Οι Εβραίοι της Ουκρανίας - Στ΄ Μέρος

Η OUN και η επιχείρηση “τελικής λύσης” στην Ουκρανία

Στην πρόσφατη σχετική με την Ουκρανία ιστοριογραφία έχουν εκδηλωθεί κάποιες διαφωνίες για το εύρος της συμμετοχής των μελών της “Οργάνωσης Ουκρανών Εθνικιστών” (OUN) στα πογκρόμ κατά των Εβραίων, μετά τη γερμανική εισβολή στην ΕΣΣΔ. Μερίδα ιστορικών υποστηρίζει ότι οι Ουκρανοί εθνικιστές δεν ταυτίστηκαν με τη ναζιστική πολιτική εξολόθρευσης του εβραϊκού πληθυσμού.

Οι ίδιοι υποστηρίζουν ότι όσοι Ουκρανοί συμμετείχαν ήταν, κυρίως, απλοί κάτοικοι ή μεμονωμένες περιπτώσεις κάποιων μελών της Οργάνωσης.  Αντιθέτως, αναφέρονται σε περιπτώσεις στελεχών της OUN που βοήθησαν στη διάσωση των Εβραίων, όπως ο Φιόντορ Βολκ, αντιπρόεδρος του «Ουκρανικού Γενικού Συμβουλίου Απελευθέρωσης».

Ωστόσο, όποιος ανατρέξει στα γεγονότα εκείνης της τραγικής περιόδου, θα διαπιστώσει ότι η αλήθεια είναι διαφορετική. Είναι πολλά και σοβαρά τα συμβάντα της εμπλοκής Ουκρανών σε εκκαθαριστικές επιχειρήσεις, σε όλη τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, και όχι μόνον στην αρχή της επιχείρησης “Μπαρμπαρόσσα”, όπως τα δύο πογκρόμ στο Λβοφ. 

Η εμπλοκή αυτή έγινε είτε άμεσα, από ομάδες της OUN και αργότερα από τον “Ουκρανικό Επαναστατικό Στρατό” (UPA), είτε από την “Ουκρανική Βοηθητική Αστυνομία” (Schutzmannschaft), που σχηματίστηκε με τη συμμετοχή μελών και από τις δύο φράξιες της OUN.

Η σφαγή των παιδιών στη Μπέλα Τσέρκβα

Ένα από τα πλέον αποτρόπαια εγκλήματα που συμμετείχε η “Ουκρανική Βοηθητική Αστυνομία” ήταν η δολοφονία, στην πόλη Μπίλα Τσέρκβα (Λευκή Εκκλησιά), 90 Εβραιόπουλων, ηλικίας μερικών μηνών, έως επτά ετών. Τα παιδιά, μετά την εκτέλεση των γονιών τους, κλείστηκαν σε ένα κτίριο και έμεναν νηστικά και διψασμένα. Το κλάμα τους, ίσως ενοχλητικό, παρακίνησε τους Γερμανούς στρατιώτες να ζητήσουν από δύο καπελάνους – στρατιωτικούς ιερείς – Καθολικό και Λουθηρανό, να βρουν μία λύση.

Αυτοί απευθύνθηκαν – από τις ελάχιστες φορές που καταγράφεται μια τέτοια παρέμβαση – στον στρατάρχη Walter von Reichenau ζητώντας του την απελευθέρωση των παιδιών. Εκείνος, φανατικός αντισημίτης, έξαλλος από οργή, διέταξε την άμεση εκτέλεσή τους. Σύμφωνα με τα πρακτικά των δικών που διενεργήθηκαν μεταπολεμικά, οι διοικητές της Βέρμαχτ αρνήθηκαν να δώσουν τέτοια εντολή στους υφισταμένους τους, φοβούμενοι ότι η συμμετοχή σε μια τέτοια δολοφονία θα υπονόμευε το ηθικό τους. Η αποτρόπαια επιχείρηση τελικά ανατέθηκε στα μέλη της “Ουκρανικής Βοηθητικής Αστυνομίας”.

Στις 22 Αυγούστου 1941, τα παιδιά μεταφέρθηκαν σε έναν σκαμμένο λάκκο και εκτελέστηκαν. Όπως αφηγήθηκε το στέλεχος των SS Άουγκουστ Χέφνερ: «Ο Μπλόμπελ [Διοικητής του Sonderkommando 4a της Einsatzgruppe C, Paul Blobel] με διέταξε να εκτελέσω αυτά τα παιδιά. Τον ρώτησα: “Ποιος θα πυροβολήσει;”. Απάντησε: “Στρατιώτες των Waffen-SS”. Του είπα: “Είναι νεαροί άνδρες, πώς μπορούμε να τους εξηγήσουμε ότι πρέπει να πυροβολούν μικρά παιδιά;”. Και πρότεινα να εκτελεστούν από Ουκρανούς αστυνομικούς υπό την διοίκηση του Feldkommandant. Κανένας τους δεν αρνήθηκε… Πήγα στο άλσος… Οι στρατιώτες είχαν ήδη προλάβει να σκάψουν ένα χαντάκι… Έφεραν τα παιδιά… Οι Ουκρανοί στέκονταν τριγύρω, τρέμοντας. Ξεφόρτωσαν τα παιδιά… Τα τοποθέτησαν στην άκρη του χαντακιού και άρχισαν να πυροβολούν…».

Σύμφωνα με τον ιστορικό Κάρελ Μπέρκχοφ, μαζί με τη “Ουκρανική Βοηθητική Αστυνομία” συμμετείχαν και μέλη του “Bukovynsʹkyy kurin” (Τάγμα – ή Λόχος – της Μπουκοβίνας), ενός παραστρατιωτικού σχηματισμού της OUN(m) (υποστηρικτές της φράξιας Μέλνικ), που σχηματίστηκε κυρίως από Ουκρανούς που κατάγονταν από τη Βόρεια Μπουκοβίνα, η οποία είχε καταληφθεί από το ρουμανικό στρατό.

Το 1944, με την υποχώρηση των Γερμανών, η μονάδα αναδιοργανώθηκε και ορισμένα τμήματά της μεταφέρθηκαν στη Γαλλία για να πολεμήσουν κατά των Συμμάχων. Σήμερα, στην πόλη Τσερναφτσί, στη δυτική Ουκρανία, υψώνεται μνημείο που τιμά την “εθνική” δράση της οργάνωσης. Αλλά και ο Αντρίι Μέλνικ, που πέθανε το 1964, στο Λουξεμβούργο, τάφηκε επισήμως, μαζί με τη σύζυγό του, στις 25 Μαΐου 2026, στο Εθνικό Νεκροταφείο Μνήμης Πολέμου, στην περιοχή του Κιέβου.

Όσον αφορά τη Μπίλα Τσέρκβα, η εξόντωση των Εβραίων ολοκληρώθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 1941, όταν εξολοθρεύθηκε το σύνολο του εβραϊκού πληθυσμού, 4.500 άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων 600 παιδιών. Ωστόσο, και ο πολύς Reichenau, γόνος Πρώσων αριστοκρατών, που έδωσε τη διαταγή των εκτελέσεων, δεν άργησε να αφήσει τον μάταιο αυτόν κόσμο, καθώς τον Ιανουάριο του 1942 έπαθε εγκεφαλική αιμορραγία, και, εν συνεχεία, το αεροπλάνο που τον μετέφερε ημιθανή στη Λειψία, κατέπεσε από μηχανική βλάβη στην Πολτάβα.

Η φρίκη του Μπάμπι Γιάρ

Ένα άλλο, φρικτό, κεφάλαιο του Ολοκαυτώματος στην Ουκρανία γράφτηκε στον τόπο μαρτυρίου του Μπάμπι Γιάρ. Εκείνη την εποχή ήταν μία χαράδρα (αυτό σημαίνει η λέξη γιάρ) όπου, αμέσως μετά την είσοδο του γερμανικού στρατού στο Κίεβο και για δύο ημέρες, στις 29 και 30 Σεπτεμβρίου 1941, το Sonderkommando “4a” υπό τη διοίκηση του Paul Blobel και του Αρχιστράτηγου της Αστυνομίας Otto Rasch, με τη συμμετοχή του 45ου και του 303ου τάγματος της γερμανικής αστυνομίας, την “Ουκρανική Βοηθητική Αστυνομία”, και ντόπιων δωσίλογων, εκτέλεσαν 33.771 Εβραίους. Στον αριθμό αυτόν δεν περιλαμβάνονται τα παιδιά κάτω των 3 ετών, τα οποία επίσης δολοφονήθηκαν αδιακρίτως.

Η μαρτυρία ενός οδηγού της Βέρμαχτ είναι συγκλονιστική: «Σταμάτησα εκεί κοντά, και οι Ουκρανοί στο ξέφωτο άρχισαν να φορτώνουν το αυτοκίνητο με πράγματα. Από εκεί, είδα ότι οι Εβραίοι που έφταναν –  άνδρες, γυναίκες και παιδιά – συναντήθηκαν επίσης από Ουκρανούς και κατευθύνθηκαν σε ένα μέρος όπου έπρεπε να φυλάξουν με τη σειρά τα υπάρχοντά τους, παλτά, παπούτσια, ρούχα, ακόμη και εσώρουχα. Σε κάποιο σημείο, οι Εβραίοι ήταν επίσης υποχρεωμένοι να βάλουν τα τιμαλφή τους. Όλα αυτά συνέβησαν πολύ γρήγορα: αν κάποιος καθυστερούσε, οι Ουκρανοί του ορμούσαν με κλωτσιές και γροθιές. Νομίζω ότι χρειαζόταν λιγότερο από ένα λεπτό από τη στιγμή που κάποιος έβγαζε το παλτό του μέχρι να βρεθεί εντελώς γυμνός. Δεν γινόταν διάκριση μεταξύ ανδρών, γυναικών και παιδιών… Οι γυμνοί Εβραίοι οδηγήθηκαν σε μια χαράδρα μήκους περίπου 150 μέτρων, πλάτους 30 μέτρων και βάθους 15 μέτρων. Δύο ή τρία στενά περάσματα οδηγούσαν σε αυτή τη χαράδρα, από την οποία κατέβαιναν οι Εβραίοι. Καθώς πλησίαζαν στην άκρη της χαράδρας, Γερμανοί αστυνομικοί τους άρπαζαν και τους έβαζαν πάνω στα σώματα των εκτελεσμένων Εβραίων που βρίσκονταν ήδη εκεί. Αυτό συνέβη πολύ γρήγορα. Τα πτώματα βρίσκονταν σε τακτοποιημένες σειρές. Μόλις ένας Εβραίος ξάπλωνε, ένας Γερμανός αστυνομικός τον πλησίαζε και τον πυροβολούσε στο πίσω μέρος του κεφαλιού. Οι Εβραίοι που κατέβαιναν στο φαράγγι τρομοκρατήθηκαν τόσο πολύ από αυτή την φρικτή σκηνή που αντίκριζαν που πάγωναν… Ήταν ένας ιμάντας μεταφοράς, που δεν έκανε διάκριση μεταξύ ανδρών, γυναικών ή παιδιών. Τα παιδιά έμειναν με τις μητέρες τους και εκτελέστηκαν μαζί τους… Στον λάκκο είδα πτώματα σε τρεις σειρές, μήκους περίπου 60 μέτρων η καθεμία. Δεν μπορούσα να διακρίνω πόσα στρώματα υπήρχαν, το ένα πάνω στο άλλο. Το θέαμα των σπαρακτικών, αιματοβαμμένων σωμάτων με σύγχυσε, δεν συγκράτησα λεπτομέρειες… Ενώ κάποιοι άνθρωποι γδύνονταν, και η πλειοψηφία περίμενε τη σειρά της, υπήρχε πολύς θόρυβος. Οι Ουκρανοί δεν έδιναν σημασία. Συνέχιζαν να οδηγούν βιαστικά τους ανθρώπους μέσα από τα περάσματα στη χαράδρα. Το φαράγγι δεν ήταν ορατό από το σημείο όπου γινόταν το γδύσιμο, καθώς ήταν περίπου 150 μέτρα από την πρώτη ομάδα ανθρώπων. Επιπλέον, φυσούσε δυνατός άνεμος και έκανε πολύ κρύο. Δεν ακούγονταν οι πυροβολισμοί από το φαράγγι… Όλο και περισσότεροι άνθρωποι έφταναν από την πόλη, και προφανώς δεν υποψιάζονταν τίποτα, πιστεύοντας ότι απλώς τους μετεγκαθιστούσαν…». 

Οι μαζικές εκτελέσεις εξακολούθησαν και τις επόμενες ημέρες, και γενικά μέχρι οι Γερμανοί να εγκαταλείψουν το Κίεβο.

Ποιοι εκτελέστηκαν 

Στους εκτελεσμένους του Μπάμπι Γιάρ συμπεριλαμβάνονταν επίσης Ρώσοι, Ουκρανοί, και πολλοί τσιγγάνοι, ακόμη και μέλη της OUN, της ομάδας του Μέλνικ, όταν αργότερα προέκυψαν διαφωνίες με τη γερμανική διοίκηση. Οι εκτιμήσεις για τον συνολικό αριθμό των θυμάτων, μεταξύ 1941 και 1943, κυμαίνονται από 70 έως 200 χιλιάδες. Η ασάφεια αυτή οφείλεται και στο γεγονός ότι οι Ναζί, πριν αποχωρήσουν από το Κίεβο, επιχείρησαν να εξαφανίσουν τα στοιχεία από τις φρικαλεότητες που διέπραξαν. Έστησαν φούρνους που έκαιγαν τα λείψανα για να μη μείνουν ίχνη.

Η επιχείρησή τους όμως δεν έμεινε κρυφή, διότι τη νύχτα της 29ης Σεπτεμβρίου 1943, 329 θανατοποινίτες που εργάζονταν στους φούρνους, εξεγέρθηκαν. Απ’ αυτούς σκοτώθηκαν οι 311, όμως οι 18 κατόρθωσαν να δραπετεύσουν και έγιναν μάρτυρες του γερμανικού σχεδίου.

Ας σημειωθεί, επίσης, ότι ο διοικητής της Αστυνομίας του Κιέβου Αντρίι Όρλικ (πραγματικό όνομα Ανατόλι Κόνκελ) απολύθηκε λίγο μετά τις εκτελέσεις του Σεπτεμβρίου του 1941. Ο άνθρωπος αυτός, προς το τέλος του πολέμου, υπηρέτησε στη Μεραρχία SS Γαλικίας με τον βαθμό του λοχαγού. Συνελήφθη από τους Δυτικούς Συμμάχους και κρατήθηκε σε στρατόπεδο στο Ρίμινι της Ιταλίας. Αργότερα, όπως πολλοί άλλοι μαχητές της Μεραρχίας Γαλικίας, μετανάστευσε στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου έζησε το υπόλοιπο του βίου του, μέχρι το 1989, που πέθανε στο Μπέρμιγχαμ, σε ηλικία ενενήντα ετών.

Η εξόντωση του Ρίβνε

Η πόλη Ρίβνε στις 28 Ιουνίου 1941 καταλήφθηκε από γερμανικά στρατεύματα και στις 20 Αυγούστου, ανακηρύχθηκε πρωτεύουσα του Reichskommissariat της Ουκρανίας. Τότε, οι 25.000 Εβραίοι αποτελούσαν το μισό του πληθυσμού της πόλης. Το σχέδιο της τελικής λύσης (Endlösung) τέθηκε και εδώ σε εφαρμογή. Στις 6 και 7 Νοεμβρίου 1941, στο δάσος Σοσένσκι κοντά στο Ρίβνε, 15.000-18.000 Εβραίοι εκτελέστηκαν από τη μονάδα Einsatzkommando 5 και το 320ό Τάγμα της “Ουκρανικής Αστυνομίας Τάξης”, όπως είχε μετονομαστεί η βοηθητική αστυνομία.

Λίγο πριν, τον Σεπτέμβριο του 1941, ο Ulas Samchuk, εκδότης της Volyn, κύριας ουκρανόφωνης εφημερίδας του Reichskommissariat της Ουκρανίας, που εκδιδόταν στο Ρίβνε, έγραφε: «Όλα τα [ξένα] στοιχεία που ζουν στη γη μας, είτε είναι Εβραίοι είτε Πολωνοί, πρέπει να εξοντωθούν. Αυτή τη στιγμή, λύνουμε το εβραϊκό ζήτημα και αυτή η απόφαση αποτελεί μέρος του σχεδίου [του Ράιχ] για την πλήρη ανοικοδόμηση της Ευρώπης». Εκτός από τους περισσότερους από 17.000 ενήλικες που βρέθηκαν σε έναν ομαδικό τάφο, οι σοβιετικές εγκληματολογικές έρευνες μετά τον πόλεμο αποκάλυψαν επίσης έναν άλλο, κοντινό στον προηγούμενο, χώρο ταφής όπου βρέθηκαν περίπου 6.000 Εβραιόπουλα.

Ενώ η πλειονότητα των ενηλίκων συνήθως πυροβολούνταν στο πίσω μέρος του κεφαλιού, τα περισσότερα παιδιά σκοτώνονταν σπάζοντας τον λαιμό τους, τρυπώντας με ξιφολόγχη ή θάβονταν κυριολεκτικά ζωντανά κάτω από το βάρος άλλων σωμάτων. Για το όλο θέμα της σφαγής στο Σοσένσκι είναι άκρως κατατοπιστικό το βιβλίο του Jeffrey Burds: The Massacre at Sosenki Forest, November 1941 (2013). Η σφαγή στο δάσος Σοσένσκι αποτέλεσε μία από τις εξήντα τέσσερις παρόμοιες ενέργειες στην Ουκρανική ΣΣΔ από την 1η Σεπτεμβρίου έως τις 31 Δεκεμβρίου 1941, κατά τις οποίες, υπολογίζεται ότι έχασαν την ζωή τους 441.414 άνθρωποι.

Η συμμετοχή οργανωμένων ουκρανικών ομάδων σε ανάλογες εγκληματικές ενέργειες θα συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια. Ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα είναι η συμμετοχή του 118ου ουκρανικού Τάγματος Αστυνομίας στην πυρπόληση ολόκληρου του πληθυσμού του χωριού, 149 άτομα, συμπεριλαμβανομένων 75 παιδιών, στο Χατίν της Λευκορωσίας (22 Μαρτίου 1943). Βεβαίως, οι δυνάμεις του UPA βαρύνονται και με τη δολοφονία, την περίοδο 1943-45, περίπου 100.000 Πολωνών και μελών άλλων μειονοτήτων στην περιοχή της Βολυνίας, σε μια επιχείρηση εθνοκάθαρσης, την οποία οι Πολωνοί χαρακτηρίζουν ως γενοκτονία.

Καναδάς: Ασφαλές καταφύγιο Ουκρανών μαχητών

Μέχρι το τέλος του Β΄παγκοσμίου πολέμου, δύο χιλιάδες μέλη της Μεραρχίας της Γαλικίας, που πολέμησε στο πλάι των ναζιστικών στρατευμάτων μεταφέρθηκαν ως αιχμάλωτοι πολέμου στο Ρίμινι της Ιταλίας. Προηγουμένως, τον Αύγουστο του 1944, 1.000 έως 1.300 μέλη των “Diviziinyky” είχαν ενταχθεί στην 5η Μεραρχία SS-Panzer Wiking και έλαβαν ενεργό μέρος, έως τον Νοέμβριο του 1944, στη συντριβή της εξέγερσης της Βαρσοβίας.

Από την Ιταλία, και με βρετανική πρωτοβουλία, πρώην μαχητές της Μεραρχίας της Γαλικίας εγκαταστάθηκαν στον Καναδά. Το ίδιο συνέβη και για χιλιάδες μέλη της OUN και του UPA. Για να ξεπλυθούν οι αμαρτίες του παρελθόντος, οι Ουκρανοί βετεράνοι εμφανίζονταν συστηματικά ως μαχητές της «εθνικής απελευθέρωσης» και ταυτόχρονα θύματα του ναζισμού και του «άθεου κομμουνισμού». Η όλη επιχείρηση είχε διττό στόχο.

Αφενός, οι νεήλυδες θα έπρεπε να επικρατήσουν στην έως τότε ουκρανική διασπορά που είχε αριστερή πολιτική απόκλιση. Αφετέρου, και κατά κύριο λόγο, για να οργανωθεί ένα χρήσιμο κέντρο πίεσης εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης, στο πλαίσιο του Ψυχρού Πολέμου. Η εύνοια, υλική και ιδεολογική, του καναδικού κράτους, έδωσε τη δυνατότητα στις ουκρανικές οργανώσεις να αποκτήσουν σοβαρή επιρροή ακόμη και στην εσωτερική πολιτική κατάσταση.

Ο ρόλος της ουκρανικής διασποράς στον Καναδά αναβαθμίστηκε ραγδαία τη δεκαετία του 1980, όταν ανέλαβε την επιτάχυνση των διαδικασιών διάλυσης της ΕΣΣΔ, μέσω της υποστήριξης του ουκρανικού εθνικισμού στην ίδια την ΣΣΔ της Ουκρανίας. Με την ανακήρυξη της ανεξάρτητης Ουκρανίας οι παρεμβάσεις των Ουκρανοκαναδών εντάθηκαν στο έπακρο και σε κάθε επίπεδο της πολιτικής, οικονομικής και πνευματικής ζωής της Ουκρανίας. Στόχος τους ήταν η μεταμόρφωση του κράτους, με βάση τις ιδεολογικές παρακαταθήκες της OUN, και, βέβαια, η ένταξή του στο ΝΑΤΟ.

Κύριος σύνδεσμος μεταξύ της καναδικής κυβέρνησης και της ουκρανικής ομογένειας, που αριθμεί 1,2 εκατομμύρια μέλη, είναι το Ουκρανο-Καναδικό Κογκρέσο (UCC). Η οργάνωση έχει σημαντική επιρροή στην πολιτική ζωή του Καναδά, ενώ εισπράττει από την ίδρυσή της το 1940 κρατική χρηματοδότηση. Ένας από τους πλέον αναγνωρισμένους ιστορικούς της ιστορίας της Ουκρανίας, ο Ουκρανοκαναδός John-Paul Himka, το 2010, περιέγραψε το UCC ως «φύλακες της κληρονομιάς [OUN-UPA]» που «τοποθετούν την εξύμνηση αυτών των ακροδεξιών εθνικιστών στο επίκεντρο του ουκρανικού εθνικού σχεδίου ταυτότητας».

Να σημειωθεί ότι ο Himka, άλλαξε ριζικά τις απόψεις του σχετικά με την OUN και τον UPA από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, μετά από τις επιστημονικές έρευνες που διεξήγαγε. Ανάμεσα στα βιβλία του, ξεχωρίζει το Ukrainian Nationalists and the Holocaust: OUN and UPA’s Participation in the Destruction of Ukrainian Jewry, 1941–1944 (2021).

Ο “αξιοσέβαστος” παππούς 

Η εντυπωσιακή επιρροή της OUN στις δομές εξουσίας του Καναδά αποκαλύφθηκε σε δύο χαρακτηριστικές περιπτώσεις. Στην πρώτη, πρωταγωνίστρια ήταν η Chrystia Freeland, υπουργός, μεταξύ άλλων Εξωτερικών και Οικονομικών, από το 2015 έως το 2025 κατά τη διάρκεια των πρωθυπουργιών του Τζάστιν Τριντό και του Μαρκ Κάρνεϊ, αλλά και Αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Τριντό. Πρόκειται για πολιτικό πρόσωπο με πολύ ισχυρό αποτύπωμα στην εξωτερική πολιτική του Καναδά και όχι μόνον.

Η, ουκρανικής καταγωγής πολιτικός, σε άρθρο της το 2015, είχε αφηγηθεί ότι οι παππούδες της, από την πλευρά της μητέρας της, έφυγαν από τη Δυτική Ουκρανία. αφότου Χίτλερ και Στάλιν υπέγραψαν το σύμφωνο μη επίθεσης το 1939. Εν συνεχεία, όμως, αποκαλύφθηκε πως ο παππούς της, Mykhailo Khomyak, μετανάστευσε στον Καναδά μετά το 1945, και μάλιστα από την κατεχόμενη από τους Γερμανούς Πολωνία, όπου είχε αναπτύξει «εξαιρετική» δράση.

Συγκεκριμένα, για πέντε χρόνια, από το 1940 έως και τους πρώτους μήνες του 1945, εξέδιδε, στην Κρακοβία, την Krakowskie Vesti, πολιτικό όργανο της «Ουκρανικής Κεντρικής Επιτροπής» (UCC), που ελεγχόταν από την OUN(m), την φράξια του Μέλνικ. Μέσα από τις σελίδες του εντύπου αυτού εξυμνούσε τον Χίτλερ, ενώ στήριξε τον σχηματισμό της Μεραρχίας της Γαλικίας, μετά από πρόταση της OUN, με αφορμή την ήττα της Βέρμαχτ στο Στάλινγκραντ. Συγκεκριμένα, στις 16 Μαΐου 1943, η εφημερίδα έγραφε:

«Έφτασε η πολυαναμενόμενη στιγμή που ο ουκρανικός λαός θα έχει και πάλι την ευκαιρία να βγει με τα όπλα στα χέρια για να πολεμήσει τον χειρότερο εχθρό του, τον Μπολσεβικισμό. Ο Φύρερ του Μεγάλου Γερμανικού Ράιχ συμφώνησε να σχηματίσει μια ξεχωριστή ουκρανική εθελοντική στρατιωτική μονάδα με την ονομασία “Μεραρχία Πεζικού SS ‘Γαλικία'”… Πρέπει να σταθείτε δίπλα στον αήττητο γερμανικό στρατό και να καταστρέψετε το θηρίο των Μπολσεβίκων μια για πάντα…».

Ταυτόχρονα, η εφημερίδα υποκινούσε ανελλιπώς το μίσος κατά των Εβραίων δημοσιεύοντας συστηματικά σκληρό αντισημιτικό υλικό. “Συμπτωματικά”, η εφημερίδα του τυπωνόταν σε πιεστήριο που κατασχέθηκε από την εβραϊκή εφημερίδα Nowy Dzennik, της οποίας οι ιδιοκτήτες δολοφονήθηκαν αργότερα στο στρατόπεδο θανάτου Belzec. Γενικώς, οι διώξεις των Εβραίων βόλεψαν τον Khomyak, καθώς είχε εγκατασταθεί και στο πολυτελές διαμέρισμα ενός πλούσιου Εβραίου, του δρ Φινκελστάιν.

Άλλωστε, η πρακτική αυτή, της υπεξαίρεσης της εβραϊκής περιουσίας, ήταν ευρέως διαδεδομένη από τους συνεργάτες των Γερμανών στα κατεχόμενα εδάφη. Γι’ αυτό και η Krakowskie Vesti, του “αξιοσέβαστου” παππού της Freeland, επέμεινε ιδιαίτερα στη δήμευση εβραϊκής ιδιοκτησίας. Σε κάθε περίπτωση, πρόσφατα, στις 5 Ιανουαρίου 2026, ο ίδιος ο Ζελένσκι ανακοίνωσε τον διορισμό της Freeland ως άμισθης οικονομικής συμβούλου της κυβέρνησής του.

Ο βετεράνος “ήρωας”

Δεύτερο χαρακτηριστικό γεγονός, ενδεικτικό της επίδρασης των Ουκρανών εμιγκρέδων στο πολιτικό σύστημα του Καναδά, έλαβε χώρα στις 22 Σεπτεμβρίου 2023, κατά τη διάρκεια κοινής συνεδρίασης των δύο σωμάτων του Καναδικού Κοινοβουλίου, προς τιμήν του Ζελένσκι που επισκεπτόταν επισήμως την χώρα.

Σε αυτήν τη συνεδρίαση ο Πρόεδρος της Βουλής των Κοινοτήτων Άντονι Ρότα ανακοίνωσε την παρουσία ενός ειδικού προσκεκλημένου στο θεωρείο: «Έχουμε εδώ, στην αίθουσα, σήμερα έναν Ουκρανο-Καναδό βετεράνο πολέμου από τον β΄ παγκόσμιο πόλεμο που πολέμησε για την ουκρανική ανεξαρτησία εναντίον των Ρώσων και συνεχίζει να υποστηρίζει τα στρατεύματα σήμερα, ακόμη και στην ηλικία των 98 ετών». Ο Ρότα πρόσθεσε: «Είναι ένας Ουκρανός ήρωας, ένας Καναδός ήρωας, και τον ευχαριστούμε για όλες τις υπηρεσίες του». Ο ενθουσιασμός στο Καναδικό Κοινοβούλιο ξέσπασε ασυγκράτητος, και οι παριστάμενοι όρθιοι χειροκροτούσαν παρατεταμένα.

Σύντομα, όμως, το Associated Press αναγνώρισε τον άνδρα. Επρόκειτο για τον Yaroslav Hunka μαχητή της 14 Waffen-Grenadier-Division der SS (Μεραρχία Γαλικίας)! Μοιραία οι αποκαλύψεις προκάλεσαν πολιτική αναστάτωση, ιδιαιτέρως μετά τις εύλογες αντιδράσεις εβραϊκών οργανώσεων και της πολωνικής κυβέρνησης. Ο Τριντό απέσεισε από πάνω του τις ευθύνες, και ο Ρότα αναγκάστηκε να παραιτηθεί, ζητώντας συγγνώμη. Παρέλειψε, ωστόσο, να αναφέρει ότι ο γιός του βετεράνου των Waffen-SS, Μάρτιν Χούνκα, ήταν ένας από τους σταθερούς χορηγούς του από τις αρχές της πολιτικής του καριέρας…

Τα μέτωπα του πολέμου στην Ουκρανία -4 Σεπτεμβρίου 2026

Ο Πούτιν ανακοίνωσε ξανά επιτυχίες στο μέτωπο στον ρωσικό στρατό, τις οποίες δεν έχει ακόμη πετύχει. Τι συμβαίνει στην πραγματικότητα με την επίθεση των Ρωσικών Ενόπλων Δυνάμεων; 

4 Σεπτεμβρίου 2026

Πηγή: Meduza

Σε συνέντευξη Τύπου αργά το βράδυ στη Μπισκέκ, την 1η Σεπτεμβρίου, ο Βλαντιμίρ Πούτιν μοιράστηκε τις πληροφρίες του για το τι συνέβαινε στο πεδίο της μάχης. Αυτή η ενημέρωση έρχεται για άλλη μια φορά σε αντίθεση με τα επιβεβαιωμένα επιτεύγματα του ρωσικού στρατού. Ο Πούτιν γνωρίζει ξεκάθαρα ότι οι αναφορές του δεν γίνονται κατανοητές ούτε από τους στρατιώτες στην πρώτη γραμμή. Ως εκ τούτου, επικαλέστηκε τις πηγές του στο Γενικό Επιτελείο και σε «άλλες υπηρεσίες», διευκρινίζοντας ότι η εικόνα -όπως την «βλέπει» ο ίδιος- είναι «αρκετά αντικειμενική». Στη συνέχεια μίλησε για δύο περικυκλώσεις ουκρανικών μονάδων στην περιοχή του Χαρκόβου και την κατάληψη της πόλης Σβιατογκόρσκ κοντά στο Σλαβιάνσκ. Αυτά τα λόγια εξέπληξαν ακόμη και τους συντάκτες των καναλιών Telegram κοντά στη διοίκηση των Ρωσικών Ενόπλων Δυνάμεων (και πιθανώς εκείνους που εργάζονται στα αρχηγεία των μονάδων που είναι υπεύθυνες για τα προαναφερθέντα τμήματα του μετώπου). Ωστόσο, παραδόξως, η αισιοδοξία σχετικά με την έκβαση των επιχειρήσεων που μοιράστηκε ο Πούτιν με τον κόσμο δεν βασίζεται σε ψευδείς αντιλήψεις, αλλά σε μια πολύ πραγματική δυναμική: η ρωσική επίθεση στην πραγματικότητα που επιταχύνθηκε στα τέλη του καλοκαιριού και στις αρχές του φθινοπώρου οδήγησε και πάλι σε κρίση την άμυνα των Ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων σε διάφορους σημαντικούς τομείς.

Περιφέρεια Χαρκόβου

Ο Πούτιν ανέφερε ότι αρκετές χιλιάδες Ουκρανοί στρατιώτες είναι περικυκλωμένοι και καθηλωμένοι στα σύνορα κοντά στο Βολτσάνσκ. Νοτιοανατολικά αυτής της πόλης, η οποία καταλήφθηκε στα μέσα του 2026 μετά από δύο χρόνια σφοδρών μαχών, οι ρωσικές δυνάμεις έχουν πράγματι διασπάσει την περιοχή από δύο κατευθύνσεις. Η μία ομάδα έχει προσεγγίσει το μεγάλο χωριό Μπέλι Κολοντέζ από τα βόρεια (από την κατεύθυνση του Βολτσάνσκ), ενώ η άλλη προχωρά προς αυτό το χωριό από τα ανατολικά (από τα ρωσικά σύνορα).

Πριν από ένα μήνα, το ρωσικό Υπουργείο Άμυνας ανέφερε ότι και το Μπέλι Κολοντέζ είχε καταληφθεί. Ωστόσο, έκτοτε, έχουν δημοσιευτεί βίντεο (τραβηγμένα από ρωσικές μονάδες) που δείχνουν επιθέσεις σε ουκρανικές θέσεις στην πόλη. Οι πλησιέστερες θέσεις των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων βρίσκονται σε δασικές ζώνες αρκετά χιλιόμετρα βόρεια του Μπέλι Κολοντέζ.

Η ομάδα που προελαύνει από τα ανατολικά, σύμφωνα με δημοσιευμένα βίντεο, δεν έχει προχωρήσει πέρα ​​από το Κούπινο (25 χιλιόμετρα από το Μπέλι Κολοντέζ).

Για να είμαστε δίκαιοι, τα τελευταία βίντεο από αυτήν την περιοχή χρονολογούνται από τα μέσα Αυγούστου. Είναι πολύ πιθανό η κατάσταση στην περιοχή να έχει αλλάξει σημαντικά τις τελευταίες εβδομάδες (αλλά το γεγονός ότι αυτές οι αλλαγές δεν έχουν αφήσει οπτικά ίχνη είναι, για να μην πούμε τίποτα άλλο, ασυνήθιστο. Για παράδειγμα, η προσπάθεια των Ρωσικών Δυνάμεων να διαπεράσουν το Μπέλι Κολοντέζ στις αρχές Αυγούστου και οι επακόλουθες αντεπιθέσεις των Ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων είναι καλά καταγεγραμμένες).

Σε κάθε περίπτωση, η Ρωσία δεν διαθέτει αρκετά στρατεύματα προς αυτή την κατεύθυνση για να πετύχει μια περικύκλωση γύρω από μια περιοχή 25 Χ 25 χιλιομέτρων. Από τον Μάιο του 2022, δεν έχει ολοκληρωθεί ούτε μία περικύκλωση αυτής της κλίμακας, παρά τις πολυάριθμες προσπάθειες και από τις δύο πλευρές.

Ακόμα λιγότερο πιθανή είναι η περικύκλωση μονάδων των Ουκρανικών Δυνάμεων στην περιοχή Πεσκί-Ραντκόφσκι νότια του Κούπιανσκ. Εκεί, ο ουκρανικός στρατός διατηρεί ένα μεγάλο προγεφύρωμα για τέσσερα χρόνια στην ανατολική όχθη του ποταμού Οσκόλ, με κέντρο το χωριό Μποροβάγια (βόρεια του Πεσκί-Ραντκόφσκι). Οι Ουκρανικές Δυνάμεις έχουν πολυάριθμες διαβάσεις στην πλέον ρηχή υδατοδεξαμενή Κρασνοόσκολ. Από αυτό το προγεφύρωμα, επιτίθενται περιοδικά στη συμβολή των περιοχών Χάρκοβο και Λουγκάνσκ, προσπαθώντας να διατηρήσουν τον έλεγχο ενός μικρού τμήματος της περιφέρειας Λουγκάνσκ (για να αποτρέψουν την πλήρη κατάληψή της από τις Ρωσικές Δυνάμεις). Συνολικά, αυτή η περιοχή παραμένει μια «τυφλή γωνία» του μετώπου. Τα περισσότερα από τα στρατεύματα προς αυτή την κατεύθυνση είτε πολεμούν κοντά στο Κούπιανσκ στα βόρεια είτε πολεμούν στην περιοχή Λιμάν στα νότια. Τους τελευταίους μήνες, οι Ρωσικές Δυνάμεις έχουν προχωρήσει με επιτυχία κοντά και μέσα στο Κούπιανσκ, ανακτώντας εδάφη που χάθηκαν κατά την ουκρανική αντεπίθεση τον περασμένο χειμώνα. Κατέλαβαν επίσης τεράστιες περιοχές στην ανατολική όχθη του ποταμού Οσκόλ, μεταξύ Μποροβάγια και του χωριού Κούπιανσκ-Ουζλοβόι. Ωστόσο, από τότε που ο Πούτιν κήρυξε το Κούπιανσκ πλήρως υπό ρωσικό έλεγχο το περασμένο φθινόπωρο, δεν έκανε καμία αναφορά σε αυτές τις πραγματικές επιτυχίες αυτή τη φορά. Ούτε ανέφερε τη νέα προσπάθεια των Ουκρανικών Δυνάμεων να ασκήσουν πίεση στη βορειοδυτική πλευρά της ρωσικής ομάδας που προελαύνει προς το Κούπιανσκ στην περιοχή Ντβουρέτσναγια και Ζαπάντνογιε.

Λιμάν και Σβιατογκόρσκ

Ο Πούτιν ανακοίνωσε ότι οι ρωσικές δυνάμεις κατέλαβαν την πόλη Σβιατογκόρσκ στη βόρεια όχθη του ποταμού Σεβέρσκι Ντόνετς (20 χιλιόμετρα από το Σλαβιάνσκ). Ωστόσο, δεν έχουν παρατηρηθεί θέσεις ρωσικών στρατευμάτων σε άμεση γειτνίαση με το Σβιατογκόρσκ τους τελευταίους μήνες. Επιπλέον, οι Ουκρανικές Δυνάμεις κατάφεραν να εκκαθαρίσουν εχθρικές διεισδύσεις στα γειτονικά χωριά Γιαρόβαγια και Πρίσιμπ (ένα μικρό ρωσικό προπύργιο στη νότια όχθη του Σεβέρσκι Ντόνετς).

Οι Ουκρανοί συνεχίζουν την προσπάθεια να απωθήσουν τις ρωσικές δυνάμεις μακριά από την πόλη Λιμάν, την οποία οι ρωσικές δυνάμεις επιχείρησαν αλλά απέτυχαν να καταλάβουν με έφοδο στις αρχές του καλοκαιριού. Συνολικά, στη βόρεια όχθη του ποταμού (σε αντίθεση με τη νότια όχθη), οι ουκρανικές δυνάμεις κατάφεραν να σταματήσουν την ρωσική προέλαση προς το Σλαβιάνσκ.

Σλοβιάνσκ, Κραματόρσκ και Ντομπροπίλια

Αφού κατέλαβαν το μεγαλύτερο μέρος της Κονσταντίνοφκα (όπου εξακολουθούν να υπάρχουν διάσπαρτες ομάδες ουκρανικών στρατευμάτων), τα ρωσικά στρατεύματα στις αρχές Αυγούστου βρέθηκαν σε μια κατάσταση που ήθελαν να αποφύγουν: παρά την επιτυχία στο κέντρο του μετώπου, το οποίο εκτεινόταν για πάνω από εκατό χιλιόμετρα από τον ποταμό Σεβέρσκι Ντόνετς μέχρι το Ποκρόφσκ, δεν μπόρεσαν να προωθηθούν άμεσα στην μητροπολιτική περιοχή Κραματόρσκ και Σλοβιάνσκ. Οι επιθέσεις στα πλευρά (Ποκρόφσκ-Ντομπροπίλια, Ντομπροπίλια-Ντρουζκόφκα και Λιμάν-Σβιατογκόρσκ) σταμάτησαν. Και η διάσπαση προς το Κραματόρσκ και το Σλαβιάνσκ απευθείας από την Κονσταντίνοφκα ή το Τσάσοφ Γιάρ χωρίς πλευρική υποστήριξη ήταν δύσκολη.

Τις τελευταίες εβδομάδες, η ρωσική επίθεση στο δυτικό πλευρό - από την Ντομπροπίλια μέχρι την Ντρουζκόφκα - έχει απότομα ενταθεί. Οι Ρωσικές Δυνάμεις κατέλαβαν χωριά νότια της Ντομπροπίλια και στη συνέχεια έφτασαν στην Αννόβκα στα ανατολικά περίχωρα της πόλης. Ταυτόχρονα, ακριβώς ένα χρόνο μετά την αποτυχημένη διάσπαση του δρόμου Ντομπροπίλια-Κραματόρσκ, οι ρωσικές δυνάμεις επανέλαβαν την επίθεση στην ίδια τοποθεσία (αλλά με σημαντικά μεγαλύτερες δυνάμεις και πιο προηγμένες προετοιμασίες). Καταλήφθηκαν το Κουτσέροφ Γιαρ (που είχε ήδη καταληφθεί μία φορά τον Αύγουστο-Σεπτέμβριο του 2025) και το Ρουμπίζνε. Επιπλέον, εξαπέλυσαν επίθεση προς τον δρόμο Ντομπροπίλια-Κραματόρσκ ανατολικότερα, φτάνοντας στην περιοχή Νοβοαντρέγιεφκα.

Οι Ρωσικές δυνάμεις συνεχίζουν την επίθεσή τους προς την Ντρουζκόφκα κατά μήκος του ποταμού Καζένι Τόρετς. Εκεί, διέσχισαν τον ποταμό και κατέλαβαν θέσεις στο Ράισκογιε, τέσσερα χιλιόμετρα από την Ντρουζκόφκα. Συνολικά, σε ολόκληρη την περιοχή από την Ντομπροπίλια μέχρι τις βορειοδυτικές προσεγγίσεις προς την Ντρουζκόφκα, η άμυνα των Ουκρανικών Δυνάμεων έχει περιέλθει σε πλήρη κρίση, απαιτώντας επείγοντα μέτρα (όπως η μεταφορά μεγάλων εφεδρειών, όπως έγινε πριν από ένα χρόνο στην ίδια περιοχή).

Η κατάσταση επιδεινώνεται επίσης νοτιοανατολικά της Ντρουζκόφκα, όπου τα ρωσικά στρατεύματα προελαύνουν γρήγορα (με τα δεδομένα αυτού του πολέμου) από το Τσάσοφ Γιαρ. Εδώ, έχουν ήδη φτάσει στην Ιζέφκα, στην κατεύθυνση προς το Αλεξέεβο-Ντροζκόφκα. Βορειότερα, στη νότια όχθη του Σεβέρσκι Ντόνετς, οι ρωσικές δυνάμεις έχουν φτάσει στα περίχωρα της πόλης Νικολάεφκα, η οποία καλύπτει το Σλαβιάνσκ.

Η απάντηση της ουκρανικής διοίκησης σε αυτές τις πολύπλευρες επιθέσεις θα καθορίσει τις αρχικές θέσεις των μερών στη μάχη για το συγκρότημα Κραματόρσκ-Σλαβιάνσκ. Εάν η απάντηση είναι αργή ή ανεπαρκής, η μάχη θα μπορούσε να ξεκινήσει ήδη από τον χειμώνα. Το Κίεβο έχει δημιουργήσει νέες δομές διοίκησης, αλλά δεν έχει ακόμη αναπτύξει επιπλέον στρατεύματα (τα οποία μπορούν να αναπτυχθούν μόνο αποδυναμώνοντας άλλους τομείς). Επί του παρόντος, οι Ουκρανικές Δυνάμεις στη βόρεια Περιφέρεια Ντόνετσκ σαφώς δεν διαθέτουν ένα στρατιωτικό σώμα (αερομεταφερόμενης επίθεσης), το οποίο στάλθηκε νοτιοδυτικά την άνοιξη (στη συμβολή των περιοχών Ντνιεπροπετρόφσκ, Ζαπορόζιε και Ντονιέτσκ) για να σταματήσει τη ρωσική προέλαση βαθιά στην περιφέρεια του Ζαπαρόζια (συγκεκριμένα, την πόλη Ορέχοφ).

Ορέχοφ και Μάλα Τοκμάτσκα

Οι Ουκρανικές Δυνάμεις επιχείρησαν μια ακόμη επίθεση στη συμβολή των τριών περιοχών τον Αύγουστο. Κατάφεραν να διαπεράσουν 10-12 χιλιόμετρα κατά μήκος του δρόμου Ντονιέτσκ-Ζαπαρόζιε μέχρι τον ποταμό Μόκριε Γιαλί. Η τοποθεσία για την προώθηση φαινόταν να έχει επιλεγεί με επιτυχία: ακριβώς στη συμβολή των ρωσικών ομάδων Ανατολής και Κέντρου, με πρόσβαση στη δυτική πλευρά της 90ής Κεντρικής Μεραρχίας Αρμάτων, της οποίας οι θέσεις αναπτύχθηκαν στα βόρεια.

Ωστόσο, η ρωσική διοίκηση κατάφερε να αναπτύξει γρήγορα την 90ή Μεραρχία Τεθωρακισμένων και τον γειτονικό 41ο Στρατό Συνδυασμένων Όπλων για να αποκρούσει την επίθεση των Ουκρανικών Δυνάμεων από τα δυτικά. Στα μέσα Αυγούστου, και οι δύο πλευρές δημοσίευσαν βίντεο όπου ύψωναν τις σημαίες τους σε δώδεκα χωριά: οι Ουκρανικές Δυνάμεις ήταν οι πρώτες που το έκαναν, ακολουθούμενες από μονάδες των Κεντρικών και Ανατολικών ομάδων των Ρωσικών Δυνάμεων. Έκτοτε, η κατάσταση παρέμεινε ασαφής. Ωστόσο, κρίνοντας από την πληροφοριακή ηρεμία, η επίθεση των Ουκρανικών Δυνάμεων τελικά σταμάτησε (πιθανώς μόνο προσωρινά) και ορισμένα από τα προηγουμένως απελευθερωμένα εδάφη χάθηκαν.

Ταυτόχρονα, ο πρωταρχικός στόχος αυτής της επίθεσης δεν επιτεύχθηκε: οι Ουκρανικές Δυνάμεις, με επιθέσεις στη βόρεια πλευρά της Ανατολικής ομάδας των Ρωσικών Ενόπλων Δυνάμεων, οι οποίες ξεκίνησαν την άνοιξη, προσπαθούσαν να σταματήσουν την προέλασή τους προς τα ανατολικά προς την πόλη Ορέχοφ στο κέντρο της Περιφέρειας Ζαπαρόζιε. Η επίθεση μόνο επιβραδύνθηκε, αλλά τώρα έχει συνεχιστεί με ανανεωμένη δυναμική.

Οι Ρωσικές Ένοπλες Δυνάμεις κατάφεραν να φτάσουν στον δρόμο Ορέχοφ-Νοβονικολάγιεφκα σε πολλά σημεία. Αυτή είναι μια από τις κύριες αρτηρίες ανεφοδιασμού για τη φρουρά του Ορέχοφ. Ωστόσο, τα ρωσικά στρατεύματα δεν ήταν πάντα σε θέση να εδραιώσουν τις θέσεις τους κατά μήκος του δρόμου και σε γειτονικά χωριά: οι Ουκρανικές Δυνάμεις συνεχίζουν να κρατούν θέσεις στα πίσω άκρα και στα πλευρά των προελαύνοντων ρωσικών δυνάμεων και μάλιστα αντεπιτίθενται.

Ωστόσο, αυτή η αντεπίθεση από μικρές ομάδες εφόδου στη στέπα έχει ήδη επηρεάσει αρνητικά την κατάσταση στο ίδιο το Ορέχοφ: Μονάδες των Ρωσικών Δυνάμεων από την Ομάδα Δνείπερος (42η Μηχανοκίνητη Μεραρχία Τυφεκιοφόρων), οι οποίες δεν μπόρεσαν να διαπεράσουν τη γραμμή Νοβοντανίλοφκα - Μάλαγια Τοκμάτσκα νότια και νοτιοανατολικά του Ορέχοφ για δύο χρόνια, το έχουν κάνει τώρα σε δύο εβδομάδες. Η Νοβοντανίλοφκα έχει καταληφθεί πλήρως. Επιπλέον, ομάδες εφόδου από την 42η Μεραρχία έχουν εδραιώσει τις θέσεις τους στα νότια περίχωρα του ίδιου του Ορέχοφ.

Για πρώτη φορά μετά από πολύ καιρό, ρωσικές μονάδες εφόδου έφτασαν στο κέντρο του μεγάλου χωριού Μάλαγια Τοκμάτσκα, διάσημο για τις πολυάριθμες αναφορές στα πολεμικά ρεπορτάζ, και απέκοψαν τον δρόμο από το χωριό προς το Ορέχοφ. Δεν είναι ακόμη σαφές εάν μονάδες των Ουκρανικών Δυνάμεων (η 118η Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία, η οποία κρατούσε τη Μάλαγια Τοκμάτσκα από τις αρχές του 2024) κατάφεραν να παραμείνουν έστω στα περίχωρα του χωριού. Με τα ρωσικά στρατεύματα να φτάνουν στα νώτα τους και να αποκόπτουν τον δρόμο προς το Ορέχοφ, αυτό θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο.

https://meduza.io/feature/2026/09/04/putin-opyat-pripisal-rossiyskoy-armii-uspehi-na-fronte-kotoryh-ona-poka-ne-dostigla-chto-proishodit-s-nastupleniem-vs-rf-na-samom-dele

Οι Εβραίοι της Ουκρανίας - E΄ Μέρος

Ο δυτικο-ουκρανικός εθνικισμός του μεσοπολέμου αναπτύχθηκε πρωτίστως στην πολωνοκρατούμενη Ουκρανία, εδραζόμενος σαφώς σε μια φασιστική ιδεολογία, στις στενές σχέσεις του με την Γερμανία και το Γ΄ Ράιχ και στο θρησκευτικό υπόβαθρο της Ουνίας – όπως αυτή είχε αναπτυχθεί στη Γαλικία, με τη συμβολή της αυτοκρατορίας των Αψβούργων μέχρι το 1918. 

Αυτό το ισχυρό κίνημα, συσπειρωμένο στις δομές της Οργάνωσης Ουκρανών Εθνικιστών (OUN), με την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου πίστεψε ότι ήρθε η μεγάλη του ώρα για να ενώσει την Ουκρανία σε ένα κράτος, με τη βοήθεια των ναζιστικών στρατευμάτων. Το όνειρο άρχισε να γίνεται πραγματικότητα με την έναρξη της “Επιχείρησης Μπαρμπαρόσα” (Unternehmen Barbarossa), στις 22 Ιουνίου 1941. Στις 30 Ιουνίου τα σοβιετικά στρατεύματα εγκαταλείπουν εσπευσμένως το Λβοφ, πριν εισέλθουν οι Γερμανοί, εκτελώντας προηγουμένως μερικές χιλιάδες Ουκρανούς και Πολωνούς κρατούμενους. 

Την ίδια ημέρα καταφθάνει στην πρωτεύουσα της Γαλικίας, και το τάγμα των Ουκρανών συνεργατών των ναζί “Nachtigall”, ενώ συγκροτείται ουκρανική πολιτοφυλακή. Αμέσως, η OUN(b) (η φράξια του Μπαντέρα, μετά τη διάσπαση του κινήματος, η αντίπαλη ήταν η OUN(m), του Μέλνικ) ανακήρυξε, με την “πράξη αναγέννησης του ουκρανικού κράτους”, και με τη στήριξη της “Ελληνοκαθολικής Εκκλησίας”, ένα ανεξάρτητο ουκρανικό κράτος. Επικεφαλής του ετέθη ο υπαρχηγός του Μπαντέρα και φανατικός αντισημίτης Γιαροσλάβ Στετσκό (Τερνόπιλ 1912-Μόναχο 1986), παιδί κι αυτός, όπως και ο Μπαντέρα, Ουνίτη ιερέα.

Στις 3 Ιουλίου, ο Στετσκό απέστειλε ευχαριστήριες επιστολές στον Χίτλερ και στους άλλους ηγέτες των χωρών του Άξονα, τονίζοντας ότι το κράτος του είναι πλέον μέλος της “Νέας Ευρώπης”, την υποστήριξη της οποίας και αναμένει. Η OUN ήλπιζε ότι το εγχείρημα θα είχε την ίδια επιτυχία με το “Ανεξάρτητο Κράτος της Κροατίας” που είχε αναγνωριστεί λίγο νωρίτερα (10 Απριλίου 1941) από τους ναζί. Άλλωστε, το σχέδιο είχε και την ενθάρρυνση του Άλφρεντ Ρόζενμπεργκ (1893-1946), ο οποίος ανέλαβε τη θέση του υπουργού Ανατολικών Εδαφών (Reichsministerium für die besetzten Ostgebiete). Ο διαμορφωτής της εθνικοσοσιαλιστικής ιδεολογίας ήταν Γερμανός, γεννημένος στην Εσθονία, που τότε ανήκε στη Ρωσική Αυτοκρατορία, από την οποία έφυγε μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση.

Η σύλληψη Μπαντέρα

Ωστόσο, ο Χίτλερ, βλέποντας την ταχεία νικηφόρα προέλαση του γερμανικού στρατού, προφανώς θεώρησε περιττό βάρος μια ουκρανική κρατική οντότητα. Έτσι, η Ουκρανία μετατράπηκε απλώς σε μια αποικία με σκοπό την εκμετάλλευση των πλούσιων εδαφών της και της εργασίας του πληθυσμού της. Το ουκρανικό “κράτος” καταργήθηκε με συνοπτικές διαδικασίες, ενώ ο Μπαντέρα συνελήφθη στις 5 Ιουλίου και τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό στο Βερολίνο. Τον Αύγουστο του 1941, η Abwehr, η Στρατιωτική Υπηρεσία Πληροφοριών, αποφάσισε να σταματήσει την υποστήριξή της προς την OUN (b).

Τα γεγονότα αυτά προκάλεσαν αναστάτωση στα στελέχη των εθνικιστών. Ο περιφερειακός ηγέτης της OUN(b), Ι. Κλίμοφ, εξέδωσε την Εντολή Αρ. 6, η οποία ανέφερε: «Σε όλα τα σπίτια, τους τοίχους, τους φράχτες κ.λπ., οι επιγραφές πρέπει να αναφέρουν: “Ζήτω το ανεξάρτητο, ενωμένο ουκρανικό κράτος. Ζήτω ο Γιαροσλάβ Στέτσκο! Ελεύθερος ο Μπαντέρα! Ελεύθερος ο Στέτσκο! Δεν θέλουμε οι Πολωνοί και Εβραίοι άρχοντες και τραπεζίτες να επιστρέψουν στην Ουκρανία! Θάνατος στους Μοσχοβίτες, τους Πολωνούς, τους Εβραίους και άλλους εχθρούς της Ουκρανίας.

Ζήτω ο Αδόλφος Χίτλερ!

Ζήτω ο Γερμανικός Στρατός!

Ζήτω ο Ortskommandant μας”!».

Οι Ουκρανοί εθνικιστές εφεξής θα πολεμούν μέσα από τις γραμμές είτε της Βέρμαχτ –ακόμη και η αστυνομία τους εντάχθηκε σε αυτήν– είτε του Ουκρανικού Επαναστατικού Στρατού (UPA), που ιδρύθηκε τον Οκτώβριο του 1942. Όσο για τον Μπαντέρα, έμεινε ως πολιτικός κρατούμενος, αλλά σε προνομιακές συνθήκες, στη Γερμανία, μέχρι και τον Οκτώβριο του 1944, όταν απελευθερώθηκε για να συμμετάσχει στην αντιμετώπιση του προελαύνοντα σοβιετικού στρατού.

Το Ολοκαύτωμα στο Λβοφ

Με την είσοδο των γερμανικών στρατευμάτων και των συνεργατών τους στη δυτική Ουκρανία ξεκίνησαν και οι πρώτες εκκαθαρίσεις κατά των Εβραίων. Σε κάποιες περιπτώσεις, μάλιστα, όπως στο Λβοφ, οι επιθέσεις έλαβαν χώρα πριν ακόμη αναλάβουν οι Γερμανοί, με πρωταγωνιστές τους κατοίκους της πόλης. Πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι το Λβοφ στις αρχές του πολέμου ήταν μια πόλη τριχασμένη. Σε έναν πληθυσμό 312.231 κατοίκων, οι Πολωνοί είχαν μια ελαφρά πλειοψηφία (157.490, λίγο περισσότερο από το 50%), ακολουθούμενοι από τους Εβραίους (99.595 ή το 32%) και μετά τους Ουκρανούς (49.747 ή 16%).

Αυτό εξηγείται, καθώς οι ορθόδοξοι ήταν κυρίως χωρικοί που ζούσαν εκτός των πόλεων, σε αντίθεση με τους Εβραίους που ήταν συγκεντρωμένοι σχεδόν αποκλειστικά σε αστικά κέντρα. Ωστόσο, η γερμανική κατοχή της δυτικής και κεντρικής Πολωνίας είχε φέρει κύματα Εβραίων προσφύγων, έτσι ώστε στο Λβοφ το 1941 ζούσαν οπωσδήποτε πάνω από 160.000 Εβραίοι. Οι ενέργειες κατά των Εβραίων ξεκίνησαν ήδη από τις 30 Ιουνίου. Αφορμή στάθηκε η προαναφερόμενη δολοφονία στις φυλακές χιλιάδων (οι αριθμοί κυμαίνονται από 2.000-7.000) Ουκρανών εθνικιστών και Πολωνών, από στελέχη του σοβιετικού NKVD (Λαϊκό Κομισαριάτο Εσωτερικών Υποθέσεων) πριν την εσπευσμένη αναχώρησή τους. Μια πρακτική που ακολουθήθηκε και σε άλλες περιοχές, με τον αριθμό των θυμάτων να φθάνει σε κάποιες δεκάδες χιλιάδες.

Μαρτυρία και φωτογραφίες

Όπως σημειώνει ο Karl Georg Pfleiderer, εκπρόσωπος του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών στη διοίκηση της 17ης Στρατιάς, σε αναφορά του προς το Βερολίνο της 1ης Ιουλίου: «Έφτασα στο Λβοφ χθες, ενώ οι μάχες συνεχίζονταν στα ανατολικά προάστια… Πολυάριθμα μέλη ουκρανικών οργανώσεων με κιτρινο-μπλέ περιβραχιόνια βρίσκονταν στους δρόμους, μερικά μάλιστα κρατούσαν και όπλα. Η πόλη έχει πληγεί σε ορισμένα σημεία από εμπρησμούς των Ρώσων και από στρατιωτικές ενέργειες. Τώρα γίνονται βίαιες ενέργειες κατά των Εβραίων».

Το ίδιο αυτό πρωινό της 1ης Ιουλίου, αναρτήθηκε στους τοίχους των κτιρίων ανακοίνωση της περιφερειακής ηγεσίας του OUN(b): «Λαέ! Να ξέρεις! Η Μόσχα, η Πολωνία, οι Μαγυάροι, οι Εβραίοι – αυτοί είναι οι εχθροί σας. Καταστρέψτε τους! Να ξέρεις! Η ηγεσία σας είναι η Ηγεσία των Ουκρανών Εθνικιστών, το OUN. Ο ηγέτης σας είναι ο Στέπαν Μπαντέρα». Εν συνεχεία, η περιφερειακή ηγεσία του OUN(b) εξέδωσε διαταγή για τη δημιουργία Ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων και διακήρυξε τη «συλλογική ευθύνη (οικογενειακή και εθνική) για όλα τα αδικήματα κατά του ουκρανικού κράτους, του ουκρανικού στρατού και του OUN».

Την ίδια ημέρα, κάτοικοι της πόλης, Ουκρανοί και Πολωνοί, οδήγησαν 1.000 Εβραίους στη φυλακή του NKVD, όπου εξοντώθηκαν. Την ίδια ώρα, οι πολιτοφύλακες, μαζί με απλούς κατοίκους, έβγαζαν με τη βία Εβραίους από τα σπίτια τους, και τους ανάγκαζαν σε εξευτελιστικές πράξεις, όπως το να καθαρίσουν τους δρόμους με τα χέρια και τα γόνατά τους. Η πόλη συγκεντρώνεται για να παρακολουθήσει το φρικτό θέαμα. Οι Εβραίες θα υποστούν ασύλληπτη διαπόμπευση, που συνοδεύτηκαν με κακοποιήσεις και βιασμούς. Αδιάψευστες μαρτυρίες των αποτρόπαιων αυτών γεγονότων είναι τα στιγμιότυπα που αποθανατίστηκαν από γερμανικό συνεργείο, το οποίο ακολουθούσε τους εισβολείς για να καταγράφει τα “κατορθώματά” τους. 

Στις 2 και 3 Ιουλίου, τον έλεγχο του πογκρόμ θα αναλάβουν οι υπομονάδες των Einsatzgruppe C – Μονάδες Ειδικής Δράσης ή Τάγματα Θανάτου. Άλλωστε, κύριο καθήκον τους ήταν –σύμφωνα με τον Διοικητή των SS Ζελέφσκι (Erich von dem Bach-Zelewski)– «ο αφανισμός των Εβραίων, των Τσιγγάνων και των πολιτικών κομισάριων». Οι εκτελεσμένοι θα φτάσουν τις τρεις χιλιάδες. 

Οι “ημέρες του Πετλιούρα”

Μια γερμανική αναφορά, από τις 16 Ιουλίου 1941, σημειώνει με έκδηλη ικανοποίηση: «Ο ουκρανικός πληθυσμός επέδειξε αξιέπαινη δραστηριότητα απέναντι στους Εβραίους τις πρώτες ώρες μετά την υποχώρηση των μπολσεβίκων. Στο Ντόμπρομιλ, μια συναγωγή πυρπολήθηκε. Στη Σαμόμπρα, 50 Εβραίοι σκοτώθηκαν από ένα εξαγριωμένο πλήθος. Στο Λβοφ, ο πληθυσμός συγκέντρωσε και χλεύασε περίπου 1.000 Εβραίους και τους παρέδωσε σε μια φυλακή της GPU, η οποία είχε καταληφθεί από τις ένοπλες δυνάμεις». 

Στην πόλη το πογκρόμ επαναλήφθηκε στις 25-27 Ιουλίου, και ήταν “αφιερωμένο” στην επέτειο της δολοφονίας του Πετλιούρα από τον Εβραίο Schwartzbard. Το πρωί της 25ης Ιουλίου, μέλη των εθνικιστών άρχισαν να συγκεντρώνονται στα αστυνομικά τμήματα της πόλης. Εν συνεχεία, συνοδευόμενοι από την ουκρανική επικουρική αστυνομία, όπως είχε μετονομαστεί η πολιτοφυλακή, επιτέθηκαν στους Εβραίους που συναντούσαν στους δρόμους με ρόπαλα, τσεκούρια και μαχαίρια.

Το απόγευμα άρχισαν οι συλλήψεις και οι λεηλασίες. Με έτοιμους καταλόγους, οι αστυνομικοί συλλάμβαναν Εβραίους στα σπίτια τους, που στέλνονταν για εκτέλεση. Υπολογίζεται ότι περίπου 1.500-2.000 άνθρωποι δολοφονήθηκαν στις “ημέρες του Πετλιούρα”. Ταυτόχρονα, πολυάριθμα ήταν τα συμβάντα διαρπαγής εβραϊκών περιουσιών, δημόσιας διαπόμπευσης Εβραίων γυναικών, ακόμη και βιασμών.

Στο ίδιο διάστημα του Ιουνίου-Ιουλίου του 1941, αντιεβραϊκά πογκρόμ εξαπολύθηκαν από το ναζιστικό στρατό σε 26 ουκρανικές πόλεις της Γαλικίας και της Βολινίας. Συνολικά, ο αριθμός των θυμάτων αυτών των διώξεων στη Δυτική Ουκρανία υπολογίζεται σε 20.000. Σε αρκετές περιπτώσεις, είναι βεβαιωμένη η συμμετοχή Ουκρανών εθνικιστών και απλών κατοίκων. Όπως για παράδειγμα στις 2-3 Ιουλίου στην πόλη Ζλότσεφ. Εκεί, όπως και στο Λβοφ, αφορμή αποτέλεσε η ανακάλυψη σορών εκτελεσμένων Ουκρανών στην τοπική φυλακή. Στις 3 Ιουλίου, η ουκρανική πολιτοφυλακή και οι στρατιώτες της μεραρχίας SS “Βίκινγκ” συγκέντρωσαν τους ντόπιους Εβραίους στην πλατεία και διέπραξαν μια πραγματική σφαγή.

Γενοκτονικές πρακτικές

Όπως μεταφέρει μεταπολεμική μαρτυρία ενός επιζώντα: «Όταν ο πληθυσμός συγκεντρώθηκε στην πλατεία κοντά στη φυλακή, όλοι οι ικανοί άνθρωποι διατάχθηκαν να σκάψουν λάκκους. Στη συνέχεια, όταν οι λάκκοι ήταν έτοιμοι, όλοι οι παρόντες, διατάχθηκαν να ξαπλώσουν κοντά ο ένας στον άλλον μέσα στον λάκκο. Μετά από αυτό, οι Γερμανοί δήμιοι άρχισαν να πυροβολούν τους ανθρώπους που κείτονταν στον λάκκο με αυτόματα όπλα και πολυβόλα, και επίσης έριξαν χειροβομβίδες στον λάκκο. Περίπου 3.500 πολίτες σκοτώθηκαν με αυτόν τον τρόπο στην πλατεία κοντά στη φυλακή. Επέζησα επειδή ήμουν ξαπλωμένος κάτω από ανθρώπους και τραυματίστηκα μόνο στο πόδι. Λόγω της δυνατής βροχής, οι λάκκοι δεν γέμισαν αμέσως. Έμεινα ξαπλωμένος μέσα στον λάκκο μέχρι να νυχτώσει και μετά έτρεχα και κρυβόμουν στα υπόγεια όλη την ώρα».

Υπάρχουν, όμως, και επιχειρήσεις που πραγματοποιήθηκαν αποκλειστικά οπό ομάδες Ουκρανών, όπως αυτή του Πέτρο Βοϊνόφσκι, στο χωριό Μίλιεβο, στις 5 Ιουλίου 1941, όπου εξόντωσε περίπου 120 Εβραίους. Στις 7 Ιουλίου, με εντολή του περιφερειακού ηγέτη της OUN(m) (φράξια του Μέλνικ) Στεπάν Καραμπασέφσκι δολοφονήθηκαν 45 στο Μποροφτσί και 54 στο Κισελιόφ. Στο χωριό Τούρμποφ, οι εθνικιστές έσφαξαν όλους τους Εβραίους άντρες. Στις 7-8 Ιουλίου, στο χωριό Κόσουφ, του Τερνόπιλ, οι μαχητές της OUN σκότωσαν 80 Εβραίους, συμπεριλαμβανομένων γυναικόπαιδων.

Η αντιεβραϊκή στάση της OUN αποτυπώνεται ανάγλυφα σε διαταγή τοπικών ηγετών της, την 1η Αυγούστου 1941, όπου, μεταξύ άλλων, αναφέρεται: «9. Απαγορεύεται ο χαιρετισμός Εβραίων ή η χειραψία. 10. Απαγορεύεται η πώληση τροφίμων σε Εβραίους και Πολωνούς. Όσοι δεν συμμορφώνονται με αυτή την εντολή θα μποϊκοτάρονται». Από τον Νοέμβριο του 1941, οι Εβραίοι του Λβοφ, περιορίστηκαν σε γκέτο, βάσει της εντολής του Κάτσμαν, αρχηγού της αστυνομίας (SSPF) του Λέμπεργκ (όπως λέγεται το Λβοφ στα γερμανικά). Το γκέτο του Λβοφ υπήρξε το τρίτο μεγαλύτερο, μετά από αυτά της Βαρσοβίας και του Λοτζ, φθάνοντας τα 120.000 άτομα. Τα περισσότερα απ’ αυτά στάλθηκαν στο στρατόπεδο εξόντωσης του Μπέλζεκ (Bełżec) ή δολοφονήθηκαν κατά τα επόμενα δύο χρόνια. 

Το αποτέλεσμα των πογκρόμ, των εκτοπίσεων και των κακουχιών ήταν η, σχεδόν, πλήρης εξόντωση του εβραϊκού πληθυσμού. Είναι χαρακτηριστικό ότι όταν οι σοβιετικές δυνάμεις εισήλθαν, στις 27 Ιουλίου 1944, στο Λβοφ, βρέθηκαν ζωντανοί μόνον 300 Εβραίοι, οποίοι κρύβονταν στην πόλη ή στους υπονόμους. Συνολικά, στην ανατολική Γαλικία, από τους 600.000 Εβραίους, που ζούσαν εκεί προπολεμικά, δεν επέζησαν περισσότεροι από 2%, ενώ γενικά στην Ουκρανία εξοντώθηκαν 1.430.000, από τα 2.805.000 που έχασαν τη ζωή τους σε ολόκληρη την ΕΣΣΔ. 

Οι Εβραίοι της Ουκρανίας - Δ΄ Μέρος

Οι "μπαντεριστές" κατά Πολωνών, μπολσεβίκων και Εβραίων στον μεσοπόλεμο

Το 1921, μετά τη συμφωνία της Ρίγας, μεταξύ της Σοβιετικής Ρωσίας και της Πολωνίας, οι Ουκρανοί στην επικράτεια της Β’ Πολωνικής Δημοκρατίας αποτελούσαν το 15% του πληθυσμού, δηλαδή σχεδόν πέντε από τα 27 εκατ. των κατοίκων της χώρας. Απ’ αυτούς, τα τρία εκατομμύρια ζούσαν στην περιοχή της Γαλικίας, ενώ τα άλλα δύο στη Βολινία, την Πολεσία και τη Χόλμσινα. Εκκλησιαστικά, η πλειοψηφία τους ανήκε στην “ελληνοκαθολική” Ουνία.

Αυτός ήταν ο χώρος που αναπτύχθηκε ο ουκρανικός εθνικισμός του Μεσοπόλεμου, ο οποίος, στηριζόμενος στην Γερμανία, θα επιχειρήσει να δημιουργήσει ανεξάρτητο ουκρανικό κράτος, συντρίβοντας τους βασικούς του αντιπάλους: Πολωνούς, κομμουνιστές και Εβραίους. Η πρώτη, ωστόσο, εθνικιστική οργάνωση, η “Ουκρανική Στρατιωτική Οργάνωση” (UVO), ιδρύθηκε στο έδαφος της Τσεχοσλοβακίας, το 1920, και τάχθηκε υπέρ της ακραίας τρομοκρατικής δράσης.

Τα μέλη της αποτελούνταν από πρώην αξιωματικούς του στρατού της “Ουκρανικής Λαϊκής Δημοκρατίας” (UPR) και του “Στρατού της Γαλικίας” (UGA). Επικεφαλής της οργάνωσης τέθηκε, αρχικώς, ο πρώην πρόεδρος της “Δυτικής Ουκρανικής Λαϊκής Δημοκρατίας” (ZUNR) Ευγένιος Πετρουσέβιτς. Εν συνεχεία, ανέλαβε o συνταγματάρχης του στρατού της UPR Ευγένιος Κονοβάλετς, μέχρι τη δολοφονία του στο Ρότερνταμ, το 1938, από πράκτορα της ΕΣΣΔ, ως αντίποινα για τη βομβιστική επίθεση κατά του σοβιετικού προξενείου στο Λβοφ.

Η “Ουκρανική Στρατιωτική Οργάνωση” είχε την ευθύνη για μια μακρά σειρά από επιχειρήσεις εξόντωσης μερικών από τους σημαντικότερους Πολωνούς και μετριοπαθείς Ουκρανούς πολιτικούς. Ανάμεσα σε αυτές ξεχωρίζουν οι αποτυχημένες επιθέσεις κατά των προέδρων της Πολωνίας Ιωσήφ Πιλδσούσκι και Στανισλάβ Βοϊτσεχόφσκι. Οργάνωσε, επίσης, πλήθος βομβιστικών επιθέσεων σε εμπορικές εκθέσεις, σιδηροδρομικούς σταθμούς και γραμμές, ανατινάξεις αστυνομικών κτιρίων, καταστροφές τηλεγραφικών και τηλεφωνικών στύλων, ενώ, ταυτόχρονα, διέπραξε πάμπολλες ληστείες.

Η οργάνωση διατηρούσε στενές σχέσεις με τις γερμανικές υπηρεσίες, καθώς τον Μάιο του 1923 ο Κονοβάλετς σύναψε συμφωνία με τον επικεφαλής της γερμανικής υπηρεσίας στρατιωτικών πληροφοριών, Friedrich Gempp, βάσει της οποίας η “Ουκρανική Στρατιωτική Οργάνωση” θα διεξήγαγε κατασκοπευτική δραστηριότητα κατά της Πολωνίας. Η γερμανική πλευρά, σε αντάλλαγμα, υποχρεούτο να παράσχει οικονομική βοήθεια και στρατιωτικό εξοπλισμό για την υλοποίηση της τρομοκρατικής δράσης, καθώς και στρατιωτική εκπαίδευση που παρεχόταν σε στρατόπεδα της Ανατολικής Πρωσίας.

Μπαντέρα και τρομοκρατία

Από το 1929, η “Ουκρανική Στρατιωτική Οργάνωση” εντάχθηκε στην “Οργάνωση Ουκρανών Εθνικιστών” (OUN). Στόχος της OUN, της οποίας τα μέλη έφτασαν τα 30.000, ήταν η ίδρυση ενός ανεξάρτητου ενιαίου ουκρανικού κράτους και είχε σφόδρα αντιπολωνικό, αντισοβιετικό και αντικομουνιστικό προσανατολισμό. Με την ανάληψη της ηγεσίας της “Οργάνωσης Ουκρανών Εθνικιστών” από τον Στεπάν Μπαντέρα (1909-1959) –ο πατέρας και ο, εκ μητρός, παππούς του ήταν Ουνίτες ιερείς– εντάθηκαν οι τρομοκρατικές επιθέσεις.

Θύματα εκπρόσωποι της πολωνικής κρατικής διοίκησης, τοπικά επώνυμοι κομμουνιστές, αριστεροί και φιλοσοβιετικοί, καθώς και σοβιετικοί διπλωμάτες. Οι τρομοκρατικές επιθέσεις γίνοντας σε εκδίκηση και για τις συνέπειες του Χολοντομόρ, του Μεγάλου Λιμού, που στοίχησε εκατομμύρια θύματα στη σοβιετική Ουκρανία, όπως όμως και σε άλλες περιοχές της ΕΣΣΔ, το 1932-1933. Η οργάνωση δεν δίσταζε να διενεργεί δολοφονικές ενέργειες και κατά Ουκρανών, που έκρινε ότι πρόδιδαν τον αντιπολωνικό αγώνα.

Αν και σύμφωνα με το πρόγραμμα της “Οργάνωσης Ουκρανών Εθνικιστών” βασικοί εχθροί του ουκρανικού κινήματος ανεξαρτησίας ήταν οι κομμουνιστές, οι Ρώσοι και οι Πολωνοί, στο στόχαστρο της οργάνωσης συμπεριλήφθηκαν και οι Εβραίοι. Εξάλλου, ήταν ιδιαίτερα έντονες οι επιρροές της οργάνωσης από τα φασιστικά αντισημιτικά κινήματα της Ευρώπης. Στην αντιεβραϊκή κατεύθυνση επέδρασαν, όμως, και οι θέσεις του Ντμίτρο Ντοντσόφ (1883-1973), ενός από τους βασικούς θεωρητικούς του ουκρανικού εθνικισμού.

Ο γεννημένος στη Μελιτόπολη, της επαρχίας Ζαπαρόζιε, Ντοντσόφ συνέγραψε βιβλία με τίτλους όπως “Εθνικισμός”, “Σταυρός και ξίφος” και “Το πνεύμα της αρχαιότητάς μας”, εδραζόμενος στον κοινωνικό δαρβινισμό και τον nationalisme intégral (ολοκληρωτικό εθνικισμό), που είχε σαφή ρατσιστική χροιά. Η σκέψη του συνέβαλε καθοριστικά στη συγκρότηση της ιδεολογίας της “Οργάνωσης Ουκρανών Εθνικιστών” και επηρέασε σε σημαντικό βαθμό τους ηγέτες της, συμπεριλαμβανόμενου φυσικά του ίδιου του Μπαντέρα.

Οι παραδοσιακά κακές σχέσεις Εβραίων και Ουκρανών είχαν οξυνθεί περαιτέρω μετά τη δολοφονία, το 1926, του πρώην επικεφαλής του Διευθυντηρίου της “Ουκρανικής Λαϊκής Δημοκρατίας” Σεμιόν Πετλιούρα, από τον Εβραίο ποιητή Samuel Schwarzbard (σχετικό άρθρο στο SLpress):

Οι Ουκρανοί εθνικιστές, λόγω της υποστήριξης που έτυχε ο δράστης της δολοφονίας από τον εβραϊκό Tύπο, θεώρησαν συλλήβδην ενόχους τους Εβραίους για τη δολοφονία του εξόριστου πολιτικού. Ταυτόχρονα, οι Εβραίοι ήταν ύποπτοι για φιλο-μπολσεβίκικα αισθήματα και ότι διαδραμάτιζαν κομβικό ρόλο στη στήριξη του σοβιετικού καθεστώτος.

Όλα τα παραπάνω οδήγησαν στην εντατικοποίηση των αντιεβραϊκών ενεργειών της “Οργάνωσης Ουκρανών Εθνικιστών”. Τη δεκαετία του 1930, η οργάνωση διένεμε φυλλάδια, με τα οποία καλούσε σε μποϊκοτάζ των Εβραίων εμπόρων και την απόλυση Εβραίων εργατών, όπως, άλλωστε, και των Πολωνών και όποιων άλλων μη Ουκρανών. Επιπλέον, το 1935-1936, μέλη της πραγματοποίησαν επιδρομές σε πολλά χωριά, κατά τις οποίες πυρπολήθηκαν σπίτια Εβραίων. Αργότερα, η οργάνωση έκανε διάκριση μεταξύ των “απλών Εβραίων” και των “Εβραίων κομμουνιστών”, απαιτώντας οι πρώτοι να υποβληθούν μόνο σε οικονομικό μποϊκοτάζ, ενώ οι κομμουνιστές Εβραίοι να εξοντωθούν.

Οι ντρουζίνες στην υπηρεσία των ναζί

Με το μυστικό πρωτόκολλο της συμφωνίας Μόλοτοφ-Ρίμπεντροπ, (23 Αυγούστου 1939), τα σοβιετικά στρατεύματα εισέβαλαν στο πολωνικό έδαφος, 17 ημέρες έπειτα από τον γερμανικό στρατό, που έκανε το ίδιο την 1η Σεπτεμβρίου, από τα δυτικά. Η επίσημη δικαιολογία της Μόσχας ήταν η προστασία από τη ναζιστική προέλαση των ουκρανικών και λευκορωσικών πληθυσμών, οι οποίοι πλέον συμπεριλήφθηκαν σχεδόν εξ ολοκλήρου στη σοβιετική επικράτεια.

Ο συνολικός πληθυσμός που θα βρεθεί εντός της ΕΣΣΔ, μετά τα στρατιωτικά τετελεσμένα στην Πολωνία, θα είναι 13.299.000 άνθρωποι. Εκτός των Ουκρανών και Λευκορώσων, θα είναι επίσης άνω των 5.000.000 Πολωνών, αλλά και 1.109.000 Εβραίοι. Στους τελευταίους θα προστεθούν τους επόμενους μήνες μερικές ακόμη εκατοντάδες χιλιάδες, οι οποίοι θα μετακινηθούν από τις κατεχόμενες από τους Γερμανούς πολωνικές περιοχές προς τη σοβιετική Ουκρανία.

Έτσι, στις παραμονές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, στο έδαφος της σοβιετικής Ουκρανίας βρίσκονταν περίπου 2.700.000 Εβραίοι. Εκείνη τη στιγμή, η περιοχή είχε τον μεγαλύτερο εβραϊκό πληθυσμό στην Ευρώπη, και υπολειπόταν παγκοσμίως μόνον από τις ΗΠΑ. Επρόκειτο, κυρίως, για αστικό πληθυσμό, καθώς σε πέντε μόνο πόλεις (Οδησσός, Κίεβο, Λβοφ, Χάρκοβο, Ντιεπροπετρόφσκ) ζούσε το 25% όλων των Εβραίων της τότε σοβιετικής Ουκρανίας. Σε επτά δυτικές περιοχές (Λβοφ, Βολινία, Ρίβνε, Ιβάνο-Φρανκίφσκ, Τερνόπιλ, Υπερκαρπαθία, Τσερναφτσί) διαβιούσαν περισσότεροι από 1.00.000 Εβραίοι, ενώ υπήρχαν, επίσης, και πολλές μικρές πόλεις και κωμοπόλεις, όπου οι Εβραίοι αποτελούσαν περισσότερο από το ήμισυ του συνόλου των κατοίκων.

Την ίδια περίοδο η “Οργάνωση Ουκρανών Εθνικιστών” είχε εντατικοποιήσει τη συνεργασία της με τις γερμανικές υπηρεσίες, συμβάλλοντας στην προετοιμασία της εισβολής του γερμανικού στρατού στη Σοβιετική Ένωση. Ανάμεσα σε άλλες αποστολές, μέλη της οργάνωσης συνέλλεγαν πληροφορίες εντός της σοβιετικής δυτικής Ουκρανίας σχετικά με τη θέση των στρατιωτικών μονάδων και των αποθηκών του Κόκκινου Στρατού. Ταυτόχρονα, βεβαίως, καλλιεργούσαν το έδαφος για την εκδήλωση λαϊκής αντισοβιετικής εξέγερσης.

Τον Φεβρουάριο του 1941, μεταξύ του διοικητή των γερμανικών χερσαίων δυνάμεων, στρατηγού von Brauchitsch, του αρχηγού της Γερμανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (Abwehr), ναυάρχου Wilhelm Canaris και του αρχηγού της OUN, Στεπάν Μπαντέρα, κλείστηκε συμφωνία για την εκπαίδευση 800 Ουκρανών, ως έναν πρώτο πυρήνα του ουκρανικού στρατού που θα πολεμούσε στο πλευρό της Βέρμαχτ. Βάσει αυτής της συμφωνίας, συγκροτήθηκαν οι “Ντρουζίνες” – η ονομασία παρέπεμπε στη στρατιωτική ακολουθία των ηγεμόνων στο μεσαιωνικό Ρως.

Το σώμα αποτελείτο από δύο τάγματα, το ένα του Βορρά, με την ονομασία Nachtigal (Αηδόνι), με διοικητή τον Ρομάν Σουχέβιτς, μετέπειτα ηγέτης του “Ουκρανικού Επαναστατικού Στρατού”, που ευθύνεται για το θάνατο δεκάδων χιλιάδων Πολωνών και Εβραίων, και το άλλο του Νότου, ή Roland, με διοικητή τον Ρίχαρντ Γάρι. Και τα δύο υπάγονταν επιχειρησιακά στη διοίκηση του συντάγματος της Abwehr Brandenburg-800. Αργότερα, τον Οκτώβριο του 1941, τα δύο τάγματα επανεκπαιδεύτηκαν για να γίνουν κατοχικές αστυνομικές μονάδες ασφαλείας και, σύντομα, στο τέλος του ίδιου έτους, αναδιοργανώθηκαν ως “Ουκρανική Λεγεώνα”, γερμανική μονάδα που υπαγόταν στα SS.

“Πράκτορες των μπολσεβίκων”

Με την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο αντισημιτισμός αναδείχθηκε σε σημαντική συνιστώσα της πολιτικής της “Οργάνωσης Ουκρανών Εθνικιστών”. Το 1939, ο Γιαροσλάβ Στετσκό (1912-1986 Μόναχο), αναπληρωτής του Μπαντέρα και πρόεδρος του ουκρανικού κράτους των λίγων ημερών του Ιουλίου 1941, σε άρθρο του στο περιοδικό Novyy Shlyakh, που εκδιδόταν στον Καναδά, υπογράμμισε ότι οι Ουκρανοί ήταν οι πρώτοι στην Ευρώπη που κατάλαβαν τις υπονομευτικές δραστηριότητες των Εβραίων και αποσχίστηκαν απ’ αυτούς πριν από αιώνες, διατηρώντας «την καθαρότητα της πνευματικότητας και του πολιτισμού τους».

Τις παραμονές, ωστόσο, της γερμανικής εισβολής στη Σοβιετική Ένωση, στους κόλπους της “Οργάνωσης Ουκρανών Εθνικιστών” εκδηλώθηκε μια σοβαρή πολιτική κρίση, που κατέληξε σε διάσπαση της οργάνωσης. Τα πιο μετριοπαθή στελέχη της ακολούθησαν τον Αντρίι Μέλνικ, ενώ τα πιο εξτρεμιστικά τον Μπαντέρα, ιδρύοντας την OUN(b), δηλαδή την οργάνωση των μπαντεριστών. Στη Δεύτερη Μεγάλη Συνέλευση (συνέδριο) της OUN(b), που πραγματοποιήθηκε στην Κρακοβία (1-4 Απριλίου 1941), ο Μπαντέρα εξελέγη ηγέτης της οργάνωσης, ενώ υιοθετήθηκε η πολιτική γραμμή για την προετοιμασία μιας εθνικής ουκρανικής επανάστασης εν αναμονή της γερμανικής εισβολής.

Τόσο στο συνέδριο της OUN(b), όσο και σε όλα τα επίσημα ψηφίσματα και προγραμματικά έγγραφα της οργάνωσης, οι Εβραίοι αναφέρονταν σαν “μπολσεβίκοι πράκτορες”, “στήριγμα του μπολσεβίκικου καθεστώτος” και ως στοιχεία που έπρεπε να απομονωθούν. Γι’ αυτό και, σύμφωνα με τις μυστικές οδηγίες της οργάνωσης την άνοιξη του 1941 (“Ο αγώνας και οι δραστηριότητες της OUN κατά τη διάρκεια του πολέμου”), ανάμεσα στα εχθρικά πρόσωπα που έπρεπε να εξουδετερωθούν, οι Εβραίοι κατείχαν περίοπτη θέση.

Τελικώς, τον Μάιο του 1941, λίγες εβδομάδες πριν την είσοδο των γερμανικών στρατευμάτων στο σοβιετικό έδαφος, η οργάνωση εξαπέλυσε κύμα τρομοκράτησης εναντίον «ανεπιθύμητων στοιχείων», δηλαδή Πολωνών, κομμουνιστών και Εβραίων. Σύντομα, αμέσως με την είσοδο των ναζιστικών στρατευμάτων στη Σοβιετική Ένωση, διενεργήθηκαν μαζικές διώξεις κατά των Εβραίων και των ύποπτων για συμπάθειες προς τους μπολσεβίκους.

Σε κάποια από τα φοβερά πογκρόμ, όπως αυτό στο Λβοφ (30 Ιουνίου-2 Ιουλίου 1941), ή στις σφαγές στο Μπορίσοφ της Λευκορωσίας (4 Οκτωβρίου 1941) και του Ρίβνε (6-8 Νοεμβρίου 1941), ή ακόμη και στις μαζικές εκτελέσεις δεκάδων χιλιάδων στο Μπάμπι Γιάρ του Κιέβου (άρχισαν στις 29 Σεπτεμβρίου 1941), συμμετείχαν –σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό– κάτοικοι αλλά και οργανωμένες δυνάμεις των Ουκρανών εθνικιστών, που είχαν ταχθεί ενεργά στο πλευρό των Γερμανών.

Οι Εβραίοι της Ουκρανίας -Γ΄ Μέρος

Τα πογκρόμ του Πετλιούρα και ο εκδικητής ποιητής

Τον Μάιο του 1926 μια δολοφονία στο Παρίσι συγκλόνισε όχι μόνον τη Γαλλία, αλλά ολόκληρη την Ευρώπη. Ο Σιμιόν Πετλιούρα (Πολτάβα 1879-1926), πρώην επικεφαλής της Λαϊκής Δημοκρατίας της Ουκρανίας (UPR), της θνησιγενούς οντότητας που αναδύθηκε στα χρόνια του ρωσικού εμφυλίου, εκτελέστηκε από τον Samuil (Σόλεμ) Schwartzbard (1886-1938). Ο δράστης συνελήφθη αμέσως, καθώς δεν πρόβαλε καμία αντίσταση, δηλώνοντας στην αστυνομία ότι «δολοφόνησε τον δολοφόνο».

Ανέφερε ότι ο Πετλιούρα πλήρωσε για τα μαζικά πογκρόμ της περιόδου 1918-1920, από τις στρατιωτικές μονάδες του Εθνικού Στρατού στην Ουκρανίας (UNA) ή, αλλιώς, των Petliurivtsi – των ανθρώπων του Πετλιούρα. Ο Schwartzbard, Εβραίος, εμιγκρές από το Ισμαήλιο της Βεσσαραβίας, ήταν ποιητής που έγραφε στη γλώσσα των Εβραίων της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης, τα γίντις, με το ψευδώνυμο Μπάαλ-Χαλοϊμές (ο Ονειροπόλος).

Υποστήριζε κομμουνιστικές και αναρχικές ιδέες, ενώ είχε συμμετάσχει στην οργάνωση της άμυνας της εβραϊκής κοινότητας ενάντια στα πογκρόμ πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και την εποχή του ρωσικού εμφυλίου πολέμου στην Ουκρανία. Αργότερα, είχε υπηρετήσει στη Γαλλική Λεγεώνα των Ξένων. Όπως αποδείχθηκε, ο Schwartzbard ήταν ο ίδιος τραγικό θύμα των πογκρόμ των Ουκρανών εθνικιστών, καθώς στη διάρκειά τους είχε χάσει ολόκληρη σχεδόν την οικογένειά του. Ως εκ τούτου, η πράξη του είχε και προσωπικά κίνητρα αντεκδίκησης.

Η δίκη του, που ξεκίνησε στο Παρίσι, το φθινόπωρο του 1927, έλαβε μεγάλες διαστάσεις, και τράβηξε τα φώτα της δημοσιότητας. Στην πορεία των ακροάσεων, ως κεντρικό ζήτημα της δικαστικής διαδικασίας αναδείχθηκε όχι το προσωπικό δράμα του εκτελεστή, αλλά η εν γένει απόδοση πολιτικών και ποινικών ευθυνών για τα πογκρόμ των κρίσιμων ετών 1918-1920. Για την τροπή που πήρε η δίκη συνέβαλε το γεγονός ότι ως μάρτυρες υπεράσπισης κατέθεσαν Εβραίοι που επέζησαν των μαζικών δολοφονιών και διώξεων σε χωριά και πόλεις της Ουκρανίας.Επιπλέον, την αλληλεγγύη τους προς τον κατηγορούμενο εξέφρασαν δημοσίως εβραϊκές οργανώσεις αλλά και πολλοί διανοούμενοι και επιστήμονες. Ανάμεσά τους βρίσκουμε και “βαριά” ονόματα, όπως ο φιλόσοφος Ανρί Μπεργκσόν, ο ζωγράφος Μαρκ Σαγκάλ, οι συγγραφείς Ρομέν Ρολάν, Ανρί Μπαρμπύς, Μαξίμ Γκόρκι και Βικτώρ Μαργκερίτ, καθώς και οι φυσικοί Άλμπερτ Αϊνστάιν και Πολ Λανζεβέν.

Ο συνήγορος υπεράσπισης Henri Torres (κομμουνιστής κατά το Μεσοπόλεμο, γκωλικός στη συνέχεια) προσπάθησε να αποδείξει ότι ο Schwartzbard δεν διέπραξε ένα συνηθισμένο έγκλημα, αλλά εκδικήθηκε τον πολιτικό και στρατιωτικό ηγέτη αυτών που διενήργησαν τα πογκρόμ. Αυτή η τακτική αλλά και ο θόρυβος που δημιουργήθηκε απέδωσαν, και τελικά, οι ένορκοι αθώωσαν πανηγυρικά τον Schwartzbard, κρίνοντας ότι ορθώς εκτέλεσε τον Πετλιούρα, ως υπεύθυνο για τα πογκρόμ κατά των Εβραίων της Ουκρανίας.

Αντιεβραϊκά πογκρόμ

Τα αντιεβραϊκά πογκρόμ ήταν αρκετά συνηθισμένα στην Εβραϊκή Ζώνη Εγκατάστασης (Pale of Settlement, στα ρωσικά черта оседлости) της τσαρικής Ρωσίας. Η Ζώνη συστάθηκε το 1792 από τη Μεγάλη Αικατερίνη, μετά τον πρώτο διαμελισμό της Πολωνίας και περιλάμβανε ολόκληρη την έκταση των σημερινών κρατών της Λευκορωσίας και της Μολδαβίας, το μεγαλύτερο τμήμα της Ουκρανίας, την κεντρική και ανατολική Πολωνία, τμήμα της Λιθουανίας και τις δυτικές περιοχές της Ρωσίας. Σκοπός του μέτρου, που τελικά ίσχυσε μέχρι το 1917, ήταν η ώθηση των Εβραίων να εγκατασταθούν στις νότιες περιοχές της Νέας Ρωσίας, βορείως των ακτών της Μαύρης Θάλασσας. Σύμφωνα με το περιοριστικό πλαίσιο που νομοθετήθηκε, οι Εβραίοι δεν επιτρεπόταν να μετακινηθούν ανατολικότερα με εξαίρεση περιοχές της Σιβηρίας.

Σε αυτό το σημείο αξίζει να αναφερθεί ένα γεγονός, το οποίο, μάλλον, δεν είναι ευρέως γνωστό. Το πρώτο αντιεβραϊκό πογκρόμ στη Ρωσική Αυτοκρατορία διενεργήθηκε στην Οδησσό τον Ιούνιο 1821, με πρωτοβουλία των Ελλήνων της πόλης! Σε αυτό το –σημαντικότερο τότε– λιμάνι της αυτοκρατορίας, που μετρούσε λίγες δεκαετίες ύπαρξης, Έλληνες και Εβραίοι είχαν από 10% συμμετοχή στην πολυεθνική σύνθεση του πληθυσμού της πόλης. Μεταξύ τους ο οικονομικός ανταγωνισμός για τον έλεγχο του εμπορίου, και κυρίως του σίτου, ήταν σφοδρός.

Το πογκρόμ υποκινήθηκε από την φρικτή είδηση που έφεραν ταξιδιώτες Έλληνες από την Κωνσταντινούπολη, πως, μετά τον απαγχονισμό του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄, τρεις Εβραίοι –έχουν καταγραφεί και τα ονόματά τους– αγόρασαν τη σωρό του για να τη διαπομπεύσει ο εβραϊκός όχλος, όπως και έγινε. Τελικώς, η σωρός, που βρέθηκε στη θάλασσα από Έλληνα καπετάνιο, μεταφέρθηκε στην Οδησσό. Την ημέρα της κηδείας, καθώς περνούσε η πομπή στους δρόμους της πόλης, η φήμη λέει ότι Εβραίοι δεν έβγαλαν τα καπέλα τους, και αυτό αποτέλεσε την αφορμή της επίθεσης, στην οποία συμμετείχαν επίσης Κοζάκοι και στρατιώτες. Σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία, το τραγικό αποτέλεσμα των επιθέσεων ήταν η δολοφονία 17 Εβραίων και ο τραυματισμός περισσοτέρων από 60. Η αντιπαλότητα μεταξύ των δύο κοινοτήτων κράτησε ολόκληρο τον 19ο αιώνα, με αρκετές φάσεις έξαρσης.

Το ιστορικό των πογκρόμ

Αν και τα πογκρόμ είχαν αυξηθεί στο μεταίχμιο του 19ου με τον 20ο αιώνα, λόγω και της αντιδραστικής πολιτικής του τσάρου Νικολάου Β΄, μετά τις επαναστάσεις του 1917 και κυρίως κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, εξαπλώθηκαν ραγδαία. Ασφαλώς, ήταν μια περίοδος κατά την οποία επικράτησε το απόλυτο χάος, με πολλούς αντιμαχόμενους στρατούς ταυτόχρονα, και η αναρχία που επικράτησε οδηγούσε σε πράξεις απίστευτης βαρβαρότητας, ιδιαίτερα μεταξύ του άμαχου πληθυσμού. Σε αυτό το περιβάλλον του τρόμου και της βίας, ο εβραϊκός πληθυσμός θα υποστεί μεμονωμένες αλλά και μαζικές διώξεις.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει συγκεντρώσει η σύγχρονη ιστορική έρευνα, κατά τη διάρκεια του ρωσικού εμφυλίου πολέμου, υπήρξαν 887 περιπτώσεις που μπορεί να χαρακτηριστούν ως πογκρόμ. Από αυτές, οι 307 (το 25%) αποδίδονται στους “Πράσινους”, δηλαδή σε διαφόρους ημιανεξάρτητους στρατούς, με επικεφαλής Αταμάνους, που συχνά άλλαζαν πολιτικά στρατόπεδα. Ένας από αυτούς ήταν για παράδειγμα ο Γκριγκόριεφ που νίκησε το ελληνικό εκστρατευτικό σώμα στην Οδησσό. ΧρήσηΓεωγραφικών Χαρτών Και Οδηγών

Στους Λευκοφρουρούς (όπως οι στρατοί του Βράγγελ ή του Ντενίκιν) καταλογίζονται 213 ενέργειες (17%). Πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι δεν ήταν λίγοι οι Εβραίοι που πολέμησαν μέσα από τις γραμμές των Λευκών, κυρίως από τα ανώτερα κοινωνικά στρώματα. Το μικρότερο ποσοστό αντιεβραϊκών πογκρόμ αποδίδεται στις μονάδες του Κόκκινου Στρατού, 106 (8,5%). Τα σοβαρότερα από αυτά καταγράφονται την άνοιξη του 1918, καθώς ο Κόκκινος Στρατός υποχωρούσε από την Ουκρανία υπό την πίεση των Γερμανών.

Ουκρανοί εθνικιστές κατά Εβραίων

Η πλειοψηφία των αντιεβραϊκών πογκρόμ διαπράχθηκε, ωστόσο, από τον στρατό του Πετλιούρα, 493 ενέργειες (40%). Βασικός λόγος αυτής της συμπεριφοράς ήταν η διαχρονική εχθρότητα του ουκρανικού αγροτικού πληθυσμού αλλά και στρωμάτων της πόλης προς το πολυπληθές εβραϊκό στοιχείο, που είχε αναλογικά ισχυρότερη οικονομική θέση. Σε αυτά τα αρνητικά αισθήματα, προστέθηκε και η αναμφίβολα στενότερη σύνδεση του εβραϊκού πληθυσμού με τον μπολσεβικισμό.

Για τους Ουκρανούς εθνικιστές, οι Εβραίοι ήταν εκ προοιμίου ύποπτοι ότι τρέφουν συμπάθειες προς τους κομμουνιστές και ότι τους βοηθούν να καταλάβουν την εξουσία. Κι αν αυτό ίσχυε έως ένα σημαντικό βαθμό μέχρι το 1919, επιταχύνθηκε μετά και από τα αντιεβραϊκά πογκρόμ, καθώς ο εβραϊκός πληθυσμός θεώρησε ότι μόνο υπό τη σοβιετική κυριαρχία μπορούσε να εξασφαλιστεί η ασφάλεια του. Απτή απόδειξη της αύξησης της εβραϊκής υποστήριξης προς τον Κόκκινο Στρατό καταδεικνύει το γεγονός ότι μονάδες του συγκροτήθηκαν αποκλειστικά από Εβραίους, όπως το 1ο Εβραϊκό Σύνταγμα.

Η πλειοψηφία των αντιεβραϊκών πογκρόμ από ουκρανικής πλευράς έγιναν κυρίως από τα τέλη του 1918 και το 1919. Είναι ακριβώς τότε που τα ηνία της UPR και του UNA τα κατέχει ο Πετλιούρα. Ο ίδιος, προηγουμένως, δεν προερχόταν από τους κύκλους των φανατικότερων Ουκρανών εθνικιστών. Ήταν μάλλον μετριοπαθής, με σοσιαλιστικές ιδέες και μέχρι και το 1917 υποστήριζε την πολιτιστική και διοικητική αυτονομία της Ουκρανίας, εντός της Ρωσικής Αυτοκρατορίας.

Ο Πετλιούρα υπήρξε μέλος του λεγόμενου Διευθυντηρίου, και επικεφαλής του στρατού που είχε συγκροτηθεί, με τη βοήθεια του οποίου επεδιώκετο η ανατροπή του στρατηγού Σκοροπάντσκι, τον Νοέμβριο του 1918, μετά την αποχώρηση των κατοχικών γερμανο-αυστριακών στρατευμάτων. Οι Ουκρανοί εθνικιστές εισήλθαν νικηφόροι στο Κίεβο τον επόμενο μήνα, αλλά σύντομα η κατάσταση ξεφεύγει από τα χέρια τους, καθώς αδυνατούν να συγκροτήσουν έναν σοβαρό κρατικό μηχανισμό.

Στην Ουκρανία επικράτησε χάος, ενώ ο Κόκκινος Στρατός προελαύνανε, αναγκάζοντας τα στρατεύματα του UNR να υποχωρούν διαρκώς: από το Κίεβο στο Φαστίβ, μετά στη Βίνιτσα, μετά στο Ρίβνε… Όπως έλεγαν τότε: “το Διευθυντήριο βρίσκεται σε ένα βαγόνι τρένου και ολόκληρη η επικράτειά του βρίσκεται κάτω από το βαγόνι”! Ο Βινιτσένκο, μέλος του Διευθυντηρίου, υποστηρικτής ενός κομμουνισμού με εθνική διάσταση και αντίπαλος του Πετλιούρα, περιέγραψε τον μηχανισμό του UNR εκείνης της εποχής ως “στρατόπεδο τσιγγάνων σε βαγόνια τρένων”, όπου οι υπουργοί μάλωναν, τα στρατεύματα ήταν σχεδόν ανύπαρκτα και μόνο το αρχηγείο και οι αταμάνοι, με επικεφαλής τον αρχηγό Αταμάνο (τον Πετλιούρα), παρέμεναν.

Οι σφαγές

Καθ’ όλη τη διάρκεια του 1919, ο UNR υποχωρούσε, πολεμώντας τους μπολσεβίκους, τους Λευκούς και τις τοπικές ένοπλες δυνάμεις, χάνοντας εδάφη και τον έλεγχο των στρατευμάτων του. Σε όλη αυτή την περίοδο, εκ μέρους του UNR εξαπολύθηκε ένα μεγάλο κύμα εβραϊκών πογκρόμ σε διάφορες περιοχές, όπως της Πολτάβας, στο κυβερνείο του Τσερνίγκοφ, στο Κίεβο, στο Ζιτόμιρ, στο Ποντόλσκ, στο Τσερνόμπιλ. Ένα από τα πιο άγρια πογκρόμ έλαβαν χώρα στην πόλη Όβρουτς, στο κυβερνείο της Βολινίας. Εκεί, μέχρι το 1918, ζούσαν περίπου 6.000 Εβραίοι. Όπως και στις άλλες ανατολικοευρωπαϊκές πόλεις, οι περισσότεροι ασχολούνταν με το εμπόριο, ενώ πολλοί ήταν τεχνίτες και εργάτες.

Στο Όβρουτς είχαν προηγηθεί πογκρόμ κατά τη διάρκεια της Πρώτης Ράντα (Μάρτιος 1917 – Απρίλιος 1918), όταν η 165η Ουκρανική Λεγεώνα, με ντόπιους και αγρότες από τα γύρω χωριά, λεηλάτησαν εβραϊκά σπίτια και κυνήγησαν όποιον Εβραίο συναντούσαν. Ωστόσο, όσα διαπράχθηκαν μετά την ανάληψη της εξουσίας από τον Πετλιούρα αποδείχθηκαν πιο σκληρά. Στις 25 Δεκεμβρίου 1918, απόσπασμα του UNR εισήλθε στην πόλη υπό τη διοίκηση του αταμάνου Κόζιρ-Ζίρκα και διέπραξε φοβερές σφαγές, με πρόσχημα την στήριξη των Εβραίων προς τους μπολσεβίκους.

Παροδικά, το πογκρόμ σταμάτησε, χάρη στα τεράστια ποσά που δόθηκαν από τους πλούσιους Εβραίους της πόλης. Όμως, στις 16 Ιανουαρίου 1919, την παραμονή της υποχώρησης των εθνικιστών από το Οβρούτς υπό την πίεση των μπολσεβίκων, ο Κοζίρ-Ζίρκα εξαπέλυσε νέο αγριότερο πογκρόμ, το οποίο είχε ως αποτέλεσμα  200 Εβραίοι να εκτελεστούν, πάνω από 1.200 εβραϊκά σπίτια να λεηλατηθούν, και ουσιαστικά να διαλυθεί ολοκληρωτικά η εβραϊκή κοινότητα της πόλης.

Τραγικά ήταν και τα αποτελέσματα του πογκρόμ που διενεργήθηκε από τους Ουκρανούς εθνικιστές στο Προσκούριβ (τώρα Χμελνίτσκι) τον Φεβρουάριο του 1919. Η σφαγή ακολούθησε μια αποτυχημένη εξέγερση των μπολσεβίκων, που κατέστειλε ο Ιβάν Σεμεσένκο, διοικητής της Ταξιαρχίας Κοζάκων της Ζαπορίζια. Για την εξέγερση ο Σεμεσένκο κατηγόρησε τους Εβραίους και έστειλε τους στρατιώτες να επιτεθούν, ημέρα Σάββατο, στα εβραϊκά σπίτια.

Οι δολοφονίες διαπράχθηκαν, κυρίως με λεπίδες, ξιφολόγχες και σπαθιά. Ολόκληρες οικογένειες σφάχτηκαν μέσα στα σπίτια τους. Μαχαιρώθηκε ακόμη και ο ιερέας του χωριού, που προσπάθησε να σταματήσει το φονικό. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, τα θύματα εκείνη την ημέρα ξεπέρασαν τα 1.200, ενώ στη συνέχεια πέθαναν και σχεδόν οι μισοί από τους πάνω από 600 τραυματίες. Καθώς η κατάσταση βγήκε εκτός ελέγχου, το πογκρόμ στο Προσκούριβ κράτησε μόνον μια μέρα, αντί για τρεις, όπως ήταν το αρχικό σχέδιο. Οι Κοζάκοι, όμως, δεν σταμάτησαν εκεί, αλλά κατευθύνθηκαν στο Φέλστιν (τώρα Γκβαρντέϊσκο) όπου επιδόθηκαν πάλι σε ένα σκληρό πογκρόμ που οδήγησε στο θάνατο άλλους 600 Εβραίους.

Η ηρωοποίηση του Πετλιούρα από τον Ζελένσκι

Ο συνολικός αριθμός των Εβραίων της Ουκρανίας που έχασαν τη ζωή τους από τα πογκρόμ της περιόδου 1917-1921 κυμαίνεται σε 30-60 χιλιάδες. Στο ερώτημα για το πόσους θανάτους από αυτούς ευθύνεται ο Ουκρανικός Εθνικός Στρατός του Πετλιούρα δεν υπάρχει ασφαλής απάντηση, εκτός από το ότι σίγουρα ευθύνεται για τους περισσότερους.

Ο ίδιος ο Πετλιούρα, ευρισκόμενος σε απόγνωση και υποχωρώντας στις πολωνικές απαιτήσεις για τη δυτική Ουκρανία, συμμάχησε το 1920 με τον Γιόζεφ Πιλσούδσκι εναντίον των μπολσεβίκων. Αν και οι πολωνο-ουκρανικές δυνάμεις κατέλαβαν το Κίεβο, σύντομα υποχώρησαν υπό την πίεση του Κόκκινου Στρατού. Μετά το τέλος του σοβιετο-πολωνικού πολέμου, που σφραγίσθηκε με τη Συνθήκη της Ρίγας το 1921, τα σχέδια της ανεξάρτητης Ουκρανίας ναυάγησαν ολοσχερώς. Ο Πετλιούρα έζησε για λίγο ακόμη στην Πολωνία και το 1924, λόγω της παρέμβασης της σοβιετικής διπλωματίας, κατέφυγε στη Γαλλία, μέχρι να βρει τον θάνατο από τον Schwartzbard.

Έναν αιώνα αργότερα, στην ανεξάρτητη Ουκρανία, ο Πετλιούρα αποκαταστάθηκε και μάλιστα έχει ηρωοποιηθεί. Η τάση αυτή ξεκίνησε μετά την “πορτοκαλί επανάσταση” υπό την προεδρία του Γιούσενκο, αλλά εντάθηκε τα τελευταία χρόνια υπό την προεδρία του εβραϊκής καταγωγής, Ζελένσκι! Στα τέλη, μάλιστα, του 2025, η 152η Ταξιαρχία του ουκρανικού στρατού μετονομάστηκε σε “Σιμιόν Πετλιούρα”. Όσο για τον Schwartzbard, στο Κίεβο κυκλοφορεί η θεωρία ότι ήταν απλώς ένας πράκτορας της διαβόητης σοβιετικής Τσε-Κα…

Η κατάσταση των μετώπων του πολέμου στην Ουκρανία - 20 Αυγούστου 2026

Ο ρωσικός και ο ουκρανικός στρατός έχουν υιοθετήσει νέες τακτικές—και αυτό έχει σε μεγάλο βαθμό δημιουργήσει μια συγκεχυμένη κατάσταση στο μέτωπο. Πώς καταφέρνουν οι ρωσικές και ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις να διεισδύουν βαθιά στις εχθρικές άμυνες; 

Πηγή: Meduza

Η φύση του πολέμου έχει αλλάξει για άλλη μια φορά. Όχι μόνο στα μετόπισθεν, όπου η ένταση των αμοιβαίων επιθέσεων έχει αυξηθεί και οι αποθήκες των εταιρειών που εισάγουν προϊόντα αλλά και άλλων επιχειρήσεων αποτελούν πλέον συχνά στόχους. Έχουν υπάρξει επίσης αλλαγές στο μέτωπο, όσον αφορά τις τακτικές. Οι παραδοσιακές διεισδύσεις από μικρές ομάδες έχουν φτάσει σε νέο επίπεδο. Τώρα, οι ομάδες εφόδου προσπαθούν να καλύψουν όχι εκατοντάδες μέτρα, όπως έκαναν έως πρόσφατα, αλλά χιλιόμετρα, απαρατήρητα. Μερικές φορές, το βάθος των επιδρομών υπερβαίνει τα 10 χιλιόμετρα. Η ιδέα είναι ότι τέτοιες ομάδες δεν απαιτούν μεγάλες ποσότητες προμηθειών και επομένως μπορούν να λειτουργούν απομονωμένα από τις κύριες δυνάμεις. Οι επιδρομές αποσταθεροποιούν τις άμυνες του εχθρού, συμπεριλαμβανομένης της απειλής για τους χειριστές των μη επανδρωμένων αεροσκαφών τους. Αυτό δημιουργεί μια νέα εικόνα στο μέτωπο: οι σχηματισμοί μάχης των δύο στρατών έχουν αναμειχθεί σε πολλές κατευθύνσεις. Ο έλεγχος των δρόμων και των οικισμών είναι συχνά ασταθής. Τα χωριά αλλάζουν χέρια αρκετές φορές την εβδομάδα.

Το μέτωπο του Κραματόρσκ

Οι Ρωσικές Δυνάμεις επιχειρούν να αναπτύξουν την επίθεσή τους στο Κραματόρσκ και το Σλαβιάνσκ από διάφορες κατευθύνσεις. Αφού κατέλαβαν το μεγαλύτερο μέρος της Κονσταντίνοφκα (ορατή -δηλαδή, βιντεοσκοπημένη- ουκρανική αντίσταση στην πόλη έχει εξασθενήσει, γεγονός που πιθανώς υποδηλώνει την αποχώρηση ή τον θάνατο των περισσότερων από τα εναπομείναντα ουκρανικά στρατεύματα), οι ρωσικές δυνάμεις επιχειρούν να επιτεθούν στον επόμενο οικισμό στη διαδρομή προς το Κραματόρσκ — το χωριό Αλεξέγιοβο-Ντρουζκόφκα. Οι μάχες συνεχίζονται στα νότια προάστια, αλλά οι Ρωσικές Δυνάμεις δεν έχουν καταφέρει να βελτιώσουν σημαντικά την κατάσταση τις τελευταίες δύο εβδομάδες. Είναι πιθανό ότι οι κύριες δυνάμεις της ρωσικής ομάδας εξακολουθούν να ασχολούνται με την εκκαθάριση της Κονσταντίνοφκα και των γειτονικών χωριών.

Ανατολικά της Κονσταντίνοφκα, οι Ρωσικές Δυνάμεις απέκτησαν την ευκαιρία να προωθηθούν στα νώτα των ουκρανικών στρατευμάτων, τα οποία κατείχαν θέσεις κοντά στο Τσάσοφ Γιάρ εδώ και χρόνια. Τώρα, οι Ουκρανικές Δυνάμεις αναγκάζονται να υποχωρήσουν σε αυτήν την περιοχή κατά μήκος του καναλιού Σεβέρσκι Ντόνετς-Ντονμπάς.

Βορειότερα, στις όχθες του καναλιού, οι ρωσικές δυνάμεις επιχειρούν να επεκτείνουν το προγεφύρωμά τους κοντά στο Κραματόρσκ (όπου ρωσικές ομάδες εφόδου, έχοντας προχωρήσει γρήγορα αρκετά χιλιόμετρα, κατέλαβαν το Βασιουτίνσκε, πέντε έως επτά χιλιόμετρα από την πόλη). Ωστόσο, η ρωσική επίθεση σε αυτόν τον τομέα έχει επιβραδυνθεί τις τελευταίες εβδομάδες. Αυτό οφείλεται στις εναπομείνασες ουκρανικές θέσεις στις όχθες του καναλιού, οι οποίες έχουν "αναμειχθεί" με τις ρωσικές.

Βορειοδυτικά της Κονσταντίνοφκα, οι ρωσικές δυνάμεις συνεχίζουν την προέλασή τους κατά μήκος του ποταμού Κάζενι Τόρετς προς την Ντρουζκόφκα, στα νώτα της ομάδας των Ουκρανικών Δυνάμεων. Η τελευταία υπερασπίζεται την περιοχή της Κονσταντίνοφκα. Τις τελευταίες εβδομάδες, οι ρωσικές δυνάμεις κατάφεραν να καταλάβουν το Κράσνι Κουτ και να φτάσουν στο Ράισκε, μόλις τρία έως πέντε χιλιόμετρα από τα νοτιοδυτικά περίχωρα της Ντρουζκόβκα.

Δυτικότερα, η ρωσική ομάδα που επιχειρεί να διεισδύσει στην πόλη Ντομπροπίλια (ο μεγαλύτερος οικισμός στα βορειοδυτικά της περιοχής του Ντονέτσκ) κατάφερε, μετά από μήνες μαχών, να καταλάβει χωριά και πόλεις στις νότιες προσεγγίσεις (Σεφτσένκο, Τσερνιχόφσκε, Κρασνοποντίλια). Αυτό δημιουργεί την απειλή επικείμενης επίθεσης στην ίδια την Ντομπροπίλια. Το ρωσικό Υπουργείο Άμυνας ισχυρίζεται ότι η επίθεση βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη (από στρατεύματα που φέρονται να έχουν διεισδύσει από το Νόβι Ντονμπάς), αλλά δεν έχει ακόμη υπάρξει καμία επιβεβαίωση.

Το μέτωπο στη συμβολή των περιοχών Ντονιέτσκ, Ζαπαρόζιε και Ντνιπροπετρόφσκ

Στην πρώτη γραμμή από το Ορέχοβο στο κέντρο της περιφέρειας Ζαπαρόζιε μέχρι τη συμβολή των συνόρων των περιφερειών Ντονιέτσκ, Ζαπαρόζιε και Ντνιπροπετρόφσκ, όπου βρίσκονται ταυτόχρονα σε εξέλιξη δύο αντεπιθέσεις από τις Ουκρανικές και Ρωσικές Δυνάμεις, η τάση προς βαθιές επιδρομές είναι ιδιαίτερα έντονη. Αυτό οφείλεται εν μέρει στη φύση του εδάφους: στέπα με δασικές ζώνες, ποτάμια, φαράγγια και διάσπαρτους μικρούς οικισμούς. Σε ορισμένα σημεία, οι μάχες φαίνονται σχεδόν ευέλικτες: οι στρατιώτες κινούνται σε μικρές ομάδες με οχήματα, προσπαθώντας να «πιάσουν» εξίσου μικρές εχθρικές ομάδες. Αλλά πιο συχνά, οι ομάδες εφόδου προχωρούν πεζή στις ζώνες στέπας και δασών.

Οι επιδρομές στον αραιό χώρο - που σημαίνει την παρουσία πεζικού - αντιμετωπίζονται κυρίως με drones. Σύμφωνα με αποσπασματικές αναφορές, οι χειριστές UAV πέφτουν επίσης μερικές φορές θύματα ομάδων εφόδου που έχουν διεισδύσει βαθιά στην περιοχή.

Η σύγχυση επιδεινώνεται από το γεγονός ότι η διοίκηση και των δύο πλευρών προσπαθεί να πείσει ότι έχει το πάνω χέρι μέσω επιχειρήσεων «επίδειξης σημαιών»: οι ομάδες εφόδου έχουν ως αποστολή να δηλώσουν την παρουσία τους (κυριολεκτικά επιδεικνύοντας τις σημαίες τους) σε διάφορους οικισμούς.

Δύο τέτοιες μεγάλες εκστρατείες πραγματοποιήθηκαν στις 12-13 Αυγούστου. Πρώτον, οι Ουκρανικές Δυνάμεις επέδειξαν σημαίες σε πολλά χωριά σε δύο περιοχές: στα πίσω άκρα των Ρωσικών Δυνάμεων στον ποταμό Γκαϊτσούρ (Ρίμπνογκε, Κρασνογκόρσκογιε, Ζλαγκόντα, Πριβόλνογιε) και ανατολικότερα, όπου Ουκρανοί στρατιώτες προσπαθούν να διαπεράσουν τη συμβολή των ρωσικών ομάδων «Κέντρου» και «Ανατολής» στην κοιλάδα Μόκριε Γιάλι (στα χωριά Γιάλτα, Νοβοχάτσκογιε, Τολστόι, Ζελένι Γκάι και Ποντούμπνογιε). Μια μέρα αργότερα, οι Ρωσικές Δυνάμεις ύψωσαν τις σημαίες τους στα περισσότερα από αυτά τα ίδια χωριά. Μερικές φορές, η απόσταση μεταξύ των θέσεων των σημαιών των δύο στρατών δεν ξεπερνούσε τα εκατό μέτρα.

Οι εξηγήσεις για τέτοια περιστατικά διαφέρουν φυσικά μεταξύ των δύο πλευρών. Συνολικά, μπορούν να συνοψιστούν στη δημοσίευση παλιών βίντεο από τον εχθρό (ή στη δημιουργία τους χρησιμοποιώντας τεχνητή νοημοσύνη ή στην αποστολή ομάδων αυτοκτονίας με σημαίες προς μία κατεύθυνση για πολιτικό αποτέλεσμα). Η ρωσική έκδοση έχει το πλεονέκτημα, καθώς τα βίντεο με σημαίες των Ρωσικών Δυνάμεων εμφανίστηκαν αργότερα. Για να το αντικρούσει κανείς, πρέπει να υποθέσει ότι η διοίκηση γνώριζε εκ των προτέρων πού σχεδίαζαν να τοποθετήσουν τις σημαίες οι Ουκρανικές Δυνάμεις και προετοίμασε τις αντεπιθέσεις. Ωστόσο, προς το παρόν είναι αδύνατο να προσδιοριστεί με αξιοπιστία ποιος ελέγχει τους συγκεκριμένους οικισμούς.

Οι ουκρανικές επιθέσεις στη βόρεια πλευρά - στις κοιλάδες Γκαϊτσούρ και Μόκριε Γιαλ - στόχευαν στην επιβράδυνση της ρωσικής προέλασης προς τα ανατολικά, από το Γκουλιάιπολε προς το Ορέχοβο. Αυτό σε μεγάλο βαθμό επιτεύχθηκε. Για αρκετούς μήνες, η προέλαση των κύριων δυνάμεων της ομάδας "Βοστόκ" των Ρωσικών Ενόπλων Δυνάμεων προς το Ορέχοβο παρέμεινε στάσιμη και η διοίκηση αναγκάστηκε να στείλει εφεδρείες εναντίον των ουκρανικών ταξιαρχιών που προέλαυναν από τα βόρεια. Ωστόσο, τώρα έχει ξαναρχίσει χάρη σε μια νέα τακτική. Ρωσικές ομάδες εφόδου από την περιοχή Βοζντβιζέφσκαγια (το χωριό άλλαξε χέρια αρκετές φορές) κατάφεραν να διεισδύσουν στη στέπα και να φτάσουν στον αυτοκινητόδρομο T0480, που οδηγεί στο Ορέχοβο από τα βόρεια (κοντά στο Λιουμπίτσκογιε και το Νοβοσολόσινο).

Ταυτόχρονα, εκμεταλλευόμενες την προέλαση της ομάδας "Βοστόκ", δυνάμεις του Ρωσικού 58ου Στρατού Συνδυασμένων Όπλων της ομάδας "Ντνίπερ", προελαύνοντας προς το Ορέχοβο από τα νότια, ενέτειναν την επίθεσή τους. Ομάδες εφόδου των Ρωσικών Δυνάμεων διείσδυσαν μέσα από τις κάποτε αδιαπέραστες ουκρανικές άμυνες κοντά στη Νοβοντανίλοφκα, έφτασαν στα νότια περίχωρα του Ορέχοβο και κατέλαβαν ένα τμήμα του δρόμου Ορέχοβο-Μάλαγια Τοκμάτσκα.

Ρώσοι «πολεμικοί ανταποκριτές» ανέφεραν ότι η Μάλαγια Τοκμάτσκα, η οποία έχει γίνει ένα πολύ γνωστό meme, καταλήφθηκε επίσης (ξανά). Ωστόσο, δεν υπάρχει επιβεβαίωση επ' αυτού.

Το μέτωπο του Χαρκόβου

Το 2025 και το 2026, οι Ρωσικές Δυνάμεις πέτυχαν αρκετές νέες διεισδύσεις διαφόρων μεγεθών κατά μήκος των συνόρων Ρωσίας και Περιφέρειας Χαρκόβου της Ουκρανίας. Ωστόσο, τα δύο κύρια, μακροχρόνια, διασυνδεδεμένα προγεφυρώματα κοντά στο Βολτσάνσκ και το Κούπιανσκ παραμένουν βασικά. Η ρωσική διοίκηση σχεδίαζε να καταλάβει αυτά τα περιφερειακά κέντρα ήδη από το 2024 και να ξεκινήσει μια επίθεση βαθιά στην Περιφέρεια του Χαρκόβου προς το Βελίκι Μπουρλούκ και το Ιζιούμ. Ο απώτερος στόχος ήταν να αποκοπεί το τμήμα του Ντονμπάς που ελέγχεται από τις Ουκρανικές Δυνάμεις .

Ο ρωσικός στρατός τελικά κατέλαβε τα ερείπια του Βολτσάνσκ μόνο στις αρχές του 2026 και το Κούπιανσκ δεν έχει καταληφθεί μέχρι σήμερα. Με την επίθεσή τους στα τέλη του 2025, οι Ουκρανικές Δυνάμεις όχι μόνο σταμάτησαν την προέλαση των Ρωσικών Δυνάμεων στο Κούπιανσκ, αλλά απελευθέρωσαν το νότιο και το μεγαλύτερο μέρος του κέντρου της πόλης.

Ωστόσο, μετά την ανασύνταξη, τα ρωσικά στρατεύματα εξαπέλυσαν ξανά επίθεση στο κέντρο της πόλης, καθώς και στην περιοχή Ζαοσκόλιε - το μισό του Κούπιανσκ που βρίσκεται στην ανατολική όχθη του ποταμού Όσκολ - και στους γειτονικούς βιομηχανικούς οικισμούς. Ως αποτέλεσμα, μέχρι το τέλος του καλοκαιριού, οι ρωσικές δυνάμεις είχαν φτάσει στον ποταμό Όσκολ σε πολλά σημεία στην ανατολική όχθη και είχαν ανακαταλάβει τις κεντρικές περιοχές στη δυτική όχθη. Ωστόσο, οι Ουκρανικές Δυνάμεις συνεχίζουν να εμποδίζουν την προέλαση των ρωσικών στρατευμάτων γύρω από την πόλη.

Εντούτοις, κοντά στο Βολτσάνσκ, όπου η ουκρανική άμυνα αποδυναμώθηκε από τη μεταφορά στρατευμάτων στο Κούπιανσκ για τη χειμερινή επίθεση των Ουκρανικών Δυνάμεων, οι ρωσικές δυνάμεις κατάφεραν να διεισδύσουν στην πρώτη γραμμή με σχετικά μεγάλες δυνάμεις από δύο κατευθύνσεις: από το βορρά, από το κατειλημμένο Βολτσάνσκ, και από τα ανατολικά, πέρα ​​από τα σύνορα κοντά στο χωριό Αρτελνόγιε.

Ομάδες που διείσδυαν από το Βολτσάνσκ έφτασαν στα περίχωρα του Μπέλι Κολοντέζ, αλλά απωθήθηκαν από τις Ουκρανικές Δυνάμεις (το ρωσικό Υπουργείο Άμυνας ανέφερε ότι αυτό το χωριό, κρίσιμο για τον ανεφοδιασμό της ουκρανικής ομάδας, είχε καταληφθεί). Στη συνέχεια, κυκλοφόρησαν αρκετά βίντεο που έδειχναν ρωσικές ομάδες εφόδου να συγκεντρώνονται στις δασικές ζώνες βόρεια του χωριού.

Εάν καταληφθεί το Μπέλι Κολοντέζ και η γύρω περιοχή, υπάρχει κίνδυνος οι Ρωσικές Δυνάμεις να περάσουν μέχρι το Βελίκι Μπουρλούκ, πίσω από την ομάδα Κούπιανσκ των Ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων.

Πηγή: https://meduza.io/feature/2026/08/20/rossiyskaya-i-ukrainskaya-armii-osvoili-novuyu-taktiku-i-eto-silno-zaputalo-situatsiyu-na-fronte