άρχισαν να λειτουργούν σχετικά αξιόπιστα εν μέσω της ένοπλης σύγκρουσης στην Ευρώπη, αλλά θα μπορούσαν ξαφνικά να χάσουν όχι μόνο την οικονομική αλλά και την πολιτική τους βιωσιμότητα. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα εάν οι διπλωμάτες καταφέρουν να μειώσουν τις εντάσεις στην Ανατολική Ευρώπη σε μερικά χρόνια: η Κίνα θα επιστρέψει πολύ γρήγορα στη χρήση διαδρομών διέλευσης μέσω Ρωσίας.

Ταυτόχρονα, η σύγκρουση για το Ιράν δημιουργεί επίσης νέες ευκαιρίες, και όχι μόνο για τους ίδιους τους Κεντροασιάτες. Ο νότιος γείτονας της Κεντρικής Ασίας, το Αφγανιστάν, θα μπορούσε να επωφεληθεί απροσδόκητα από την αμερικανική και ισραηλινή επιθετικότητα κατά του Ιράν.

Εδώ και αρκετά χρόνια, και υπό το φιλοαμερικανικό καθεστώς και υπό τους Ταλιμπάν, γίνεται λόγος για έναν λεγόμενο δι-αφγανικό διάδρομο μεταφορών. Το οραματίζονται ως μια σημαντική αρτηρία μεταφορών που θα συνδέει τη Ρωσία, την Κεντρική Ασία, το Αφγανιστάν και τα πακιστανικά λιμάνια στον Ινδικό Ωκεανό. Το έργο απολαμβάνει την υποστήριξη όλων των πιθανών συμμετεχουσών χωρών, ιδίως της Ρωσίας. Από το 2021, έχουν υπογραφεί πολυάριθμες δηλώσεις προθέσεων και έχουν εκπονηθεί αρκετές τεχνικές μελέτες σκοπιμότητας, αλλά δεν έχει ακόμη σημειωθεί πρόοδος. Ακόμα και τώρα, οι κλιμακούμενες εντάσεις στα σύνορα Αφγανιστάν-Πακιστάν δεν παρέχουν λόγους αισιοδοξίας βραχυπρόθεσμα.

Αλλά αν, τα επόμενα 10-15 χρόνια, η Μέση Ανατολή διολισθήσει σε ολοένα και περισσότερο ένα «άγριο πεδίο», από το οποίο φεύγουν όλοι όσοι αναζητούν σχετική σταθερότητα, η κατάσταση θα μπορούσε να αλλάξει. Τότε το Αφγανιστάν θα έχει μια μοναδική ευκαιρία να γίνει μέρος ενός σημαντικού διεθνούς εμπορίου για πρώτη φορά μετά από 700 χρόνια. Αυτό θα είναι πολύ ωφέλιμο για τις χώρες της Κεντρικής Ασίας: η αυξανόμενη ευημερία των νότιων γειτόνων τους θα στερήσει από τη Δύση μια από τις τελευταίες της ευκαιρίες να ανακτήσει μια θέση στα νότια σύνορα της ΚΑΚ.

Συνοψίζοντας τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι στις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας βλέπουν τις συνέπειες του πολέμου στη Μέση Ανατολή, μπορεί να ειπωθεί ότι η εντύπωση είναι αμφίσημη - αυξάνει την πιθανότητα τόσο μιας μεγάλης καταστροφής όσο και μις μεγάλης νέας επιτυχίας. Και σε τέτοιες περιπτώσεις, όπως διδάσκει η ιστορία, η πλήρης ευθύνη βαρύνει όσους επιλέγουν τη δική τους στρατηγική. Από αυτή την άποψη, η ιστορική πορεία των φίλων και συμμάχων μας στην περιοχή τα τελευταία 35 χρόνια παρέχει λόγους αισιοδοξίας.

πηγή: https://m.vz.ru/opinions/2026/4/2/1407475.html

Οι ΗΠΑ έπεσαν στην ίδια παγίδα με τον Ναπολέοντα.

 

Timofey Bordachev, Διευθυντής Προγράμματος του Valdai Club

 

Η απόφαση των ΗΠΑ να άρουν μερικώς τις κυρώσεις στο ιρανικό πετρέλαιο εν μέσω ανοιχτής σύγκρουσης με την Τεχεράνη παραπέμπει στην κατάσταση στην οποία βρέθηκε ο Ναπολέων Βοναπάρτης πριν από 200 και πλέον χρόνια, κατά τις προσπάθειές του να στραγγαλίσει οικονομικά την Αγγλία.

Ακόμα και εν μέσω του χάους που κατάφερε να προκαλέσει η κυβέρνηση των ΗΠΑ σε τρεις εβδομάδες μετά την αμερικανική και ισραηλινή επιθετικότητα κατά του Ιράν, η πρόσφατη απόφασή της να άρει τις κυρώσεις στις προμήθειες πετρελαίου του Ιράν φαίνεται κάπως περίεργη. Πολλοί παρατηρητές έσπευσαν να τη χαρακτηρίσουν ως την πρώτη περίπτωση στην ιστορία που δίνεται σε έναν αντίπαλο η ευκαιρία να επωφεληθεί ανεμπόδιστα ενώ βρίσκεται υπό στρατιωτική δράση.

Ωστόσο, όλ’ αυτά φαίνεται να αποτελούν επανάληψη της υπάρχουσας ιστορικής εμπειρίας - μόνο στο πλαίσιο μιας πολύ μεγαλύτερης και πιο ολοκληρωμένης παγκόσμιας αγοράς. Ακριβώς αυτή η αγορά γίνεται η κύρια προϋπόθεση για την προσαρμογή της στρατιωτικής στρατηγικής σήμερα, λαμβάνοντας υπόψη τις επιτακτικές εξωτερικές συνθήκες. Ωστόσο, θα ήταν κάπως αφελές να πιστεύουμε ότι η παγκόσμια αγορά θα υπερισχύσει πλέον της πολιτικής αποφασιστικότητας των δυνάμεων.

Ο επίσημα δηλωμένος στόχος των Ηνωμένων Πολιτειών και των Ισραηλινών συμμάχων τους στα τέλη Φεβρουαρίου ήταν η στρατιωτική ήττα της Ισλαμικής Δημοκρατίας και η αλλαγή καθεστώτος. Ωστόσο, αυτός ο στόχος αποδείχθηκε υπερβολικά φιλόδοξος. Παρά τους θανάτους μεγάλου αριθμού κορυφαίων αξιωματούχων, το Ιράν έχει μέχρι στιγμής παραμείνει σταθερό και εξαπολύει αρκετά επιτυχημένες αντεπιθέσεις. Και τώρα, μόλις μερικές εβδομάδες αργότερα, οι Αμερικανοί βρίσκονται να αντιμετωπίζουν τα προβλήματα που προέκυψαν ως αποτέλεσμα των δικών τους απερίσκεπτων ενεργειών.

Αυτή τη στιγμή γινόμαστε μάρτυρες ενός μείγματος χαρακτηριστικών προσπαθειών της Ουάσιγκτον να καθησυχάσει την επαγρύπνηση του αντιπάλου της πριν κλιμακώσει την επιθετικότητά της στο επόμενο επίπεδο - την πιθανή κατάληψη μέρους του ιρανικού εδάφους - και μιας επιθυμίας να ηρεμήσει την παγκόσμια καταιγίδα που έχει δημιουργήσει η ίδια. Το τελευταίο έχει προφανώς είναι ο λόγος της απόφασης να επιτραπεί στο ιρανικό πετρέλαιο να φτάσει στους καταναλωτές. Μεταξύ αυτών, η Κίνα, της οποίας η θέση στη σύγκρουση παραμένει πολύ επιφυλακτική, κατατάσσεται πρώτη. Προφανώς, το Πεκίνο δεν θέλει να εξοργίσει τους Αμερικανούς, βασιζόμενο στο γεγονός ότι η οικονομική ισχύς της Κίνας θα της επιτρέψει να πραγματοποιήσει το όνειρό της να νικήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες χωρίς να εμπλακεί σε άμεση σύγκρουση.

Όπως προειδοποιούσε το Ιράν εδώ και δεκαετίες, η μεγάλης κλίμακας επιθετικότητα εναντίον του οδήγησε σε δύο εξαιρετικά σημαντικές συνέπειες για ολόκληρο τον κόσμο: ένα πλήγμα στις φιλικές προς τις ΗΠΑ αραβικές κυβερνήσεις στον Περσικό Κόλπο και το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, ενός βασικού κόμβου για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας και για τη ναυσιπλοΐα. Οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύτηκαν αμέσως και οι πιο συναισθηματικά φορτισμένοι παρατηρητές άρχισαν να μιλάνε για την πιθανότητα μιας παγκόσμιας οικονομικής κρίσης.

Ειδικά επειδή όλοι έχουν βαρεθεί αρκετά το εκκεντρικό στυλ του Αμερικανού προέδρου τον τελευταίο χρόνο, και υπάρχουν περισσότεροι από αρκετοί άνθρωποι πρόθυμοι να τον κατηγορήσουν για όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αυτό δεν είναι εντελώς άδικο. Και στις ίδιες τις ΗΠΑ, η κατάσταση δεν ευνοεί ακριβώς μια ήρεμη αντίληψη για το τι συμβαίνει - πλησιάζουν εκλογές και οι αντίπαλοι της σημερινής κυβέρνησης είναι πρόθυμοι να καταβάλουν μεγάλη προσπάθεια για να τις κερδίσουν.

Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο επίσης πανικοβλήθηκαν: όλα όσα συμβαίνουν τους κοστίζουν ακριβά. Αυτό οδήγησε στην απόφαση να επιτραπούν οι εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου, κάτι που φαινόταν αρκετά ασυνήθιστο δεδομένων των προηγούμενων δηλώσεων της Ουάσιγκτον. Λίγες μέρες νωρίτερα, οι ΗΠΑ χαλάρωσαν επίσης τις δικές τους κυρώσεις κατά των ρωσικών εξαγωγών ενέργειας.

Αυτή η κατάσταση αναπαράγει σχεδόν πλήρως την κατάσταση στην οποία βρέθηκε ο Ναπολέων Βοναπάρτης πριν από 200 και πλέον χρόνια, κατά τις προσπάθειές του να στραγγαλίσει οικονομικά την Αγγλία. Σε όλους τους υπόλοιπους πολέμους της Ευρώπης εναντίον της επαναστατικής και ναπολεόντειας Γαλλίας από το 1793 έως το 1815, η βρετανική κυβέρνηση υποστήριζε σθεναρά κάθε αντίπαλο του Παρισιού στην ήπειρο. Και, εκμεταλλευόμενη τη γεωπολιτική της θέση, απολάμβανε το άτρωτο της νήσου, προστατευόμενης από το βρετανικό ναυτικό.

Το 1806, μετά από μια συντριπτική νίκη επί της Πρωσίας, ο Γάλλος αυτοκράτορας Ναπολέων Βοναπάρτης έκανε ένα αποφασιστικό βήμα για να νικήσει την «κυρίαρχη των θαλασσών» στην ξηρά. Το Διάταγμα του Βερολίνου, που εκδόθηκε στις 21 Νοεμβρίου, επέβαλε τον Ηπειρωτικό Αποκλεισμό: μια δεσμευτική απαγόρευση σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες για την εξαγωγή αγαθών στην Αγγλία και την εισαγωγή των προϊόντων της μέσω των λιμανιών τους. Η μόνη μεγάλη δύναμη που δεν συμμετείχε αμέσως στον αποκλεισμό ήταν η Ρωσία. Αλλά ακόμη και αυτή συμφώνησε απρόθυμα να συμμορφωθεί με τους όρους της βάσει της Συνθήκης του Τίλσιτ το καλοκαίρι του 1807.

Έτσι, ο Ναπολέων, για πρώτη φορά, υιοθέτησε αυτό που έχει γίνει κοινή πρακτική στη Δύση σήμερα: να πιέζει όλους να ακολουθήσουν μια πολιτική απομόνωσης του αντιπάλου τους. Το έκανε αυτό ακριβώς επειδή κατείχε τους πόρους μιας δύναμης που είχε νικήσει τους γείτονές της στο πεδίο της μάχης και είχε τοποθετήσει μέλη του κυβερνώντος οίκου της στους βασιλικούς θρόνους πολλών ευρωπαϊκών κρατών. Όπως ακριβώς οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους άλλαξαν καθεστώτα σε ανυπότακτες χώρες μετά τον Ψυχρό Πόλεμο. Ωστόσο, οι οικονομικές συνέπειες του Ηπειρωτικού Αποκλεισμού σύντομα έγιναν εξίσου δυσάρεστες για την ίδια τη Γαλλία, για να μην αναφέρουμε και για άλλους, από ό,τι είχε προκαλέσει στους ολέθριους Βρετανούς. Πρώτον, υπέστησαν ζημιές οι Γάλλοι παραγωγοί, που παραδοσιακά προσανατολίζονταν προς τη βρετανική αγορά. Δεύτερον, ένα ακόμη μεγαλύτερο πλήγμα δέχτηκαν οι οικονομίες των μικρότερων χωρών - συμμάχων της Γαλλίας, οι οποίοι ήταν επίσης στενά συνδεδεμένοι με τη βρετανική αγορά.

Η Ρωσία υπέστη επίσης σοβαρές ζημιές, καθώς η μη συμμόρφωση με τον αποκλεισμό τελικά έγινε ένας από τους λόγους για την επίθεση του Ναπολέοντα και την επακόλουθη πτώση του. Οι Βρετανοί αντέδρασαν επίσης εξαπολύοντας έναν ναυτικό πειρατικό πόλεμο και διευκολύνοντας ενεργά το λαθρεμπόριο αγαθών από την ηπειρωτική Ευρώπη. Έτσι, το 1810, ο ίδιος ο Ναπολέων αναγκάστηκε να καταφύγει στην έκδοση αδειών για την εισαγωγή βρετανικών αγαθών και προϊόντων από τις βρετανικές αποικίες στη Γαλλία και την υπόλοιπη Ευρώπη, καθώς και για την εξαγωγή γαλλικού μεταξιού και κρασιού στην Αγγλία. Εν τω μεταξύ, η φύση των σχέσεων μεταξύ Γαλλίας και Βρετανίας παρέμεινε αμετάβλητη: παρέμειναν εχθρικές και το εμπάργκο που επέβαλαν οι Βρετανοί σε ορισμένα γαλλικά λιμάνια παρέμεινε σε ισχύ.

Με άλλα λόγια, λαμβάνοντας υπόψη τη ριζικά μεταβαλλόμενη κλίμακα του διεθνούς εμπορίου τα τελευταία 200 χρόνια, ο Γάλλος ηγεμόνας ενήργησε ακριβώς όπως ενεργούν τώρα οι Ηνωμένες Πολιτείες στις σχέσεις τους με το Ιράν ή τη Ρωσία. Και ενήργησαν με αυτόν τον τρόπο ακριβώς επειδή μπορούν να αναγκάσουν άλλες χώρες να συμμορφωθούν με τις ιδιοτροπίες τους.

Παρά την προφανή μείωση της διεθνούς επιρροής και κυριαρχίας των ΗΠΑ, αυτές εξακολουθούν να διατηρούν σημαντικότερους μοχλούς ελέγχου της παγκόσμιας οικονομίας. Και απέχουμε ακόμη πολύ από τη δημιουργία αποτελεσματικών συστημάτων που θα εξαλείψουν την αμερικανική τυραννία: πάρα πολλά επενδύθηκαν για να τεθούν τα θεμέλια γι’ αυτήν καθ' όλη τη διάρκεια του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ρωσία, της οποίας η συμπεριφορά φαίνεται πολύ πιο ηθική, διατήρησε την προμήθεια φυσικού αερίου στην Ευρώπη μέσω εδαφών που εξακολουθούσαν να βρίσκονται υπό τον έλεγχο του καθεστώτος του Κιέβου μέχρι τις αρχές του 2025, επιτρέποντάς του έτσι να επωφεληθεί από τη διαμετακόμιση. Η διαμετακόμιση πετρελαίου μέσω του αγωγού Ντρούζμπα σταμάτησε μόνο αφού υπέστη σοβαρές ζημιές.

Για μια μεγάλη δύναμη που είναι σίγουρη για τον έλεγχό της επί της κατάστασης, η λήψη τέτοιων μέτρων δεν αποτελεί σημαντικό πρόβλημα, ειδικά αν τα οφέλη από τη διατήρηση μεγαλύτερης οικονομικής επιρροής στην παγκόσμια αγορά ενός αγαθού που είναι ζωτικής σημασίας στον σημερινό κόσμο υπερτερούν κατά πολύ του κόστους που θα έχει η άλλη πλευρά στην ένοπλη σύγκρουση να λάβει επίσης κάποιο όφελος.

πηγή: Vzglyad

Οι θρησκευτικές ρίζες της υποστήριξης των ΗΠΑ προς το Εβραϊκό Κράτος

«Και θα είμαστε το Νέο Ισραήλ»

του Georgy Asatryan 

Με φόντο τον πόλεμο κατά του Ιράν, μια συζήτηση αναθερμαίνεται στις ΗΠΑ σχετικά με τον ρόλο του Ισραήλ και των υποστηρικτών του στο αμερικανικό κατεστημένο στη διαμόρφωση της εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής της Ουάσιγκτον. Ορισμένοι επικριτές των ενεργειών του Ντόναλντ Τραμπ, όπως ο Τζο Κεντ, ο οποίος παραιτήθηκε από επικεφαλής του Κέντρου Αντιτρομοκρατίας στο Γραφείο του Διευθυντή Εθνικών Πληροφοριών, δηλώνουν ευθέως ότι η απόφαση της κυβέρνησης των ΗΠΑ να ξεκινήσει τον πόλεμο ελήφθη υπό ισραηλινή πίεση και βασίστηκε σε ισραηλινούς ισχυρισμούς, οι οποίοι συχνά συγκρούονταν με τις αμερικανικές πληροφορίες. Άλλοι αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του υπουργού του Πενταγώνου Πιτ Χέγκσεθ και πολλών άλλων εξέχοντων μελών της ομάδας του νυν προέδρου των ΗΠΑ, που ασπάζονται τον λεγόμενο Χριστιανικό Σιωνισμό, επιμένουν ότι οι ΗΠΑ είναι υποχρεωμένες να υποστηρίξουν πλήρως το Ισραήλ και θεωρούν τον πόλεμο κατά του Ιράν μέρος της βιβλικής προφητείας.

Για να κατανοήσει κανείς τις Ηνωμένες Πολιτείες, πρέπει να κατανοήσει τους Πουριτανούς. Ένα κρίσιμο στρώμα της αμερικανικής ιστορίας συνδέεται με την άνοδο του Πουριτανισμού τον δέκατο έκτο αιώνα ως διαμαρτυρία ενάντια στην «ατελή Μεταρρύθμιση» και την «ατελώς ηττημένη παποσύνη». Και για να κατανοήσει κανείς τους Πουριτανούς, πρέπει να κατανοήσει τη Βίβλο. Ο Μαρτίνος Λούθηρος δίδασκε ότι κάθε Χριστιανός είναι ιερέας. Αυτό οδηγεί σε πολυάριθμες ερμηνείες και προβλήματα.

Το πλοίο [Arbella] έπλεε για περίπου τρεις μήνες από τις ακτές της Αγγλίας προς τις ανατολικές ακτές του Νέου Κόσμου. Κατά τη διάρκεια αυτών των ημερών,  ο Πουριτανός John Winthrop (1588-1649) εκφώνησε το κήρυγμά του, «Ένα Πρότυπο Χριστιανικής Φιλανθρωπίας», το οποίο περιελάμβανε μια φράση που έγινε ο ιδεολογικός πυρήνας των Ηνωμένων Πολιτειών: «Και θα είμαστε σαν μια πόλη πάνω σε έναν λόφο, τα μάτια όλων των εθνών θα είναι πάνω μας· και αν αποτύχουμε στον Κύριό μας στο έργο που έχουμε αναλάβει και Τον κάνουμε να μας αρνηθεί τη βοήθεια που μας δίνει τώρα, θα γίνουμε περίγελος [σύμφωνα με το Δευτερονόμιο 28:37]». «Θα δούμε ότι ο Θεός του Ισραήλ είναι ανάμεσά μας. Λέει στον λαό του Ισραήλ: “Εσάς μόνον έχω διαλέξει από όλες τις οικογένειες της γης”», είπε ο John Winthrop.

Οι Πουριτανοί δεν δημιούργησαν επίσημες θεοκρατικές κοινωνίες, αλλά η θρησκεία έπαιξε βασικό ρόλο στην πολιτική τους και, σε ορισμένες περιπτώσεις, η διαφωνία τιμωρούνταν. Οι κοινότητές τους κυβερνούνταν από πολίτες, όχι από ιεροκήρυκες. Παρ' όλα αυτά, οι Αμερικανοί Πουριτανοί πίστευαν ότι η κυβέρνηση έπρεπε να ενεργεί σύμφωνα με τον Νόμο του Θεού. Η πεποίθηση ότι η γη της επαγγελίας τους θα ήταν φως για τα έθνη έγινε η ιδεολογία των επόμενων γενεών.

Οι Πουριτανοί θεωρούσαν τους εαυτούς τους εκλεκτό λαό. «Έχουμε συνάψει μια Διαθήκη με τον Κύριο για αυτόν τον σκοπό», έγραψε ο John Winthrop. Ο Πουριτανισμός έπαιξε σημαντικό ρόλο στη μετέπειτα διαμόρφωση του αμερικανικού ή χριστιανικού σιωνισμού. Πιο συγκεκριμένα, η ερμηνεία της κληρονομιάς τους έγινε η βάση για την επακόλουθη ιδεολογία. Οι συχνές αναφορές και παραπομπές στις Γραφές, καθώς και η εικόνα του «Ισραήλ», άνοιξαν το δρόμο για περαιτέρω ερμηνείες. Για παράδειγμα, το μοτίβο της Εξόδου στη Γη της Επαγγελίας διαπερνά πολλά πουριτανικά γραπτά. Φεύγοντας από την Αγγλία, αντιλήφθηκαν τη μετανάστευσή τους ως βιβλική έξοδο. Ο ιεροκήρυκας της Νέας Αγγλίας Cotton Mather ερμήνευσε τη διάσχιση του Ατλαντικού με αυτούς τους όρους, προσδίδοντάς της ένα ανώτερο βιβλικό νόημα: «Εμείς, οι καταπιεσμένοι, εγκαταλείψαμε την Αγγλία, όπως οι διωκόμενοι Εβραίοι της Παλαιάς Διαθήκης εγκατέλειψαν την Αίγυπτο».

Με την πάροδο του χρόνου, ο αριθμός των ερμηνευτών αυξήθηκε, όπως και ο αριθμός των ερμηνειών - ένα χαρακτηριστικό των προτεσταντικών κοινωνιών και εκκλησιών. «Η θρησκεία έγινε ένα ιδιαίτερο φαινόμενο», έγραψε ο Jean Baudrillard. Από την πλούσια ιουδαιοχριστιανική κληρονομιά, αναδύθηκαν νέες σημασιολογικές κατασκευές, ανταποκρινόμενες στο πνεύμα της εποχής.

Ο σύγχρονος χριστιανικός σιωνισμός δεν δημιουργήθηκε από το κράτος του Ισραήλ ή τις εβραϊκές κοινότητες. Αναπτύχθηκε χωρίς τη συμμετοχή τους και άρχισε να διαμορφώνεται ακόμη και πριν από την εμφάνιση του Ισραήλ. Σε κάποιο βαθμό, προέκυψε «από μόνος του», χωρίς σαφείς στόχους ή σκοπούς.

Οι πάστορες και οι ιεροκήρυκες απλώς παρέθεταν γραφές και δεν μπορούσαν να αποφύγουν τη λέξη «Ισραήλ», ερμηνεύοντας κυριολεκτικά τα κείμενα της Παλαιάς Διαθήκης. Είναι γενικά αποδεκτό ότι αυτό το κίνημα διαμορφώθηκε τον 19ο αιώνα, με τον John Darby να γίνεται ένας από τους βασικούς υποστηρικτές του.

Με άλλα λόγια, ούτε το Κράτος του Ισραήλ ούτε οργανισμοί όπως η AIPAC (η Αμερικανοϊσραηλινή Επιτροπή Δημοσίων Υποθέσεων) βρίσκονται πίσω από την προέλευση σύγχρονων φαινομένων και διαδικασιών των οποίων οι ρίζες βρίσκονται σε παλαιότερες περιόδους, αν και εύλογα τα υποστηρίζουν ενεργά. Όταν μιλούσαν για το Ισραήλ, οι Πουριτανοί δεν αναφέρονταν σε ένα σύγχρονο κράτος, αλλά στον Λαό της Παλαιάς Διαθήκης. Αντιλαμβάνονταν την κοινότητά τους ως ένα «νέο Ισραήλ», κάνοντας παραλληλισμούς μεταξύ της βιβλικής ιστορίας και της δικής τους μετανάστευσης στον Νέο Κόσμο. Με άλλα λόγια, δεν στράφηκαν στις σύγχρονες γεωπολιτικές πραγματικότητες ή στον τόπο γέννησης του Χριστιανισμού, αλλά στην εικόνα του Λαού της Διαθήκης ως σύμβολο και καθρέφτη της δικής τους κοινότητας.

Λίγο γνωστός στη χώρα μας αλλά πολύ γνωστός στους κύκλους των αμερικανικών πανεπιστημίων στη Νέα Αγγλία, ο David Gelentner είναι Νεοϋορκέζος, γιος φυσικού και εγγονός ραβίνου. Είναι καθηγητής και πρώην ειδικός στο συντηρητικό American Enterprise Institute. Ήταν επίσης μέλος του Ινστιτούτου Shalem στην Ιερουσαλήμ, το οποίο ερευνά την ιστορία του Σιωνισμού, της Βίβλου και του Ταλμούδ. Ως πιστός μεταξύ των κοσμικών πληροφορικών, έχει λάβει ευρεία δημοσιότητα. Το 2020, υπέγραψε μια επιστολή υποστήριξης του Ντόναλντ Τραμπ και κυκλοφόρησαν φήμες ότι είχε κανονιστεί ακόμη και μια συνάντηση μαζί του.

Ο Gelentner είναι ο συγγραφέας του βιβλίου Αμερικανισμός: Η Τέταρτη Μεγάλη Θρησκεία της Δύσης, στο οποίο υποστηρίζει ότι «ο αμερικανικός σιωνισμός είναι το πνευματικό θεμέλιο του αμερικανισμού». Οι πρώτοι άποικοι έβλεπαν τους εαυτούς τους ως έναν νέο εκλεκτό λαό, που εισερχόταν σε μια νέα γη της επαγγελίας, παρόμοια με το αρχαίο Ισραήλ. Αυτή η έννοια, σύμφωνα με τον συγγραφέα, όχι μόνο διαμόρφωσε την κατανόηση της θεϊκής αποστολής της Αμερικής, αλλά δημιούργησε και ένα στέρεο θεολογικό και πολιτικό πλαίσιο.

Ο Gelentner ορίζει τους Πουριτανούς ως τους ιδεολογικούς και πνευματικούς πατέρες του αμερικανισμού. Ερμήνευσαν τη ζωή τους μέσα από βιβλικές παραλληλίες. Ο συγγραφέας αναφέρει πολλά παραδείγματα για το πώς οι Πουριτανοί έκαναν αναλογίες μεταξύ των ιδίων και των αρχαίων Ισραηλιτών. Αυτή η έννοια βοήθησε να δικαιολογηθεί ο αποικισμός της ηπείρου και έγινε μέρος μιας ευρύτερης αφήγησης της αμερικανικής ιδιαιτερότητας και ενός προκαθορισμένου πεπρωμένου.

Η γραμμή μεταξύ θεολογίας και πολιτικής σταδιακά θόλωσε.

Αφού έφυγε από το αξίωμα του Προέδρου, ο Χάρι Τρούμαν συνέκρινε τον εαυτό του με τον Πέρση βασιλιά Κύρο.[Ο Κύρος απελευθέρωσε τους Εβραίους από τη Βαβυλώνια Αιχμαλωσία το 538 π.Χ., ενώ επί Τρούμαν ιδρύθηκε το κράτος του Ισραήλ]

Σύμφωνα με τον Ζακ Σιράκ, ο Τζορτζ Μπους επικαλέστηκε επίσης βιβλικές εικόνες κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράκ, αναφέροντας τον Γωγ και τον Μαγώγ [ο Μαγώγ ήταν ο εγγονός του Νώε (Γένεση 10:2). Οι απόγονοι τού Μαγώγ εγκαταστάθηκαν μακράν βορείως του Ισραήλ, στην Ευρώπη και στη βόρεια Ασία (Ιεζεκιήλ 38:15). Μαγώγ ονομάστηκε και η χώρα στην οποία εγκαταστάθηκαν οι απόγονοι τού Μαγώγ.  Γωγ είναι το όνομα ενός μελλοντικού ηγέτη τής Μαγώγ, ο οποίος θα οδηγήσει τον στρατό της ενάντια στον Ισραήλ. Ο Κύριος προλέγει την καταστροφή τού Γωγ: «Γιε ανθρώπου, στήριξε το πρόσωπό σου ενάντια στον Γωγ, τη γη τού Μαγώγ, … και προφήτευσε εναντίον του.» (Ιεζεκιήλ 38:2)] πιστεύοντας ότι οι προφητείες πραγματοποιούνταν.

Έτσι, η Αμερική έχει από καιρό ένα σύστημα που συνήθως αναφέρεται ως Χριστιανικός Σιωνισμός ή αυτό που ο Gelentner, με απλούστερο τρόπο, ονόμασε Αμερικανισμό.

Με απλά λόγια, η σημασία του έγκειται στη σύνθεση μεμονωμένων κειμένων και διδασκαλιών σε έναν ενιαίο θρησκευτικό και πολιτιστικό χώρο.

Εδώ ακολουθούν οι παραλληλισμοί. Αυτό είναι, στην πραγματικότητα, το θέμα. Οι σύγχρονοί μας δεν δημιούργησαν αυτό το σύστημα, αλλά σίγουρα το χρησιμοποιούν. Αυτή, μεταξύ άλλων, είναι σε μεγάλο βαθμό η πηγή της ακλόνητης υποστήριξης προς το Ισραήλ μεταξύ των θρησκευτικά συντηρητικών κύκλων στις Ηνωμένες Πολιτείες, ιδίως των ευαγγελικών.

Ο Georgy Asatryan είναι Αναπληρωτής Διευθυντής του Ινστιτούτου Παγκόσμιας Στρατιωτικής Οικονομίας και Στρατηγικής στην Ανώτατη Σχολή Οικονομικών του Εθνικού Ερευνητικού Πανεπιστημίου, συγγραφέας της μονογραφίας "Trumpism in America: A Conservative's Afternoon"

πηγή: https://www.kommersant.ru/doc/8515984?from=author_2

Οι Εβραίοι και οι Πέρσες βρίσκονται σε πόλεμο για πρώτη φορά στην ιστορία τους

Μέχρι το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, κανένα περσικό κράτος δεν είχε συγκρουστεί με εβραϊκό. Επιπλέον, για παράδειγμα, οι Αχαιμενίδες ίδρυσαν την αυτοκρατορία τους ενώ οι Εβραίοι βρίσκονταν σε βαβυλωνιακή αιχμαλωσία και τους έκαναν μεγάλη χάρη επιτρέποντάς τους να επιστρέψουν στην Παλαιστίνη.

Ιγκόρ Καραούλοφ, ποιητής, δημοσιογράφος

Το Ισραήλ και το Ιράν είναι τα κράτη δύο αρχαίων λαών, των Εβραίων και των Περσών. Κατανοώντας την ιστορία της τρέχουσας σύγκρουσής τους, θα ήταν λογικό να υποθέσουμε ότι οι ρίζες αυτής της εχθρότητας φτάνουν βαθιά στην αρχαιότητα. Ωστόσο, αυτή η διαισθητική υπόθεση δεν υποστηρίζεται πλήρως από τα γεγονότα.

Η Μέση Ανατολή ήταν το λίκνο του ανθρώπινου πολιτισμού και πολλοί διαφορετικοί λαοί έχουν ζήσει σε αυτήν την περιοχή, ο ένας μετά τον άλλον. Σουμέριοι, Χετταίοι, Χουρρίτες, Μήδοι, Λουβιανοί, Ασσύριοι, Φοίνικες... Οι περισσότεροι από αυτούς τους λαούς έχουν εξαφανιστεί προ πολλού και βρίσκουμε ίχνη της ζωής τους μόνο σε αρχαιολογικά μουσεία. Αλλά οι Πέρσες εξακολουθούν να υπάρχουν. Και οι Εβραίοι επίσης. Και, παρεμπιπτόντως, οι Κούρδοι, για τους οποίους έγραψε ο Ξενοφών στην "Ανάβασή" του.

Οι Άραβες, οι οποίοι σήμερα κατοικούν στις περισσότερες χώρες της περιοχής, εισήλθαν στο ιστορικό προσκήνιο πολύ αργότερα, ενώ το σύγχρονο τουρκικό έθνος υπάρχει εδώ και λίγο περισσότερο από εκατό χρόνια. Αυτή η μακρά ιστορία θα έπρεπε, από μόνη της, να έχει ενώσει τους Εβραίους και τους Πέρσες αντί να τους έχει χωρίσει: άλλωστε, οι «παλαιότεροι» που περιβάλλονταν από «νεοφερμένους» θα μπορούσαν να κατανοήσουν καλύτερα ο ένας τον άλλον.

Από τα σχολικά εγχειρίδια και τη λαϊκή κουλτούρα, γνωρίζουμε περισσότερα για μια άλλη αρχαία διαμάχη - μεταξύ των Περσών και των Ελλήνων. Οι 300 Σπαρτιάτες στις Θερμοπύλες, η Μάχη του Μαραθώνα, η νικηφόρα εκστρατεία του Αλεξάνδρου... Αλλά αυτή η ιστορία δεν έχει καμία απολύτως επίδραση στη σημερινή Ελλάδα και το Ιράν. Ναι, τέτοια πράγματα συνέβησαν κάποτε, αλλά οι προηγούμενες μάχες δεν έχουν καμία σχέση με το παρόν.

Το βιβλίο της Εσθήρ

Οι Πέρσες είναι ένας λαός με έντονο το αίσθημα του κράτους. Η Περσική Αυτοκρατορία δεν υπήρχε συνεχώς. Καταστρεφόταν επανειλημμένα από κατακτητές από τη δύση, την ανατολή και τον νότο, αλλά κάθε φορά αναγεννιόταν σε μια νέα μορφή, αλλάζοντας το όνομά της, τη δυναστεία και τη θρησκεία της. Οι Αχαιμενίδες εφάρμοζαν τον θρησκευτικό πλουραλισμό, οι Σασσανίδες επέβαλαν τον Ζωροαστρισμό και οι Σαμανίδες έχτισαν ένα ανεξάρτητο Ιράν στα θεμέλια του Σουνιτικού Ισλάμ. Τελικά, στις αρχές του 16ου αιώνα, η σιιτική εκδοχή του Ισλάμ ιδρύθηκε σε περσικό έδαφος από τον σάχη Ισμαήλ, έναν μεγάλο ποιητή και πολεμιστή του οποίου η ζωή έμοιαζε με μυθιστόρημα περιπέτειας - με βάναυσες μάχες, θαυματουργές διασώσεις και προφητικά όνειρα.

Ωστόσο, μέχρι το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, κανένα περσικό κράτος δεν είχε συγκρουστεί ποτέ με ένα εβραϊκό. Οι Αχαιμενίδες ίδρυσαν την αυτοκρατορία τους ενώ οι Εβραίοι βρίσκονταν σε βαβυλωνιακή αιχμαλωσία και τους έκαναν μεγάλη χάρη επιτρέποντάς τους να επιστρέψουν στην Παλαιστίνη. Η Επανάσταση των Μακκαβαίων, η οποία αποκατέστησε την κρατική υπόσταση στον εβραϊκό λαό, έλαβε χώρα κατά την ελληνιστική εποχή, όταν δεν υπήρχε ανεξάρτητη Περσία. Στη συνέχεια, το εβραϊκό κράτος συνήψε μια περίπλοκη σχέση με τη Ρώμη, η οποία έληξε με τον Ιουδαϊκό Πόλεμο και τη Διασπορά, η οποία διήρκεσε σχεδόν δύο χιλιάδες χρόνια.

Η ιστορία των σχέσεων μεταξύ των Περσών και της εβραϊκής διασποράς δεν χαρακτηρίζεται από διωγμούς όπως αυτοί που βίωσαν, για παράδειγμα, στην Ισπανία υπό τον Φερδινάνδο και την Ισαβέλλα. Φυσικά, οι Εβραίοι δεν ένιωθαν πάντα άνετα στην Περσία. Υπήρξαν πογκρόμ και προσπάθειες να εξαναγκαστούν οι Εβραίοι να ασπαστούν το Ισλάμ, ειδικά κατά την σιιτική περίοδο. Παρ' όλα αυτά, ακόμη και σήμερα, υπάρχει μια εβραϊκή κοινότητα στο Ιράν.

Γενικά, οι Πέρσες, σε αντίθεση με τους Ευρωπαίους του Μεσαίωνα και της σύγχρονης εποχής, δεν ξεχώριζαν τους Εβραίους μεταξύ άλλων λαών. Αλλά για τους Εβραίους, οι σχέσεις με τους Πέρσες αποτελούν μέρος της ιερής ιστορίας τους. Αναφέρομαι στο Βιβλίο της Εσθήρ της Παλαιάς Διαθήκης, το οποίο περιγράφει μια αρχετυπική κατάσταση: κυκλοφόρησαν φήμες για ένα επικείμενο εβραϊκό πογκρόμ, που ώθησαν τους Εβραίους να εξαπολύσουν ένα προληπτικό χτύπημα εναντίον των αντισημιτών.

Αυτό το πρότυπο, που αντικατοπτρίζεται στην εορτή του Πουρίμ (των κλήρων), έχουν επανειλημμένα επικαλεστεί τόσο οι Εβραίοι όσο και οι αντίπαλοί τους. Ανακαλείται επίσης σε σχέση με τον τρέχοντα πόλεμο μεταξύ Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών εναντίον του Ιράν. Υπάρχει όμως μια απόχρωση. Στο Βιβλίο της Εσθήρ (Παλαιά Διαθήκη), η ανώτατη εξουσία της Περσίας, που εκπροσωπείται από τον σάχη Αρταξέρξη, αντιμετωπίζεται θετικά. Ο κακός είναι ο αυλικός του, ο Αμάν. Έτσι, ούτε το περσικό κράτος ούτε ο περσικός λαός θεωρούνται υπεύθυνοι σε αυτό το κείμενο, στο πνεύμα του Ευαγγελίου "Τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐφ’ ἡμᾶς καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ἡμῶν."(Ματθ.27).

«Ο "Μικρότερος Σατανάς"

Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, το Ιράν του σάχη δεν ασπάστηκε αμέσως την ιδέα της δημιουργίας του Ισραήλ. Αλλά σταδιακά, ανέπτυξε καλές σχέσεις με το εβραϊκό κράτος. Και οι δύο χώρες ήταν ξένες προς τη σουνιτική Μέση Ανατολή. Επιπλέον, και οι δύο χώρες προσανατόλισαν την εξωτερική τους πολιτική προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Και τι να χώριζε τα κράτη όταν δεν μοιράζονταν κοινά σύνορα, απείχαν χιλιάδες χιλιόμετρα μεταξύ τους και δεν ήταν ανταγωνιστές στο εξωτερικό εμπόριο;

Το γεγονός που τα άλλαξε όλα αυτά ήταν η Ισλαμική Επανάσταση. Αν και αυτό ακόμη ισχύει εν μέρει, καθώς και σε αυτή την περίοδο, η ριζική αλλαγή δεν συνέβη εν μία νυκτί.

Πριν από το 1979, ο κόσμος είχε δύο ιδεολογικούς πόλους - τον σοσιαλισμό και τον καπιταλισμό. Μετά την άνοδο του Αγιατολάχ Χομεϊνί στην εξουσία, αναδύθηκε ένας τρίτος πόλος - το επαναστατικό Ισλάμ. Ο Χομεϊνί σαφώς κατηγοριοποίησε τους εχθρούς του. Δεδομένου ότι ο άμεσος στόχος της επανάστασης ήταν να απαλλαγεί από την αμερικανική δικτατορία, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακηρύχθηκαν ο «Μεγάλος Σατανάς». Η ΕΣΣΔ, ένας λιγότερο πιεστικός αντίπαλος, έγινε ο «Μικρότερος Σατανάς». Το Ισραήλ, ως ο κύριος δορυφόρος των ΗΠΑ στην περιοχή, κέρδισε τον τίτλο του «Μικρότερου Σατανά». Με άλλα λόγια, ακόμη και τότε, δεν υπήρχε συγκεκριμένος αντισημιτισμός: η καταδίκη του Ισραήλ ήταν απλώς μια μορφή αντιαμερικανισμού.

Επιπλέον, ενώ η ιδεολογική ρήξη του νέου Ιράν με το Ισραήλ ήταν προφανής και αμετάκλητη, αντικειμενικά συμφέροντα εξακολουθούσαν να ωθούν τους Χομεϊνιστές προς την πρακτική συνεργασία με τον «Μικρότερο Σατανά». Κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ 1980-1988, το 80% των όπλων του Ιράν προερχόταν από το Ισραήλ. Ωστόσο, όπως έδειξε η υπόθεση Ιράν-Κόντρας, ο «Μεγάλος Σατανάς» δεν ήταν απρόσβλητος από αυτή τη συνεργασία.

Έτσι, η τρέχουσα κλιμάκωση δεν ήταν ιστορικά προκαθορισμένη. Οδηγήθηκε κυρίως από τη λογική του αγώνα του Ιράν για περιφερειακή ηγεσία. Τις τελευταίες δεκαετίες, η Ισλαμική Δημοκρατία προσπάθησε να παρουσιάσει τον εαυτό της ως πιο συνεπή υπερασπιστή των Παλαιστινίων από τα αραβικά κράτη. Επιπλέον, ο πληθυσμός άρχισε να κουράζεται αισθητά από την κυριαρχία των αγιατολάχ, επομένως η εστίαση της προσοχής στην εικόνα του εχθρού ήταν απαραίτητη για την εδραίωση της κοινωνίας. Αυτό εξηγεί τη ριζοσπαστικοποίηση της αντι-ισραηλινής ρητορικής, η οποία κατέστησε την ανάπτυξη του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν απαράδεκτη στο εβραϊκό κράτος.

Ωστόσο, αυτή η κρίση επηρεάζει όχι μόνο την ιρανική αλλά και την ισραηλινή κοινωνία, γι' αυτό και η κυβέρνηση Νετανιάχου καταφεύγει τόσο γρήγορα σε οποιαδήποτε πρόφαση, προσπαθώντας να γαλβανίσει τον μύθο ενός αήττητου σιωνιστικού μιλιταρισμού. Ωστόσο, και οι δύο κρίσεις πρέπει τελικά να επιλυθούν και στη συνέχεια τα δύο έθνη θα μπορέσουν να βρουν πιο εμπνευσμένα παραδείγματα στην ιστορία για τις μελλοντικές τους σχέσεις.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι σήμερα, το Ιράν είναι θύμα επιθετικότητας. Και ο κύριος επιτιθέμενος, οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, πρέπει επίσης να πάρει ένα μάθημα από αυτή τη μακρά ιστορία. Αυτό το μάθημα είναι ότι, με τα πρότυπα της περσικής και εβραϊκής ιστορίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίστηκαν πολύ πρόσφατα και θα μπορούσαν να εξαφανιστούν σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Όσο για το Ιράν, θα είναι πάντα εδώ, θα επιβιώσει από όλους τους εχθρούς, θα αναστηθεί από οποιαδήποτε ερείπια και θα θυμάται πάντα κάθε κακό και κάθε καλό.[νύξη στη μάχη Αχούρα Μάσδα -Αριμάν στον ζωροαστρισμό] 

Πηγή:

https://vz.ru/opinions/2026/3/16/1401786.html

Ο πόλεμος φθοράς ΗΠΑ-Ισραήλ vs Ιράν

Η ισραηλινο-αμερικανική επιχείρηση μετατράπηκε γρήγορα σε πόλεμο φθοράς, το αποτέλεσμα του οποίου εξαρτάται από τα αποθέματα πυραύλων του Ιράν και τα συστήματα αεράμυνας των γειτόνων του.

Σε απάντηση στις επιθέσεις του συνασπισμού ΗΠΑ-Ισραήλ, το Ιράν εφάρμοσε μια στρατηγική φθοράς, την οποία υλοποιεί σε δύο μέτωπα. Αφενός, η Τεχεράνη προσπαθεί να διαταράξει το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου και φυσικού αερίου για να εξαναγκάσει την κυβέρνηση Τραμπ να τερματίσει τις επιθέσεις. Αυτό το σχέδιο έχει ήδη σε μεγάλο βαθμό επιτύχει, γεγονός που αντικατοπτρίζεται στην απότομη αύξηση των τιμών του πετρελαίου - αυτός είναι ο λόγος που τα καμικάζι drones του Ιράν στοχεύουν δεξαμενόπλοια και πετρελαϊκές υποδομές του Κόλπου.

Αφετέρου, το Ιράν «ανταλλάσσει» τους φθηνούς και πολυάριθμους βαλλιστικούς πυραύλους του με ακριβά αναχαιτιστικά μέσα που χρησιμοποιούν τα συστήματα αεράμυνας γειτονικών χωρών. Η Τεχεράνη εφάρμοσε ήδη αυτήν την τακτική τον Ιούνιο του 2025, όταν η εξάντληση των αντιπυραυλικών αποθεμάτων του Ισραήλ και της συμμαχίας της Μέσης Ανατολής υπό την ηγεσία των ΗΠΑ τους ανάγκασε να σταματήσουν τις επιθέσεις. Τώρα, τα κράτη του Κόλπου χρησιμοποιούν επίσης τα αμερικανικής κατασκευής αναχαιτιστικά συστήματα. Οι δαπάνες στις δύο εβδομάδες του πολέμου πιθανότατα έχουν ήδη ξεπεράσει την ετήσια παραγωγή του κόσμου. Αλλά το ίδιο το Ιράν υποφέρει από εξάντληση: το Ισραήλ και οι ΗΠΑ καταστρέφουν συστηματικά τις πυραυλικές του δυνάμεις. Ο μέσος αριθμός πυραύλων που εκτοξεύει το Ιράν έχει ήδη μειωθεί απότομα. Ωστόσο, ακόμη και με την τρέχουσα ένταση των επιθέσεων, τα αποθέματα αεράμυνας των κρατών του Κόλπου θα διαρκέσουν μόνο ένα μήνα και είναι απίθανο το Ιράν να σταματήσει τις επιθέσεις του μετά από αυτό. Επιπλέον, η αντιπαράθεση στον αέρα, πάνω από τον Περσικό Κόλπο, έχει ήδη οδηγήσει σε παγκόσμια έλλειψη πυραύλων αναχαίτισης για συστήματα αεράμυνας παγκοσμίως, η οποία θα είναι δύσκολο να αναπληρωθεί ακόμη και αν ο πόλεμος τελειώσει αύριο.

Γιατί το Ιράν επιτίθεται στις χώρες του Περσικού Κόλπου; Και πώς αμύνονται;

Η Τεχεράνη έχει εμπλέξει όλες τις χώρες του Περσικού Κόλπου στον πόλεμο - ακόμη και το Ομάν, το οποίο είχε προσπαθήσει να παραμείνει ουδέτερο και να μεσολαβήσει στις διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες μέχρι το τέλος. Ο στόχος είναι διττός: να σπείρει χάος στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου για να αναγκάσει τις Ηνωμένες Πολιτείες να τερματίσουν τον πόλεμο, αλλά και να δαπανήσουν πόρους (κυρίως ακριβά πυρομαχικά) για την υπεράσπιση των χωρών του Κόλπου. Η εξάντληση των οπλικών αποθεμάτων του θα μπορούσε επίσης να αναγκάσει την Ουάσινγκτον να υποχωρήσει, ανεξάρτητα από τις τιμές του πετρελαίου.

Το Ιράν έχει υπολογίσει ότι, ενόψει μιας πλήρους σύγκρουσης με το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες, η επίθεση στους δικούς του γείτονες  θα μπορούσε να είναι πιο αποτελεσματική από το να χτυπήσει μόνο το Ισραήλ, όπως έκανε κατά τη διάρκεια προηγούμενων αεροπορικών πολέμων το 2024 και το 2025. Ένα μεγάλο οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων μικρής εμβέλειας, οι οποίοι απλώς δεν είναι σε θέση να φτάσουν στο Ισραήλ, θα μπορούσε να δαπανηθεί στις χώρες του Κόλπου. Οι χώρες της περιοχής προετοιμάζονται εδώ και καιρό για ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις, και πολλές έχουν αγοράσει συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας Patriot από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Επιπλέον, τα ΗΑΕ και η Σαουδική Αραβία έχουν αγοράσει πιο προηγμένα συστήματα Terminal High Altitude Area Defense (THAAD) από την Ουάσινγκτον. Τα κράτη του Κόλπου έχουν επίσης αγοράσει πυραύλους αναχαίτισης για όλα αυτά τα συστήματα.

Στις επιθέσεις του στο Ισραήλ, το Ιράν χρησιμοποιεί πιο προηγμένους και ταχύτερους πυραύλους μεσαίου βεληνεκούς (συμπεριλαμβανομένων εκείνων με κεφαλές διασποράς). Τα συστήματα Patriot είναι αναποτελεσματικά έναντι αυτών των πυραύλων, επομένως το Ισραήλ έχει αντικαταστήσει τους Patriot του με το σύστημα Arrow-3, που αναπτύχθηκε από κοινού με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το σύστημα David's Sling είναι υπεύθυνο για την αντιμετώπιση «απλούστερων» πυραύλων. Επιπλέον, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αναπτύξει συστήματα THAAD στο Ισραήλ και την Ιορδανία, και αναχαιτιστές SM-3/SM-6 σε πλοία στη Μεσόγειο. Αλλά παρόλο που το Ιράν δεν εκτοξεύει εκατοντάδες πυραύλους στο Ισραήλ αυτή τη φορά, η αεράμυνα του Ισραήλ δεν είναι απόλυτα αποτελεσματική - περισσότεροι από 30 ιρανικοί πύραυλοι είναι γνωστό ότι έχουν εκραγεί εντός της χώρας (και αυτό δεν περιλαμβάνει τα πυρομαχικά που εκτοξεύτηκαν από τη Χεζμπολάχ από τον Λίβανο). Σύμφωνα με επίσημα ισραηλινά στοιχεία, περίπου το 90% των πυραύλων που εκτοξεύτηκαν αναχαιτίστηκαν.

Τα κράτη του Κόλπου συνειδητοποίησαν γρήγορα ότι οι ιρανικοί πύραυλοι δεν ήταν το μόνο τους πρόβλημα. Τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά τα καθιστούν -καθώς και τα σκάφη στα ανοικτά των ακτών τους και στο Στενό του Ορμούζ- ευάλωτα σε επιθέσεις από drones αυτοκτονίας κλάσης Shahed.

Πριν από την τρέχουσα σύγκρουση, αυτό το πρόβλημα είχε υποτιμηθεί λόγω της εμπειρίας από προηγούμενες «ανταλλαγές κτυπημάτων» με το Ιράν: το Ισραήλ (με την αεροπορική υποστήριξη των ΗΠΑ και της Ιορδανίας) κατέρριψε με επιτυχία όλα τα ιρανικά drones κατά τη διάρκεια ανταλλαγών επιθέσεων το 2024 και το 2025. Τότε, αυτό ήταν δυνατό λόγω της απόστασης της χώρας από το Ιράν και του μικρού της μεγέθους: χρειάζονταν πολλές ώρες στα drones για να φτάσουν στα σύνορά της. Αυτό επέτρεπε στις ισραηλινές και συμμαχικές αεροπορικές δυνάμεις να επιτίθενται σε drones που εκτοξεύονταν από το Ιράν σε πολλά κύματα. Οι χώρες του Κόλπου δεν έχουν τέτοια γεωγραφικά πλεονεκτήματα: οι πύραυλοι Shahed που εκτοξεύονταν από την άλλη πλευρά του Περσικού Κόλπου καλύπτουν την απόσταση μέχρι τις πόλεις στα ΗΑΕ, το Κατάρ, το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν σχετικά γρήγορα. Επιπλέον, επειδή οι χώρες του Κόλπου έχουν μεγάλες ακτογραμμές, τα ιρανικά UAV μπορούν να επιτεθούν από πολλαπλές κατευθύνσεις, περιπλέκοντας την άμυνα.

Σύμφωνα με το Υπουργείο Άμυνας των ΗΑΕ (το οποίο μέχρι πρόσφατα δημοσίευε καθημερινά στοιχεία για τις επιτυχίες της αεράμυνάς του), το 93% των drones που εκτοξεύτηκαν εναντίον τους καταρρίφθηκαν τις πρώτες 12 ημέρες του πολέμου. Αυτό είναι ένα υψηλό ποσοστό επιτυχίας σε σύγκριση, για παράδειγμα, με την Ουκρανία, όπου το 80-90% των ρωσικών drones μεγάλου βεληνεκούς έχουν καταρριφθεί πρόσφατα. Ωστόσο, στις 10 Μαρτίου, το ποσοστό των αναχαιτισμένων drones μειώθηκε απότομα (στο 74%), μετά το οποίο το Υπουργείο Άμυνας των ΗΑΕ σταμάτησε να δημοσιεύει τον αριθμό των drones που εκτοξεύτηκαν εναντίον της χώρας. (Αξίζει να θυμόμαστε ότι τόσο τα δεδομένα των ΗΑΕ όσο και της Ουκρανίας, ειδικά όσον αφορά τους πυραύλους και τα drones που εκτοξεύτηκαν από τον εχθρό, δεν μπορούν να ληφθούν άκριτα: κατά τη διάρκεια του πολέμου, κάθε χώρα τείνει να υπερβάλει για τις δικές της επιτυχίες και να υποβαθμίζει εκείνες του εχθρού.)

Έτσι, τα εμπλεκόμενα μέρη στην αντιπαράθεση με το Ιράν (τόσο τα ενεργά - το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες - όσο και τα "παθητικά" - τα κράτη του Κόλπου) βρίσκονται σε μια δύσκολη κατάσταση, η οποία, ωστόσο, βελτιώνεται σταδιακά: η κατανάλωση σπάνιων πυραύλων αναχαίτισης ήταν αρχικά ανησυχητικά υψηλή, αλλά έχει μειωθεί καθώς η ένταση των ιρανικών επιθέσεων έχει μειωθεί. Το Ισραήλ παραμένει ουσιαστικά άτρωτο στα ιρανικά drones, αλλά τα κράτη του Κόλπου υποφέρουν από επιθέσεις UAV, παρά την κατάρριψη των περισσότερων από αυτά που εκτοξεύτηκαν από το Ιράν.

Αυτό που είναι σημαντικό εδώ είναι οι διαφορετικές προσεγγίσεις που υιοθετούν το Ισραήλ και οι Άραβες γείτονες του Ιράν στους κινδύνους που θέτει ο τρέχων πόλεμος: ενώ το πρώτο είναι πρόθυμο να ανεχθεί μεμονωμένες επιτυχημένες επιθέσεις, οι δεύτεροι θα προτιμούσαν να αποφύγουν τυχόν επιθέσεις στο έδαφός τους. Χρειάζονται είτε να τελειώσει ο πόλεμος είτε να μπορέσουν να επιστρέψουν στην ειρηνική ζωή υπό την προστασία μιας ομπρέλας αεράμυνας. Τα κράτη του Κόλπου το χρειάζονται αυτό λόγω των ιδιαιτεροτήτων των οικονομιών τους: οι εξαγωγές ενέργειας, η διαμετακόμιση μέσω των μεγαλύτερων αεροπορικών κόμβων του κόσμου και ο τουρισμός είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε πιθανές επιθέσεις. Προς το παρόν, και οι δύο επιλογές δεν είναι διαθέσιμες σε αυτά. Ωστόσο, το χειρότερο σενάριο στο μυαλό των κρατών του Κόλπου είναι η Αμερική και το Ισραήλ να σταματήσουν την επιχείρηση πριν καταστραφεί εντελώς το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν, αφήνοντας τους γείτονες του Ιράν χωρίς τα αποθέματά τους σε πυραύλους αναχαίτισης και καμία πιθανότητα να αποκτήσουν γρήγορα νέους.

Είναι πιθανή μια σοβαρή έλλειψη πυρομαχικών αεράμυνας;

Ναι—αλλά μόνο εάν ο πόλεμος διαρκέσει πολύ και το Ιράν διατηρήσει την ικανότητά του να εκτοξεύει βαλλιστικούς πυραύλους.

Τις πρώτες μέρες, το Ιράν εκτόξευσε εκατοντάδες πυραύλους στους γείτονές του. Με μέσο κόστος 2,5 αναχαιτιστικών πυραύλων ανά βαλλιστικό πύραυλο, τα αποθέματα αεράμυνας των κρατών του Κόλπου θα μπορούσαν να είχαν εξαντληθεί σε μερικές εβδομάδες με τέτοια ένταση επιθέσεων. Ωστόσο, η ένταση των επιθέσεων σύντομα μειώθηκε σημαντικά: τώρα ο αριθμός των πυραύλων που εκτοξεύονται είναι στις λίγες δεκάδες την ημέρα και σχεδόν όλοι τους αναχαιτίζονται από συστήματα αεράμυνας/πυραυλικής άμυνας. Αυτό μπορεί να κριθεί όχι μόνο από επίσημες πληροφορίες από τις κυβερνήσεις των χωρών που δέχτηκαν επίθεση, αλλά και από αντικειμενικές συνέπειες: οι κάτοικοι της περιοχής δημοσιεύουν πρόσφατα βίντεο επιτυχημένων επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, αλλά οι επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους γίνονται όλο και πιο σπάνιες.

Πριν από την έναρξη αυτού του πολέμου, τα κράτη του Κόλπου παρήγγειλαν ένα σημαντικό απόθεμα αναχαιτιστικών πυραύλων από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι ΗΠΑ, οι οποίες έχουν βάσεις στην περιοχή, έχουν επίσης αναπτύξει εκεί τα συστήματα πυραυλικής άμυνας και τα αποθέματα πυραύλων τους.

Έτσι, η Σαουδική Αραβία υπέγραψε συμβάσεις για την παραλαβή 2.500 πυραύλων (συμπεριλαμβανομένων πολύ ακριβών αναχαιτιστικών πυραύλων για συστοιχίες THAAD), τα ΗΑΕ και το Κατάρ αγόρασαν περίπου χίλιους πυραύλους ο καθένας, και το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν αρκετές εκατοντάδες μαζί. Αυτός ο αριθμός αναχαιτιστικών πυραύλων είναι «στα χαρτιά», δηλαδή, καθορίζεται στις συμβάσεις. Ο πραγματικός αριθμός των αναχαιτιστικών πυραύλων που παραδόθηκε είναι άγνωστος. Πιστεύεται ότι το 50-80% των πυραύλων που παραγγέλθηκαν παραλήφθηκαν πριν από τις επιθέσεις, γράφει ο Fabian Hoffmann, ερευνητής πυραυλικών προγραμμάτων στο Πανεπιστήμιο του Όσλο.

Οι αμερικανικές δυνάμεις αεράμυνας και πυραυλικής άμυνας ήταν παρούσες στον Κόλπο, κυρίως εξοπλισμένες με συστήματα THAAD. Μετά την κλιμάκωση των εντάσεων με το Ιράν το 2024-2025, οι ΗΠΑ μετέφεραν επίσης αρκετές συστοιχίες Patriot με άγνωστο αριθμό πυραύλων (πιθανώς εκατοντάδες) στις βάσεις τους στον Κόλπο. Τις πρώτες 12 ημέρες του πολέμου, το Ιράν εκτόξευσε πάνω από 500 βαλλιστικούς πυραύλους σε κράτη του Κόλπου και αμερικανικές βάσεις, εκ των οποίων περίπου 50 έπληξαν τους στόχους τους. Οι υπόλοιποι καταρρίφθηκαν ή έπεσαν στη θάλασσα, σύμφωνα με τις κυβερνήσεις του Κόλπου. Αν υποθέσουμε ότι, κατά μέσο όρο, χρειάζονται 2,5 αναχαιτιστικά για να καταστραφεί ένας πύραυλος (πολλά εξουδετερώνονται από ένα αναχαιτιστικό, αλλά μερικές φορές ούτε 3 δεν είναι αρκετά), τότε αποδεικνύεται ότι πάνω από 1.100-1.250 αναχαιτιστικά έχουν δαπανηθεί κατά τη διάρκεια του τρέχοντος πολέμου (εξαιρουμένων των τελευταίων ημερών, για τις οποίες δεν υπάρχουν δεδομένα).

Αυτός ο αριθμός αντιπροσωπεύει μεταξύ του ενός τρίτου και του μισού ολόκληρου του αποθέματος πυρομαχικών για συστήματα πυραυλικής άμυνας του Κόλπου (με πραγματικές παραδόσεις 80-50% των παραγγελθέντων πυραύλων, αντίστοιχα). Φυσικά, οι χώρες της περιοχής δεν μπορούσαν να αντέξουν οικονομικά να συνεχίσουν αυτόν τον ρυθμό κατανάλωσης πυρομαχικών: υπήρχε ο κίνδυνος να μείνουν χωρίς σύστημα πυραυλικής άμυνας υπό επίθεση από δεκάδες ιρανικούς πυραύλους. Προφανώς, οι Αμερικανοί και Ισραηλινοί σχεδιαστές του πολέμου το κατάλαβαν αυτό εκ των προτέρων και έτσι επικεντρώθηκαν στην ταχεία καταστροφή των ιρανικών εκτοξευτών πυραύλων, των αποθηκών πυρομαχικών και των υπόγειων βάσεων πυραύλων. Σύμφωνα με τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, το Γενικό Επιτελείο των ΗΠΑ προειδοποίησε τον Λευκό Οίκο ακόμη και πριν από την έναρξη του νέου πολέμου ότι το πρόβλημα της ταχείας εξάντλησης των αναχαιτιστικών θα μπορούσε να αποδειχθεί οξύ. Το Ισραήλ αναφέρει τώρα ότι έχει ήδη καταστρέψει το μεγαλύτερο μέρος των πυραυλικών δυνάμεων του Ιράν. Δεκάδες βίντεο έχουν δημοσιευτεί και δείχνουν την καταστροφή εκτοξευτών, αποθηκών πυραύλων και εργοστασίων παραγωγής.

Πράγματι, μετά τις πρώτες ημέρες του πολέμου, όταν το Ιράν εκτόξευσε εκατοντάδες πυραύλους σε στόχους σε όλη τη Μέση Ανατολή, η ένταση των επιθέσεων μειώθηκε γρήγορα. Τώρα, τα ίδια τα ΗΑΕ αναφέρουν ότι εκτοξεύουν μεταξύ 5 και 15 βαλλιστικών πυραύλων την ημέρα.

Ωστόσο, εκτός από την εξάντληση των ιρανικών δυνάμεων (κάτι που πιθανότατα ισχύει), η μείωση της έντασης θα μπορούσε επίσης να οφείλεται στην σκόπιμη άρνηση της Τεχεράνης να εντείνει την εκστρατεία επιθέσεων: αναγνωρίζοντας ότι ο πόλεμος θα μπορούσε να διαρκέσει πολύ, οι ιρανικές αρχές προτιμούν να εξαντλούν αργά - αλλά μέρα με τη μέρα - το απόθεμα των αμερικανικής κατασκευής αναχαιτιστικών πυραύλων.

Μετά από μερικές εβδομάδες ιρανικών πυραυλικών επιθέσεων χαμηλής έντασης (που απαιτούσαν τη χρήση αρκετών δεκάδων αναχαιτιστικών πυραύλων την ημέρα), το απόθεμα των αναχαιτιστικών πυραύλων θα μπορούσε να εξαντληθεί επικίνδυνα.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες (πιθανώς υπό την πίεση των αραβικών χωρών) λαμβάνουν προληπτικά μέτρα. Αμερικανικοί πύραυλοι και συστήματα Patriot και THAAD μεταφέρονται από τη Νότια Κορέα στον Κόλπο. Επιπλέον, στα τέλη Ιανουαρίου, οι ΗΠΑ υπέγραψαν συμφωνία για την προμήθεια στη Σαουδική Αραβία 730 αναχαιτιστικών πυραύλων PAC-3 MSE για το σύστημα Patriot. Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι το Βασίλειο, το οποίο υπέστη τις λιγότερες επιπτώσεις από πυραυλικές επιθέσεις μεταξύ των γειτόνων του και διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα αναχαιτιστικών πυραύλων, θα μπορούσε πλέον να μοιράζεται τους πυραύλους με εγγύηση μελλοντικής αναπλήρωσης.

Είναι πιθανό ότι μια πραγματικά σοβαρή έλλειψη αναχαιτιστικών συστημάτων, ικανή να αποτρέψει τις ΗΠΑ και το Ισραήλ από το να διεξάγουν έναν πόλεμο φθοράς, δεν θα επιτευχθεί. Το Ιράν θα μπορούσε να ξεμείνει από πυραύλους και εκτοξευτές πριν οι σύμμαχοί του αναγκαστούν να υποχωρήσουν. Αλλά η παγκόσμια αγορά βαλλιστικής πυραυλικής άμυνας θα αντιμετωπίσει δύσκολες στιγμές ακόμη και σε αυτή την περίπτωση - και ακόμη και μετά το τέλος του πολέμου. Τα κράτη του Κόλπου θα θελήσουν να αναπληρώσουν τα αποθέματά τους το συντομότερο δυνατό - ειδικά εάν η αεροπορική μάχη δεν οδηγήσει στην πλήρη συνθηκολόγηση του Ιράν. Η ικανότητά τους να το κάνουν, ωστόσο, είναι σοβαρά περιορισμένη. Σύμφωνα με τα τρέχοντα σχέδια, οι ΗΠΑ θα είναι σε θέση να παράγουν μόνο 650 αναχαιτιστικά συστήματα PAC-3 MSE για συστήματα Patriot έως το 2027, μετά από μια σημαντική επέκταση των εργοστασίων τους. Η παραγωγή αναμένεται να φτάσει τα 2.000 ετησίως μόνο μέχρι τη δεκαετία του 2030. Τα αναχαιτιστικά συστήματα Talon για το σύστημα THAAD παράγονται επί του παρόντος με ακόμη χαμηλότερους ρυθμούς - 90 ετησίως - με ένα αισιόδοξο σχέδιο για αύξηση των παραδόσεων τέσσερις έως πέντε φορές.

Σαφώς, η ζήτηση για συστήματα αεράμυνας και τα αναχαιτιστικά συστήματα τους θα συνεχίσει να υπερβαίνει την προσφορά για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η Ουκρανία, η οποία έχει καλές πιθανότητες να βρεθεί στο τέλος της ουράς για να παραλάβει νέα αναχαιτιστικά, θα μπορούσε να είναι ο κύριος χαμένος σε αυτήν την κρίση.

πηγή: https://meduza.io/feature/2026/03/14/operatsiya-izrailya-i-ssha-bystro-prevratilas-v-voynu-na-istoschenie-ishod-kotoroy-zavisit-ot-zapasov-raket-u-irana-i-sistem-pvo-u-ego-sosedey

Στο μεταίχμιο της Ιστορίας

Η γενιά του μεταίχμιου, Συλλογικό, Κοράλι, 2025 

Σωτήρης Δημόπουλος: Στο μεταίχμιο της Ιστορίας - μια απόπειρα προσέγγισης των εμπειριών και των αντιφάσεων της γενιάς που γεννήθηκε τη δεκαετία του 1960