Οι σχέσεις Ουκρανών και Εβραίων από τον 17ο αιώνα έως σήμερα

Στη συνέντευξη, στην εκπομπή του Άρη Λαμπρόπουλου "Στην αιχμή του δόρατος", γίνεται εκτενής παρουσίαση του εβραϊκού ζητήματος στην Ουκρανία, από τις απαρχές της εμφάνισής του μέχρι και τις μέρες μας. 

Το εβραϊκό ζήτημα στην Ουκρανία είναι κομβικής σημασίας για την κατανόηση των ιστορικών γεγονότων, όχι μόνον της συγκεκριμένης περιοχής, αλλά πολύ ευρύτερα.

Η εγκατάσταση Εβραίων Ασκενάζι στην Ουκρανία πραγματοποιείται τον 16ο αιώνα, μετά τη δημιουργία της Πολωνολιθουανικής Κοινοπολιτείας. 

Η ταχεία ανάδειξη του εβραϊκού στοιχείου ως μεσάζοντα για τη συλλογή φόρων και διαχείρισης των γαιών μεταξύ των Πολωνών ευγενών και των ορθοδόξων χωρικών, όπως και ο έλεγχος της τοπικής οικονομίας από τους Εβραίους εμπόρους, καταστηματάρχες και τεχνίτες προκάλεσε αισθήματα φθόνου εκ μέρους των εκμεταλλευόμενων Ουκρανών. 

Ως αποτέλεσμα, κατά τη διάρκεια της μεγάλης αντιπολωνικής εξέγερσης του 1648, διενεργείται εκκαθάριση του εβραϊκού πληθυσμού, στα όρια της γενοκτονίας, εκ μέρους των Ουκρανών Κοζάκων και του ντόπιου πληθυσμού.  

Το γεγονός θα συγκλονίσει την παγκόσμια εβραϊκή κοινότητα και θα πυροδοτήσει τον μεσσιανισμό, που θα βρει στο πρόσωπο του Σαμπατάι Σεβί, από τη Σμύρνη, τον νέο Μεσσία που θα οδηγήσει τους Εβραίους στη γη της Επαγγελίας. 

Ο προσηλυτισμός του Σεβί στο Ισλάμ, που δημιούργησε την κοινότητα των ντονμέδων, προκάλεσε έναν δεύτερο συγκλονισμό στον εβραϊκό κόσμο, που τον ώθησε στην υιοθέτηση νέων ρευμάτων, όπως ο χασιδιτισμός, που γεννήθηκε στην Ποδολία της Ουκρανίας. 

Στα τέλη του18ου αιώνα μετά τους διαμελισμούς της Πολωνίας, η πλειοψηφία του παγκόσμιου εβραϊκού πληθυσμού βρέθηκε εντός της ρωσικής αυτοκρατορίας.

Από εκεί θα προέλθουν, στο μεταίχμιο του 19ου με τον 20ό αιώνα, οι εκατοντάδες χιλιάδες Εβραίοι που μετανάστευσαν στις ΗΠΑ.  

Από εκεί θα προέλθει, επίσης, μια πλειάδα επαναστατών, που ανάμεσά τους ξεχωρίζουν ονόματα, όπως ο Τρότσκι, η Λούξεμπουργκ, ή και ο ίδιος ο Λένιν. 

Από εκεί κατάγονται, ακόμη, προσωπικότητες όπως ο Ζαμποτίνσκι, ηγέτης του αναθεωρητικού σιωνισμού, η Γκόλντα Μέιερ, πρωθυπουργός του Ισραήλ, αλλά, και πιο πρόσφατα, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Αντονι Μπλινκεν, και η Βικτώρια Νούλαντ.

Στην Ουκρανία, επίσης, κατά τη διάρκεια του εμφυλίου που ακολούθησε την Οκτωβριανή επανάσταση, θα διαπραχθούν εκτεταμένα πογκρόμ, από πλευράς των Ουκρανών εθνικιστών, για τα οποία ο ηγέτης του βραχυχρόνιου ανεξάρτητου ουκρανικού κράτους, Πετλιούρα, θα εκτελεστεί στο Παρίσι το 1926 από έναν Εβραίο ποιητή. 

Στην Ουκρανία, τέλος, θα εξελιχθεί μια από τις πιο φρικτές πράξεις του δράματος του Ολοκαυτώματος, με την εκτέλεση εκατοντάδων χιλιάδων Εβραίων από τα ναζιστικά στρατεύματα, σε συνεργασία με τους Ουκρανούς συνεργάτες τους, οπαδούς του Μπαντέρα και της «Οργάνωσης Ουκρανών Εθνικιστών».

Ένα κεφάλαιο που φαίνεται ότι δεν έκλεισε ποτέ, καθώς τα μέλη της Οργάνωσης, όπως και αυτά της Μεραρχίας Γαλικίας των ΕςΕς, μεταφέρθηκαν στον Καναδά, όπου αξιοποιήθηκαν από τις μυστικές υπηρεσίες για την άσκηση επιρροής στην Ουκρανία. 

Ιδιαίτερα, μετά την ανεξαρτησία της χώρας, ο ρόλος αυτής της ισχυρής παροικίας υπήρξε σημαντικός, καθώς επέβαλε το δικό της αφήγημα σχετικά με την ουκρανική ταυτότητα, γεγονός που επηρέασε άμεσα τις πολιτικές εξελίξεις, που είχαν ως κατάληξη τα τεκταινόμενα των τελευταίων χρόνων. 

Τα μέτωπα του πολέμου στην Ουκρανία -18 Σεπτεμβρίου 2026

Είναι πραγματικά μεγάλη επιτυχία η επιχείρηση Vivaldi για τις ουκρανικές Ένοπλες Δυνάμεις; Έπεσε η Μάλαγια Τοκμάτσκα; Και πώς προετοιμάζονται οι δύο στρατοί για νέες μάχες για το Ντονμπάς; 

Ο διοικητής του 3ου Σώματος Στρατού των Ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων, Αντρέι Μπιλέτσκι, ανακοίνωσε αυτή την εβδομάδα ότι οι μονάδες του πραγματοποιούν με επιτυχία την επιχείρηση Βιβάλντι. Η πρώτη φάση (από τις τέσσερις), σύμφωνα με τον ίδιο, πλησιάζει στην ολοκλήρωση: μονάδες των Ρωσικών Δυνάμεων στην περιοχή της πόλης Λιμάν, προσπαθώντας να περάσουν στον ποταμό Σεβέρσκι Ντονιέτς απέναντι από το Σλαβιάνσκ, απωθήθηκαν πέρα ​​από τον ποταμό Τσιόρνι Ζερεμπέτς (παραπόταμος του Σεβέρσκι Ντονιέτς). Αν κρίνουμε από τα δημοσιευμένα βίντεο, η θέση της ρωσικής ομάδας επιδεινώθηκε πραγματικά ως αποτέλεσμα της παρατεταμένης (μερικών μηνών) επίθεσης των Ουκρανικών Δυνάμεων. Ωστόσο, δεν υπάρχουν ακόμη στοιχεία ότι οι ουκρανικές Δυνάμεις έχουν απωθήσει τον εχθρό πίσω από τον Τσιόρνι Ζερεμπέτς.

Λιμάν

Στις αρχές του 2025, ρωσικά στρατεύματα (η 20ή Στρατιά) διέσχισαν τον ποταμό Τσιόρνι Ζερεμπέτς κοντά στο Μακεγιέφκα και το καλοκαίρι (η 25η Στρατιά) τον διέσχισαν νοτιότερα κοντά στο Τόρσκογιε. Έκτοτε, αυτές οι δύο ομάδες προσπάθησαν να διαπεράσουν το Λιμάν από τα βόρεια και τα ανατολικά. Στις αρχές του καλοκαιριού του 2026, πραγματοποίησαν επίθεση στην πόλη, αλλά απέτυχαν. Σε αυτό το σημείο, η ρωσική επίθεση σημείωσε τη μεγαλύτερη επιτυχία της. Εμπροσθοφυλακές του 20ού Στρατού εντοπίστηκαν στα περίχωρα του Σβιατογκόρσκ, διείσδυσαν 10-12 χιλιόμετρα στα ουκρανικά μετόπισθεν μέχρι τον ποταμό Οσκόλ και διέσχισαν ακόμη και τον ποταμό Σεβέρσκι Ντόνετς με μια μικρή δύναμη κοντά στο Πρίσιμπ, ανατολικά του Σβιατογκόρσκ. Εν τω μεταξύ, η 25η Στρατιά εισήλθε στο Λιμάν και προσπάθησε να φτάσει στα περάσματα νότια της πόλης.

Ωστόσο, ταυτόχρονα, ξεκίνησε μια αντεπίθεση από το 3ο Σώμα των Ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων. Μέχρι τον Ιούλιο, τα ρωσικά στρατεύματα είχαν εκδιωχθεί από το Λιμάν (εκτός από τα νοτιοανατολικά περίχωρα). Αργότερα, οι ουκρανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν επίθεση σε άλλες περιοχές: εναντίον της βόρειας πλευράς της 20ής Στρατιάς κοντά στην Κάρποφκα και το Ρεντκόντομπ, εναντίον της νότιας πλευράς της κοντά στην Γιαρόβαγια και στη συμβολή με την 25η Στρατιά από έναν θύλακα κοντά στο χωριό Στάβκι.

Στις αρχές Σεπτεμβρίου, ο Βλαντίμιρ Πούτιν ανακοίνωσε απροσδόκητα ότι οι Ρωσικές Δυνάμεις είχαν καταλάβει το Σβιατογκόρσκ. Η χρονική στιγμή αυτής της ανακοίνωσης δεν θα μπορούσε να είναι χειρότερη: εκείνη ακριβώς τη στιγμή, η 20ή Στρατιά υποχωρούσε από τα δάση ανατολικά του Σβιατογκόρσκ και άλλους τομείς του μετώπου.

Μέχρι τη στιγμή που ο Μπιλέτσκι έκανε τη δήλωσή του, δημοσιευμένα βίντεο είχαν επιβεβαιώσει την προέλαση των Ουκρανικών Δυνάμεων στις περιοχές Γιαρόβαγια και Νοβοσελίφκα· από τις περιοχές Ρέντκοντουμ και Κραπόφκα μέχρι το χωριό Σρέντνεγιε· από τον θύλακα Στάβκι· και από το Λιμάν μέχρι τα νώτα της 20ής Στρατιάς στο Κολοντέζι και μέχρι τα περίχωρα του Ζαρέχνογιε στον ποταμό Τσιόρνι Ζερεμπέτς.

Εν τω μεταξύ, η 25η Στρατιά των Ρωσικών Ενόπλων Δυνάμεων συνεχίζει να κατέχει θέσεις στην περιοχή Λιμάν. Δεν είναι ακόμη σαφές εάν οι θέσεις της στη Ζελέναγια Ντολίνα και το Σαντρίγκολοβο παραμένουν. Δεν έχει ακόμη εμφανιστεί οπτική επιβεβαίωση ότι οι Ουκρανικές Δυνάμεις έφτασαν στο Τσιόρνι Ζερεμπέτς ή διέσχισαν τον ποταμό (όπως ισχυρίζονται ορισμένες ανεπίσημες ουκρανικές πηγές).

Ο Μπιλέτσκι δεν αποκάλυψε σχέδια για τις επόμενες φάσεις της επίθεσης. Αξίζει να σημειωθεί ότι πριν από αρκετές εβδομάδες έλαβε μια νέα ανάθεση και τώρα διοικεί όχι μόνο ένα σώμα αλλά και τη νεοσύστατη επιχειρησιακή-τακτική ομάδα «Κέντρο», που έχει σχεδιαστεί για να υπερασπιστεί το Σλαβιάνσκ και το γειτονικό Κραματόρσκ από την προέλαση των Ρωσικών Ενόπλων Δυνάμεων από τα βόρεια και τα ανατολικά. Είναι πολύ πιθανό οι Ουκρανικές Δυνάμεις να επιχειρήσουν αντεπίθεση για να σταματήσουν την πολύ πιο επικίνδυνη ρωσική επίθεση  κατά μήκος της νότιας όχθης του ποταμού Σεβέρσκι Ντόνετς προς την πόλη Μικολάιβκα και στην περιοχή του καναλιού Σεβέρσκι Ντόνετς-Ντονμπάς προς τα ανατολικά περίχωρα της Ντρουζκόφκα και τα νότια περίχωρα του Κραματόρσκ. Τις τελευταίες ημέρες, μονάδες των Ουκρανικών Δυνάμεων, ενισχυμένες από την 46η Αεροκίνητη Ταξιαρχία, η οποία προηγουμένως πολέμησε στη συμβολή των περιοχών Ντνιεπροπετρόφσκ, Ζαπορίζια και Ντονέτσκ, καθώς και τουλάχιστον ένα σύνταγμα εφόδου, επιχειρούν αντεπίθεση στην περιοχή Ράι-Αλεξαντρίβκα, νοτιοανατολικά της Μικολάιβκα.

Ρωσική επίθεση σε Ντρουζκόφκα και Ντομπροπόλιε

Φαίνεται ότι η ρωσική διοίκηση συνειδητοποίησε ότι τα στρατεύματα που προελαύνουν στο συγκρότημα του Σλαβιάνσκ και του Κραματόρσκ δεν θα μπορούσαν να επιτύχουν με τις διαθέσιμες δυνάμεις. Η ομάδα, η οποία προσπαθεί να προωθηθεί προς την Ντρουζκόφκα από τα δυτικά κατά μήκος του ποταμού Κάζνι Τορέτς, ενισχύθηκε από μονάδες της 90ης Μεραρχίας Τεθωρακισμένων και της 41ης Στρατιάς Συνδυασμένων Όπλων, που είχαν πολεμήσει στο παρελθόν για περισσότερο από ένα χρόνο στη συμβολή των Ντιεπροπετρόφσκ, Ζαπορίζιε και της 46ης ουκρανικής ταξιαρχίας που, μεταφέρθηκε, επίσης, στο κέντρο του Ντονμπάς).

Η ανανεωμένη ομάδα των Ρωσικών Δυνάμεων μπόρεσε να κάνει αρκετά χιλιόμετρα στον δρόμο Ντομπροπόλιε-Κραματόρσκ και επίσης να πλησιάσει σχεδόν τα περίχωρα της Ντρουζκόφκα.

Ταυτόχρονα, σε ορισμένα από τα στρατεύματα που προχωρούσαν προηγουμένως στην περιοχή μεταξύ Ντομπροπόλιε και Ντρουζκόφκα ανατέθηκε μια νέα αποστολή: να αυξήσουν την πίεση στην Ντομπροπόλιε από τα ανατολικά. Μια άλλη ομάδα Ρωσικών Δυνάμεων ξεκίνησε μια επίθεση με στόχο την περάσει από τα νοτιοδυτικά της Ντομπροπόλιε. Ωστόσο, αυτές οι ρωσικές επιθέσεις δεν έχουν ακόμη οδηγήσει σε αποφασιστική επιτυχία.

Και οι δύο στρατοί προφανώς προετοιμάζονται για την εκστρατεία του φθινοπώρου-χειμώνα και τις σφοδρές μάχες νοτιοδυτικά και νοτιοανατολικά του Κραματόρσκ, για τις οποίες συγκεντρώνουν δυνάμεις στο κεντρικό τμήμα του Ντονμπάς.

Ορέχοφ και Μάλαγια Τοκμάτσκα

Οι ρωσικές δυνάμεις κατέλαβαν τη Μάλαγια Τοκμάτσκα, ένα χωριό που έγινε διάσημο περισσότερο λόγω του ονόματός του παρά της επιχειρησιακής του σημασίας. Για να το επιβεβαιώσει αυτό, η ρωσική διοίκηση οργάνωσε εκτεταμένα εναέρια βιντεοσκοπημένα πλάνα, που έδειχναν στρατιώτες να υψώνουν ρωσικές σημαίες σε όλο το χωριό. Εν τω μεταξύ, σύμφωνα με χάρτες που δημοσίευσαν οι Ουκρανικές Δυνάμεις, η πρώτη γραμμή είχε ήδη υποχωρήσει αρκετά χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Μάλαγια Τοκμάτσκα.

Η κατάληψη της Μάλαγια Τοκμάτσκα κατέστη δυνατή όχι χάρη στις προσπάθειες του 70ού Μηχανοκίνητου Συντάγματος Τυφεκιοφόρων των Ρωσικών Δυνάμεων, το οποίο πολεμούσε γι' αυτήν εδώ και χρόνια, αλλά χάρη στην ταχεία προέλαση των γειτόνων της. Ρωσικά στρατεύματα της ομάδας «Δνείπερος» έφτασαν στα περίχωρα του Ορέχοφ μέσω της Νοβοντανίλοφκα (ένα τοπικό «φρούριο» των Ουκρανικών Δυνάμεων, στο οποίο βασίζεται ολόκληρη η ουκρανική άμυνα στο κεντρικό τμήμα της Περιφέρειας Ζαπορίζια). Ταυτόχρονα, μια άλλη μεγάλη ομάδα των Ρωσικών Δυνάμεων («Βοστόκ»), προχωρώντας από το Χουλιάι-Πόλε, παρά τις επί μήνες ουκρανικές αντεπιθέσεις, έφτασε στον δρόμο Ορέχοφ-Νοβονικολάγιεφκα, φτάνοντας στα πίσω άκρα της 118ης Μηχανοκίνητης Ταξιαρχίας των Ουκρανικών Δυνάμεων που υπερασπίζονταν τη Μάλαγια Τοκμάτσκα. Μετά από αυτό, η άμυνα του χωριού κατέστη αδύνατη.

Η θέση των Ουκρανικών Δυνάμεων κοντά στο Ορέχοφ συνεχίζει να επιδεινώνεται. Η ρωσική διοίκηση ανέπτυξε δυνάμεις από μία από τις αερομεταφερόμενες μεραρχίες εφόδου νοτιοδυτικά της πόλης, με σαφή πρόθεση να περικυκλώσει την πόλη και από τα δυτικά. Αυτή η μεραρχία είχε αναπτυχθεί προηγουμένως στις όχθες του ποταμού Δνείπερου νότια της Ζαπορίζια, κοντά στο χωριό Στεπνογκόρσκ. Το καλοκαίρι, οι Ουκρανικές Δυνάμεις αντεπιτέθηκαν στο Στεπνογκόρσκ και τη γύρω περιοχή. Ακόμα και τότε, υπήρχαν υποψίες ότι αυτό κατέστη δυνατό με την αποχώρηση Ρώσων αλεξιπτωτιστών από την περιοχή σε άγνωστο τμήμα του μετώπου. Τώρα, έχουν επανεμφανιστεί κοντά στο Ορέχοφ, ακριβώς τη στιγμή που οι Ρωσικές Δυνάμεις εξαπολύουν μια αποφασιστική επίθεση στην πόλη.

Πηγή:

https://meduza.io/feature/2026/09/18/operatsiya-vivaldi-eto-i-pravda-bolshoy-uspeh-vsu-pala-li-malaya-tokmachka-i-kak-dve-armii-gotovyatsya-k-novym-bitvam-za-donbass

Οι Εβραίοι της Ουκρανίας - Στ΄ Μέρος

Η OUN και η επιχείρηση “τελικής λύσης” στην Ουκρανία

Στην πρόσφατη σχετική με την Ουκρανία ιστοριογραφία έχουν εκδηλωθεί κάποιες διαφωνίες για το εύρος της συμμετοχής των μελών της “Οργάνωσης Ουκρανών Εθνικιστών” (OUN) στα πογκρόμ κατά των Εβραίων, μετά τη γερμανική εισβολή στην ΕΣΣΔ. Μερίδα ιστορικών υποστηρίζει ότι οι Ουκρανοί εθνικιστές δεν ταυτίστηκαν με τη ναζιστική πολιτική εξολόθρευσης του εβραϊκού πληθυσμού.

Οι ίδιοι υποστηρίζουν ότι όσοι Ουκρανοί συμμετείχαν ήταν, κυρίως, απλοί κάτοικοι ή μεμονωμένες περιπτώσεις κάποιων μελών της Οργάνωσης.  Αντιθέτως, αναφέρονται σε περιπτώσεις στελεχών της OUN που βοήθησαν στη διάσωση των Εβραίων, όπως ο Φιόντορ Βολκ, αντιπρόεδρος του «Ουκρανικού Γενικού Συμβουλίου Απελευθέρωσης».

Ωστόσο, όποιος ανατρέξει στα γεγονότα εκείνης της τραγικής περιόδου, θα διαπιστώσει ότι η αλήθεια είναι διαφορετική. Είναι πολλά και σοβαρά τα συμβάντα της εμπλοκής Ουκρανών σε εκκαθαριστικές επιχειρήσεις, σε όλη τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, και όχι μόνον στην αρχή της επιχείρησης “Μπαρμπαρόσσα”, όπως τα δύο πογκρόμ στο Λβοφ. 

Η εμπλοκή αυτή έγινε είτε άμεσα, από ομάδες της OUN και αργότερα από τον “Ουκρανικό Επαναστατικό Στρατό” (UPA), είτε από την “Ουκρανική Βοηθητική Αστυνομία” (Schutzmannschaft), που σχηματίστηκε με τη συμμετοχή μελών και από τις δύο φράξιες της OUN.

Η σφαγή των παιδιών στη Μπέλα Τσέρκβα

Ένα από τα πλέον αποτρόπαια εγκλήματα που συμμετείχε η “Ουκρανική Βοηθητική Αστυνομία” ήταν η δολοφονία, στην πόλη Μπίλα Τσέρκβα (Λευκή Εκκλησιά), 90 Εβραιόπουλων, ηλικίας μερικών μηνών, έως επτά ετών. Τα παιδιά, μετά την εκτέλεση των γονιών τους, κλείστηκαν σε ένα κτίριο και έμεναν νηστικά και διψασμένα. Το κλάμα τους, ίσως ενοχλητικό, παρακίνησε τους Γερμανούς στρατιώτες να ζητήσουν από δύο καπελάνους – στρατιωτικούς ιερείς – Καθολικό και Λουθηρανό, να βρουν μία λύση.

Αυτοί απευθύνθηκαν – από τις ελάχιστες φορές που καταγράφεται μια τέτοια παρέμβαση – στον στρατάρχη Walter von Reichenau ζητώντας του την απελευθέρωση των παιδιών. Εκείνος, φανατικός αντισημίτης, έξαλλος από οργή, διέταξε την άμεση εκτέλεσή τους. Σύμφωνα με τα πρακτικά των δικών που διενεργήθηκαν μεταπολεμικά, οι διοικητές της Βέρμαχτ αρνήθηκαν να δώσουν τέτοια εντολή στους υφισταμένους τους, φοβούμενοι ότι η συμμετοχή σε μια τέτοια δολοφονία θα υπονόμευε το ηθικό τους. Η αποτρόπαια επιχείρηση τελικά ανατέθηκε στα μέλη της “Ουκρανικής Βοηθητικής Αστυνομίας”.

Στις 22 Αυγούστου 1941, τα παιδιά μεταφέρθηκαν σε έναν σκαμμένο λάκκο και εκτελέστηκαν. Όπως αφηγήθηκε το στέλεχος των SS Άουγκουστ Χέφνερ: «Ο Μπλόμπελ [Διοικητής του Sonderkommando 4a της Einsatzgruppe C, Paul Blobel] με διέταξε να εκτελέσω αυτά τα παιδιά. Τον ρώτησα: “Ποιος θα πυροβολήσει;”. Απάντησε: “Στρατιώτες των Waffen-SS”. Του είπα: “Είναι νεαροί άνδρες, πώς μπορούμε να τους εξηγήσουμε ότι πρέπει να πυροβολούν μικρά παιδιά;”. Και πρότεινα να εκτελεστούν από Ουκρανούς αστυνομικούς υπό την διοίκηση του Feldkommandant. Κανένας τους δεν αρνήθηκε… Πήγα στο άλσος… Οι στρατιώτες είχαν ήδη προλάβει να σκάψουν ένα χαντάκι… Έφεραν τα παιδιά… Οι Ουκρανοί στέκονταν τριγύρω, τρέμοντας. Ξεφόρτωσαν τα παιδιά… Τα τοποθέτησαν στην άκρη του χαντακιού και άρχισαν να πυροβολούν…».

Σύμφωνα με τον ιστορικό Κάρελ Μπέρκχοφ, μαζί με τη “Ουκρανική Βοηθητική Αστυνομία” συμμετείχαν και μέλη του “Bukovynsʹkyy kurin” (Τάγμα – ή Λόχος – της Μπουκοβίνας), ενός παραστρατιωτικού σχηματισμού της OUN(m) (υποστηρικτές της φράξιας Μέλνικ), που σχηματίστηκε κυρίως από Ουκρανούς που κατάγονταν από τη Βόρεια Μπουκοβίνα, η οποία είχε καταληφθεί από το ρουμανικό στρατό.

Το 1944, με την υποχώρηση των Γερμανών, η μονάδα αναδιοργανώθηκε και ορισμένα τμήματά της μεταφέρθηκαν στη Γαλλία για να πολεμήσουν κατά των Συμμάχων. Σήμερα, στην πόλη Τσερναφτσί, στη δυτική Ουκρανία, υψώνεται μνημείο που τιμά την “εθνική” δράση της οργάνωσης. Αλλά και ο Αντρίι Μέλνικ, που πέθανε το 1964, στο Λουξεμβούργο, τάφηκε επισήμως, μαζί με τη σύζυγό του, στις 25 Μαΐου 2026, στο Εθνικό Νεκροταφείο Μνήμης Πολέμου, στην περιοχή του Κιέβου.

Όσον αφορά τη Μπίλα Τσέρκβα, η εξόντωση των Εβραίων ολοκληρώθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 1941, όταν εξολοθρεύθηκε το σύνολο του εβραϊκού πληθυσμού, 4.500 άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων 600 παιδιών. Ωστόσο, και ο πολύς Reichenau, γόνος Πρώσων αριστοκρατών, που έδωσε τη διαταγή των εκτελέσεων, δεν άργησε να αφήσει τον μάταιο αυτόν κόσμο, καθώς τον Ιανουάριο του 1942 έπαθε εγκεφαλική αιμορραγία, και, εν συνεχεία, το αεροπλάνο που τον μετέφερε ημιθανή στη Λειψία, κατέπεσε από μηχανική βλάβη στην Πολτάβα.

Η φρίκη του Μπάμπι Γιάρ

Ένα άλλο, φρικτό, κεφάλαιο του Ολοκαυτώματος στην Ουκρανία γράφτηκε στον τόπο μαρτυρίου του Μπάμπι Γιάρ. Εκείνη την εποχή ήταν μία χαράδρα (αυτό σημαίνει η λέξη γιάρ) όπου, αμέσως μετά την είσοδο του γερμανικού στρατού στο Κίεβο και για δύο ημέρες, στις 29 και 30 Σεπτεμβρίου 1941, το Sonderkommando “4a” υπό τη διοίκηση του Paul Blobel και του Αρχιστράτηγου της Αστυνομίας Otto Rasch, με τη συμμετοχή του 45ου και του 303ου τάγματος της γερμανικής αστυνομίας, την “Ουκρανική Βοηθητική Αστυνομία”, και ντόπιων δωσίλογων, εκτέλεσαν 33.771 Εβραίους. Στον αριθμό αυτόν δεν περιλαμβάνονται τα παιδιά κάτω των 3 ετών, τα οποία επίσης δολοφονήθηκαν αδιακρίτως.

Η μαρτυρία ενός οδηγού της Βέρμαχτ είναι συγκλονιστική: «Σταμάτησα εκεί κοντά, και οι Ουκρανοί στο ξέφωτο άρχισαν να φορτώνουν το αυτοκίνητο με πράγματα. Από εκεί, είδα ότι οι Εβραίοι που έφταναν –  άνδρες, γυναίκες και παιδιά – συναντήθηκαν επίσης από Ουκρανούς και κατευθύνθηκαν σε ένα μέρος όπου έπρεπε να φυλάξουν με τη σειρά τα υπάρχοντά τους, παλτά, παπούτσια, ρούχα, ακόμη και εσώρουχα. Σε κάποιο σημείο, οι Εβραίοι ήταν επίσης υποχρεωμένοι να βάλουν τα τιμαλφή τους. Όλα αυτά συνέβησαν πολύ γρήγορα: αν κάποιος καθυστερούσε, οι Ουκρανοί του ορμούσαν με κλωτσιές και γροθιές. Νομίζω ότι χρειαζόταν λιγότερο από ένα λεπτό από τη στιγμή που κάποιος έβγαζε το παλτό του μέχρι να βρεθεί εντελώς γυμνός. Δεν γινόταν διάκριση μεταξύ ανδρών, γυναικών και παιδιών… Οι γυμνοί Εβραίοι οδηγήθηκαν σε μια χαράδρα μήκους περίπου 150 μέτρων, πλάτους 30 μέτρων και βάθους 15 μέτρων. Δύο ή τρία στενά περάσματα οδηγούσαν σε αυτή τη χαράδρα, από την οποία κατέβαιναν οι Εβραίοι. Καθώς πλησίαζαν στην άκρη της χαράδρας, Γερμανοί αστυνομικοί τους άρπαζαν και τους έβαζαν πάνω στα σώματα των εκτελεσμένων Εβραίων που βρίσκονταν ήδη εκεί. Αυτό συνέβη πολύ γρήγορα. Τα πτώματα βρίσκονταν σε τακτοποιημένες σειρές. Μόλις ένας Εβραίος ξάπλωνε, ένας Γερμανός αστυνομικός τον πλησίαζε και τον πυροβολούσε στο πίσω μέρος του κεφαλιού. Οι Εβραίοι που κατέβαιναν στο φαράγγι τρομοκρατήθηκαν τόσο πολύ από αυτή την φρικτή σκηνή που αντίκριζαν που πάγωναν… Ήταν ένας ιμάντας μεταφοράς, που δεν έκανε διάκριση μεταξύ ανδρών, γυναικών ή παιδιών. Τα παιδιά έμειναν με τις μητέρες τους και εκτελέστηκαν μαζί τους… Στον λάκκο είδα πτώματα σε τρεις σειρές, μήκους περίπου 60 μέτρων η καθεμία. Δεν μπορούσα να διακρίνω πόσα στρώματα υπήρχαν, το ένα πάνω στο άλλο. Το θέαμα των σπαρακτικών, αιματοβαμμένων σωμάτων με σύγχυσε, δεν συγκράτησα λεπτομέρειες… Ενώ κάποιοι άνθρωποι γδύνονταν, και η πλειοψηφία περίμενε τη σειρά της, υπήρχε πολύς θόρυβος. Οι Ουκρανοί δεν έδιναν σημασία. Συνέχιζαν να οδηγούν βιαστικά τους ανθρώπους μέσα από τα περάσματα στη χαράδρα. Το φαράγγι δεν ήταν ορατό από το σημείο όπου γινόταν το γδύσιμο, καθώς ήταν περίπου 150 μέτρα από την πρώτη ομάδα ανθρώπων. Επιπλέον, φυσούσε δυνατός άνεμος και έκανε πολύ κρύο. Δεν ακούγονταν οι πυροβολισμοί από το φαράγγι… Όλο και περισσότεροι άνθρωποι έφταναν από την πόλη, και προφανώς δεν υποψιάζονταν τίποτα, πιστεύοντας ότι απλώς τους μετεγκαθιστούσαν…». 

Οι μαζικές εκτελέσεις εξακολούθησαν και τις επόμενες ημέρες, και γενικά μέχρι οι Γερμανοί να εγκαταλείψουν το Κίεβο.

Ποιοι εκτελέστηκαν 

Στους εκτελεσμένους του Μπάμπι Γιάρ συμπεριλαμβάνονταν επίσης Ρώσοι, Ουκρανοί, και πολλοί τσιγγάνοι, ακόμη και μέλη της OUN, της ομάδας του Μέλνικ, όταν αργότερα προέκυψαν διαφωνίες με τη γερμανική διοίκηση. Οι εκτιμήσεις για τον συνολικό αριθμό των θυμάτων, μεταξύ 1941 και 1943, κυμαίνονται από 70 έως 200 χιλιάδες. Η ασάφεια αυτή οφείλεται και στο γεγονός ότι οι Ναζί, πριν αποχωρήσουν από το Κίεβο, επιχείρησαν να εξαφανίσουν τα στοιχεία από τις φρικαλεότητες που διέπραξαν. Έστησαν φούρνους που έκαιγαν τα λείψανα για να μη μείνουν ίχνη.

Η επιχείρησή τους όμως δεν έμεινε κρυφή, διότι τη νύχτα της 29ης Σεπτεμβρίου 1943, 329 θανατοποινίτες που εργάζονταν στους φούρνους, εξεγέρθηκαν. Απ’ αυτούς σκοτώθηκαν οι 311, όμως οι 18 κατόρθωσαν να δραπετεύσουν και έγιναν μάρτυρες του γερμανικού σχεδίου.

Ας σημειωθεί, επίσης, ότι ο διοικητής της Αστυνομίας του Κιέβου Αντρίι Όρλικ (πραγματικό όνομα Ανατόλι Κόνκελ) απολύθηκε λίγο μετά τις εκτελέσεις του Σεπτεμβρίου του 1941. Ο άνθρωπος αυτός, προς το τέλος του πολέμου, υπηρέτησε στη Μεραρχία SS Γαλικίας με τον βαθμό του λοχαγού. Συνελήφθη από τους Δυτικούς Συμμάχους και κρατήθηκε σε στρατόπεδο στο Ρίμινι της Ιταλίας. Αργότερα, όπως πολλοί άλλοι μαχητές της Μεραρχίας Γαλικίας, μετανάστευσε στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου έζησε το υπόλοιπο του βίου του, μέχρι το 1989, που πέθανε στο Μπέρμιγχαμ, σε ηλικία ενενήντα ετών.

Η εξόντωση του Ρίβνε

Η πόλη Ρίβνε στις 28 Ιουνίου 1941 καταλήφθηκε από γερμανικά στρατεύματα και στις 20 Αυγούστου, ανακηρύχθηκε πρωτεύουσα του Reichskommissariat της Ουκρανίας. Τότε, οι 25.000 Εβραίοι αποτελούσαν το μισό του πληθυσμού της πόλης. Το σχέδιο της τελικής λύσης (Endlösung) τέθηκε και εδώ σε εφαρμογή. Στις 6 και 7 Νοεμβρίου 1941, στο δάσος Σοσένσκι κοντά στο Ρίβνε, 15.000-18.000 Εβραίοι εκτελέστηκαν από τη μονάδα Einsatzkommando 5 και το 320ό Τάγμα της “Ουκρανικής Αστυνομίας Τάξης”, όπως είχε μετονομαστεί η βοηθητική αστυνομία.

Λίγο πριν, τον Σεπτέμβριο του 1941, ο Ulas Samchuk, εκδότης της Volyn, κύριας ουκρανόφωνης εφημερίδας του Reichskommissariat της Ουκρανίας, που εκδιδόταν στο Ρίβνε, έγραφε: «Όλα τα [ξένα] στοιχεία που ζουν στη γη μας, είτε είναι Εβραίοι είτε Πολωνοί, πρέπει να εξοντωθούν. Αυτή τη στιγμή, λύνουμε το εβραϊκό ζήτημα και αυτή η απόφαση αποτελεί μέρος του σχεδίου [του Ράιχ] για την πλήρη ανοικοδόμηση της Ευρώπης». Εκτός από τους περισσότερους από 17.000 ενήλικες που βρέθηκαν σε έναν ομαδικό τάφο, οι σοβιετικές εγκληματολογικές έρευνες μετά τον πόλεμο αποκάλυψαν επίσης έναν άλλο, κοντινό στον προηγούμενο, χώρο ταφής όπου βρέθηκαν περίπου 6.000 Εβραιόπουλα.

Ενώ η πλειονότητα των ενηλίκων συνήθως πυροβολούνταν στο πίσω μέρος του κεφαλιού, τα περισσότερα παιδιά σκοτώνονταν σπάζοντας τον λαιμό τους, τρυπώντας με ξιφολόγχη ή θάβονταν κυριολεκτικά ζωντανά κάτω από το βάρος άλλων σωμάτων. Για το όλο θέμα της σφαγής στο Σοσένσκι είναι άκρως κατατοπιστικό το βιβλίο του Jeffrey Burds: The Massacre at Sosenki Forest, November 1941 (2013). Η σφαγή στο δάσος Σοσένσκι αποτέλεσε μία από τις εξήντα τέσσερις παρόμοιες ενέργειες στην Ουκρανική ΣΣΔ από την 1η Σεπτεμβρίου έως τις 31 Δεκεμβρίου 1941, κατά τις οποίες, υπολογίζεται ότι έχασαν την ζωή τους 441.414 άνθρωποι.

Η συμμετοχή οργανωμένων ουκρανικών ομάδων σε ανάλογες εγκληματικές ενέργειες θα συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια. Ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα είναι η συμμετοχή του 118ου ουκρανικού Τάγματος Αστυνομίας στην πυρπόληση ολόκληρου του πληθυσμού του χωριού, 149 άτομα, συμπεριλαμβανομένων 75 παιδιών, στο Χατίν της Λευκορωσίας (22 Μαρτίου 1943). Βεβαίως, οι δυνάμεις του UPA βαρύνονται και με τη δολοφονία, την περίοδο 1943-45, περίπου 100.000 Πολωνών και μελών άλλων μειονοτήτων στην περιοχή της Βολυνίας, σε μια επιχείρηση εθνοκάθαρσης, την οποία οι Πολωνοί χαρακτηρίζουν ως γενοκτονία.

Καναδάς: Ασφαλές καταφύγιο Ουκρανών μαχητών

Μέχρι το τέλος του Β΄παγκοσμίου πολέμου, δύο χιλιάδες μέλη της Μεραρχίας της Γαλικίας, που πολέμησε στο πλάι των ναζιστικών στρατευμάτων μεταφέρθηκαν ως αιχμάλωτοι πολέμου στο Ρίμινι της Ιταλίας. Προηγουμένως, τον Αύγουστο του 1944, 1.000 έως 1.300 μέλη των “Diviziinyky” είχαν ενταχθεί στην 5η Μεραρχία SS-Panzer Wiking και έλαβαν ενεργό μέρος, έως τον Νοέμβριο του 1944, στη συντριβή της εξέγερσης της Βαρσοβίας.

Από την Ιταλία, και με βρετανική πρωτοβουλία, πρώην μαχητές της Μεραρχίας της Γαλικίας εγκαταστάθηκαν στον Καναδά. Το ίδιο συνέβη και για χιλιάδες μέλη της OUN και του UPA. Για να ξεπλυθούν οι αμαρτίες του παρελθόντος, οι Ουκρανοί βετεράνοι εμφανίζονταν συστηματικά ως μαχητές της «εθνικής απελευθέρωσης» και ταυτόχρονα θύματα του ναζισμού και του «άθεου κομμουνισμού». Η όλη επιχείρηση είχε διττό στόχο.

Αφενός, οι νεήλυδες θα έπρεπε να επικρατήσουν στην έως τότε ουκρανική διασπορά που είχε αριστερή πολιτική απόκλιση. Αφετέρου, και κατά κύριο λόγο, για να οργανωθεί ένα χρήσιμο κέντρο πίεσης εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης, στο πλαίσιο του Ψυχρού Πολέμου. Η εύνοια, υλική και ιδεολογική, του καναδικού κράτους, έδωσε τη δυνατότητα στις ουκρανικές οργανώσεις να αποκτήσουν σοβαρή επιρροή ακόμη και στην εσωτερική πολιτική κατάσταση.

Ο ρόλος της ουκρανικής διασποράς στον Καναδά αναβαθμίστηκε ραγδαία τη δεκαετία του 1980, όταν ανέλαβε την επιτάχυνση των διαδικασιών διάλυσης της ΕΣΣΔ, μέσω της υποστήριξης του ουκρανικού εθνικισμού στην ίδια την ΣΣΔ της Ουκρανίας. Με την ανακήρυξη της ανεξάρτητης Ουκρανίας οι παρεμβάσεις των Ουκρανοκαναδών εντάθηκαν στο έπακρο και σε κάθε επίπεδο της πολιτικής, οικονομικής και πνευματικής ζωής της Ουκρανίας. Στόχος τους ήταν η μεταμόρφωση του κράτους, με βάση τις ιδεολογικές παρακαταθήκες της OUN, και, βέβαια, η ένταξή του στο ΝΑΤΟ.

Κύριος σύνδεσμος μεταξύ της καναδικής κυβέρνησης και της ουκρανικής ομογένειας, που αριθμεί 1,2 εκατομμύρια μέλη, είναι το Ουκρανο-Καναδικό Κογκρέσο (UCC). Η οργάνωση έχει σημαντική επιρροή στην πολιτική ζωή του Καναδά, ενώ εισπράττει από την ίδρυσή της το 1940 κρατική χρηματοδότηση. Ένας από τους πλέον αναγνωρισμένους ιστορικούς της ιστορίας της Ουκρανίας, ο Ουκρανοκαναδός John-Paul Himka, το 2010, περιέγραψε το UCC ως «φύλακες της κληρονομιάς [OUN-UPA]» που «τοποθετούν την εξύμνηση αυτών των ακροδεξιών εθνικιστών στο επίκεντρο του ουκρανικού εθνικού σχεδίου ταυτότητας».

Να σημειωθεί ότι ο Himka, άλλαξε ριζικά τις απόψεις του σχετικά με την OUN και τον UPA από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, μετά από τις επιστημονικές έρευνες που διεξήγαγε. Ανάμεσα στα βιβλία του, ξεχωρίζει το Ukrainian Nationalists and the Holocaust: OUN and UPA’s Participation in the Destruction of Ukrainian Jewry, 1941–1944 (2021).

Ο “αξιοσέβαστος” παππούς 

Η εντυπωσιακή επιρροή της OUN στις δομές εξουσίας του Καναδά αποκαλύφθηκε σε δύο χαρακτηριστικές περιπτώσεις. Στην πρώτη, πρωταγωνίστρια ήταν η Chrystia Freeland, υπουργός, μεταξύ άλλων Εξωτερικών και Οικονομικών, από το 2015 έως το 2025 κατά τη διάρκεια των πρωθυπουργιών του Τζάστιν Τριντό και του Μαρκ Κάρνεϊ, αλλά και Αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Τριντό. Πρόκειται για πολιτικό πρόσωπο με πολύ ισχυρό αποτύπωμα στην εξωτερική πολιτική του Καναδά και όχι μόνον.

Η, ουκρανικής καταγωγής πολιτικός, σε άρθρο της το 2015, είχε αφηγηθεί ότι οι παππούδες της, από την πλευρά της μητέρας της, έφυγαν από τη Δυτική Ουκρανία. αφότου Χίτλερ και Στάλιν υπέγραψαν το σύμφωνο μη επίθεσης το 1939. Εν συνεχεία, όμως, αποκαλύφθηκε πως ο παππούς της, Mykhailo Khomyak, μετανάστευσε στον Καναδά μετά το 1945, και μάλιστα από την κατεχόμενη από τους Γερμανούς Πολωνία, όπου είχε αναπτύξει «εξαιρετική» δράση.

Συγκεκριμένα, για πέντε χρόνια, από το 1940 έως και τους πρώτους μήνες του 1945, εξέδιδε, στην Κρακοβία, την Krakowskie Vesti, πολιτικό όργανο της «Ουκρανικής Κεντρικής Επιτροπής» (UCC), που ελεγχόταν από την OUN(m), την φράξια του Μέλνικ. Μέσα από τις σελίδες του εντύπου αυτού εξυμνούσε τον Χίτλερ, ενώ στήριξε τον σχηματισμό της Μεραρχίας της Γαλικίας, μετά από πρόταση της OUN, με αφορμή την ήττα της Βέρμαχτ στο Στάλινγκραντ. Συγκεκριμένα, στις 16 Μαΐου 1943, η εφημερίδα έγραφε:

«Έφτασε η πολυαναμενόμενη στιγμή που ο ουκρανικός λαός θα έχει και πάλι την ευκαιρία να βγει με τα όπλα στα χέρια για να πολεμήσει τον χειρότερο εχθρό του, τον Μπολσεβικισμό. Ο Φύρερ του Μεγάλου Γερμανικού Ράιχ συμφώνησε να σχηματίσει μια ξεχωριστή ουκρανική εθελοντική στρατιωτική μονάδα με την ονομασία “Μεραρχία Πεζικού SS ‘Γαλικία'”… Πρέπει να σταθείτε δίπλα στον αήττητο γερμανικό στρατό και να καταστρέψετε το θηρίο των Μπολσεβίκων μια για πάντα…».

Ταυτόχρονα, η εφημερίδα υποκινούσε ανελλιπώς το μίσος κατά των Εβραίων δημοσιεύοντας συστηματικά σκληρό αντισημιτικό υλικό. “Συμπτωματικά”, η εφημερίδα του τυπωνόταν σε πιεστήριο που κατασχέθηκε από την εβραϊκή εφημερίδα Nowy Dzennik, της οποίας οι ιδιοκτήτες δολοφονήθηκαν αργότερα στο στρατόπεδο θανάτου Belzec. Γενικώς, οι διώξεις των Εβραίων βόλεψαν τον Khomyak, καθώς είχε εγκατασταθεί και στο πολυτελές διαμέρισμα ενός πλούσιου Εβραίου, του δρ Φινκελστάιν.

Άλλωστε, η πρακτική αυτή, της υπεξαίρεσης της εβραϊκής περιουσίας, ήταν ευρέως διαδεδομένη από τους συνεργάτες των Γερμανών στα κατεχόμενα εδάφη. Γι’ αυτό και η Krakowskie Vesti, του “αξιοσέβαστου” παππού της Freeland, επέμεινε ιδιαίτερα στη δήμευση εβραϊκής ιδιοκτησίας. Σε κάθε περίπτωση, πρόσφατα, στις 5 Ιανουαρίου 2026, ο ίδιος ο Ζελένσκι ανακοίνωσε τον διορισμό της Freeland ως άμισθης οικονομικής συμβούλου της κυβέρνησής του.

Ο βετεράνος “ήρωας”

Δεύτερο χαρακτηριστικό γεγονός, ενδεικτικό της επίδρασης των Ουκρανών εμιγκρέδων στο πολιτικό σύστημα του Καναδά, έλαβε χώρα στις 22 Σεπτεμβρίου 2023, κατά τη διάρκεια κοινής συνεδρίασης των δύο σωμάτων του Καναδικού Κοινοβουλίου, προς τιμήν του Ζελένσκι που επισκεπτόταν επισήμως την χώρα.

Σε αυτήν τη συνεδρίαση ο Πρόεδρος της Βουλής των Κοινοτήτων Άντονι Ρότα ανακοίνωσε την παρουσία ενός ειδικού προσκεκλημένου στο θεωρείο: «Έχουμε εδώ, στην αίθουσα, σήμερα έναν Ουκρανο-Καναδό βετεράνο πολέμου από τον β΄ παγκόσμιο πόλεμο που πολέμησε για την ουκρανική ανεξαρτησία εναντίον των Ρώσων και συνεχίζει να υποστηρίζει τα στρατεύματα σήμερα, ακόμη και στην ηλικία των 98 ετών». Ο Ρότα πρόσθεσε: «Είναι ένας Ουκρανός ήρωας, ένας Καναδός ήρωας, και τον ευχαριστούμε για όλες τις υπηρεσίες του». Ο ενθουσιασμός στο Καναδικό Κοινοβούλιο ξέσπασε ασυγκράτητος, και οι παριστάμενοι όρθιοι χειροκροτούσαν παρατεταμένα.

Σύντομα, όμως, το Associated Press αναγνώρισε τον άνδρα. Επρόκειτο για τον Yaroslav Hunka μαχητή της 14 Waffen-Grenadier-Division der SS (Μεραρχία Γαλικίας)! Μοιραία οι αποκαλύψεις προκάλεσαν πολιτική αναστάτωση, ιδιαιτέρως μετά τις εύλογες αντιδράσεις εβραϊκών οργανώσεων και της πολωνικής κυβέρνησης. Ο Τριντό απέσεισε από πάνω του τις ευθύνες, και ο Ρότα αναγκάστηκε να παραιτηθεί, ζητώντας συγγνώμη. Παρέλειψε, ωστόσο, να αναφέρει ότι ο γιός του βετεράνου των Waffen-SS, Μάρτιν Χούνκα, ήταν ένας από τους σταθερούς χορηγούς του από τις αρχές της πολιτικής του καριέρας…

Τα μέτωπα του πολέμου στην Ουκρανία -4 Σεπτεμβρίου 2026

Ο Πούτιν ανακοίνωσε ξανά επιτυχίες στο μέτωπο στον ρωσικό στρατό, τις οποίες δεν έχει ακόμη πετύχει. Τι συμβαίνει στην πραγματικότητα με την επίθεση των Ρωσικών Ενόπλων Δυνάμεων; 

4 Σεπτεμβρίου 2026

Πηγή: Meduza

Σε συνέντευξη Τύπου αργά το βράδυ στη Μπισκέκ, την 1η Σεπτεμβρίου, ο Βλαντιμίρ Πούτιν μοιράστηκε τις πληροφρίες του για το τι συνέβαινε στο πεδίο της μάχης. Αυτή η ενημέρωση έρχεται για άλλη μια φορά σε αντίθεση με τα επιβεβαιωμένα επιτεύγματα του ρωσικού στρατού. Ο Πούτιν γνωρίζει ξεκάθαρα ότι οι αναφορές του δεν γίνονται κατανοητές ούτε από τους στρατιώτες στην πρώτη γραμμή. Ως εκ τούτου, επικαλέστηκε τις πηγές του στο Γενικό Επιτελείο και σε «άλλες υπηρεσίες», διευκρινίζοντας ότι η εικόνα -όπως την «βλέπει» ο ίδιος- είναι «αρκετά αντικειμενική». Στη συνέχεια μίλησε για δύο περικυκλώσεις ουκρανικών μονάδων στην περιοχή του Χαρκόβου και την κατάληψη της πόλης Σβιατογκόρσκ κοντά στο Σλαβιάνσκ. Αυτά τα λόγια εξέπληξαν ακόμη και τους συντάκτες των καναλιών Telegram κοντά στη διοίκηση των Ρωσικών Ενόπλων Δυνάμεων (και πιθανώς εκείνους που εργάζονται στα αρχηγεία των μονάδων που είναι υπεύθυνες για τα προαναφερθέντα τμήματα του μετώπου). Ωστόσο, παραδόξως, η αισιοδοξία σχετικά με την έκβαση των επιχειρήσεων που μοιράστηκε ο Πούτιν με τον κόσμο δεν βασίζεται σε ψευδείς αντιλήψεις, αλλά σε μια πολύ πραγματική δυναμική: η ρωσική επίθεση στην πραγματικότητα που επιταχύνθηκε στα τέλη του καλοκαιριού και στις αρχές του φθινοπώρου οδήγησε και πάλι σε κρίση την άμυνα των Ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων σε διάφορους σημαντικούς τομείς.

Περιφέρεια Χαρκόβου

Ο Πούτιν ανέφερε ότι αρκετές χιλιάδες Ουκρανοί στρατιώτες είναι περικυκλωμένοι και καθηλωμένοι στα σύνορα κοντά στο Βολτσάνσκ. Νοτιοανατολικά αυτής της πόλης, η οποία καταλήφθηκε στα μέσα του 2026 μετά από δύο χρόνια σφοδρών μαχών, οι ρωσικές δυνάμεις έχουν πράγματι διασπάσει την περιοχή από δύο κατευθύνσεις. Η μία ομάδα έχει προσεγγίσει το μεγάλο χωριό Μπέλι Κολοντέζ από τα βόρεια (από την κατεύθυνση του Βολτσάνσκ), ενώ η άλλη προχωρά προς αυτό το χωριό από τα ανατολικά (από τα ρωσικά σύνορα).

Πριν από ένα μήνα, το ρωσικό Υπουργείο Άμυνας ανέφερε ότι και το Μπέλι Κολοντέζ είχε καταληφθεί. Ωστόσο, έκτοτε, έχουν δημοσιευτεί βίντεο (τραβηγμένα από ρωσικές μονάδες) που δείχνουν επιθέσεις σε ουκρανικές θέσεις στην πόλη. Οι πλησιέστερες θέσεις των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων βρίσκονται σε δασικές ζώνες αρκετά χιλιόμετρα βόρεια του Μπέλι Κολοντέζ.

Η ομάδα που προελαύνει από τα ανατολικά, σύμφωνα με δημοσιευμένα βίντεο, δεν έχει προχωρήσει πέρα ​​από το Κούπινο (25 χιλιόμετρα από το Μπέλι Κολοντέζ).

Για να είμαστε δίκαιοι, τα τελευταία βίντεο από αυτήν την περιοχή χρονολογούνται από τα μέσα Αυγούστου. Είναι πολύ πιθανό η κατάσταση στην περιοχή να έχει αλλάξει σημαντικά τις τελευταίες εβδομάδες (αλλά το γεγονός ότι αυτές οι αλλαγές δεν έχουν αφήσει οπτικά ίχνη είναι, για να μην πούμε τίποτα άλλο, ασυνήθιστο. Για παράδειγμα, η προσπάθεια των Ρωσικών Δυνάμεων να διαπεράσουν το Μπέλι Κολοντέζ στις αρχές Αυγούστου και οι επακόλουθες αντεπιθέσεις των Ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων είναι καλά καταγεγραμμένες).

Σε κάθε περίπτωση, η Ρωσία δεν διαθέτει αρκετά στρατεύματα προς αυτή την κατεύθυνση για να πετύχει μια περικύκλωση γύρω από μια περιοχή 25 Χ 25 χιλιομέτρων. Από τον Μάιο του 2022, δεν έχει ολοκληρωθεί ούτε μία περικύκλωση αυτής της κλίμακας, παρά τις πολυάριθμες προσπάθειες και από τις δύο πλευρές.

Ακόμα λιγότερο πιθανή είναι η περικύκλωση μονάδων των Ουκρανικών Δυνάμεων στην περιοχή Πεσκί-Ραντκόφσκι νότια του Κούπιανσκ. Εκεί, ο ουκρανικός στρατός διατηρεί ένα μεγάλο προγεφύρωμα για τέσσερα χρόνια στην ανατολική όχθη του ποταμού Οσκόλ, με κέντρο το χωριό Μποροβάγια (βόρεια του Πεσκί-Ραντκόφσκι). Οι Ουκρανικές Δυνάμεις έχουν πολυάριθμες διαβάσεις στην πλέον ρηχή υδατοδεξαμενή Κρασνοόσκολ. Από αυτό το προγεφύρωμα, επιτίθενται περιοδικά στη συμβολή των περιοχών Χάρκοβο και Λουγκάνσκ, προσπαθώντας να διατηρήσουν τον έλεγχο ενός μικρού τμήματος της περιφέρειας Λουγκάνσκ (για να αποτρέψουν την πλήρη κατάληψή της από τις Ρωσικές Δυνάμεις). Συνολικά, αυτή η περιοχή παραμένει μια «τυφλή γωνία» του μετώπου. Τα περισσότερα από τα στρατεύματα προς αυτή την κατεύθυνση είτε πολεμούν κοντά στο Κούπιανσκ στα βόρεια είτε πολεμούν στην περιοχή Λιμάν στα νότια. Τους τελευταίους μήνες, οι Ρωσικές Δυνάμεις έχουν προχωρήσει με επιτυχία κοντά και μέσα στο Κούπιανσκ, ανακτώντας εδάφη που χάθηκαν κατά την ουκρανική αντεπίθεση τον περασμένο χειμώνα. Κατέλαβαν επίσης τεράστιες περιοχές στην ανατολική όχθη του ποταμού Οσκόλ, μεταξύ Μποροβάγια και του χωριού Κούπιανσκ-Ουζλοβόι. Ωστόσο, από τότε που ο Πούτιν κήρυξε το Κούπιανσκ πλήρως υπό ρωσικό έλεγχο το περασμένο φθινόπωρο, δεν έκανε καμία αναφορά σε αυτές τις πραγματικές επιτυχίες αυτή τη φορά. Ούτε ανέφερε τη νέα προσπάθεια των Ουκρανικών Δυνάμεων να ασκήσουν πίεση στη βορειοδυτική πλευρά της ρωσικής ομάδας που προελαύνει προς το Κούπιανσκ στην περιοχή Ντβουρέτσναγια και Ζαπάντνογιε.

Λιμάν και Σβιατογκόρσκ

Ο Πούτιν ανακοίνωσε ότι οι ρωσικές δυνάμεις κατέλαβαν την πόλη Σβιατογκόρσκ στη βόρεια όχθη του ποταμού Σεβέρσκι Ντόνετς (20 χιλιόμετρα από το Σλαβιάνσκ). Ωστόσο, δεν έχουν παρατηρηθεί θέσεις ρωσικών στρατευμάτων σε άμεση γειτνίαση με το Σβιατογκόρσκ τους τελευταίους μήνες. Επιπλέον, οι Ουκρανικές Δυνάμεις κατάφεραν να εκκαθαρίσουν εχθρικές διεισδύσεις στα γειτονικά χωριά Γιαρόβαγια και Πρίσιμπ (ένα μικρό ρωσικό προπύργιο στη νότια όχθη του Σεβέρσκι Ντόνετς).

Οι Ουκρανοί συνεχίζουν την προσπάθεια να απωθήσουν τις ρωσικές δυνάμεις μακριά από την πόλη Λιμάν, την οποία οι ρωσικές δυνάμεις επιχείρησαν αλλά απέτυχαν να καταλάβουν με έφοδο στις αρχές του καλοκαιριού. Συνολικά, στη βόρεια όχθη του ποταμού (σε αντίθεση με τη νότια όχθη), οι ουκρανικές δυνάμεις κατάφεραν να σταματήσουν την ρωσική προέλαση προς το Σλαβιάνσκ.

Σλοβιάνσκ, Κραματόρσκ και Ντομπροπίλια

Αφού κατέλαβαν το μεγαλύτερο μέρος της Κονσταντίνοφκα (όπου εξακολουθούν να υπάρχουν διάσπαρτες ομάδες ουκρανικών στρατευμάτων), τα ρωσικά στρατεύματα στις αρχές Αυγούστου βρέθηκαν σε μια κατάσταση που ήθελαν να αποφύγουν: παρά την επιτυχία στο κέντρο του μετώπου, το οποίο εκτεινόταν για πάνω από εκατό χιλιόμετρα από τον ποταμό Σεβέρσκι Ντόνετς μέχρι το Ποκρόφσκ, δεν μπόρεσαν να προωθηθούν άμεσα στην μητροπολιτική περιοχή Κραματόρσκ και Σλοβιάνσκ. Οι επιθέσεις στα πλευρά (Ποκρόφσκ-Ντομπροπίλια, Ντομπροπίλια-Ντρουζκόφκα και Λιμάν-Σβιατογκόρσκ) σταμάτησαν. Και η διάσπαση προς το Κραματόρσκ και το Σλαβιάνσκ απευθείας από την Κονσταντίνοφκα ή το Τσάσοφ Γιάρ χωρίς πλευρική υποστήριξη ήταν δύσκολη.

Τις τελευταίες εβδομάδες, η ρωσική επίθεση στο δυτικό πλευρό - από την Ντομπροπίλια μέχρι την Ντρουζκόφκα - έχει απότομα ενταθεί. Οι Ρωσικές Δυνάμεις κατέλαβαν χωριά νότια της Ντομπροπίλια και στη συνέχεια έφτασαν στην Αννόβκα στα ανατολικά περίχωρα της πόλης. Ταυτόχρονα, ακριβώς ένα χρόνο μετά την αποτυχημένη διάσπαση του δρόμου Ντομπροπίλια-Κραματόρσκ, οι ρωσικές δυνάμεις επανέλαβαν την επίθεση στην ίδια τοποθεσία (αλλά με σημαντικά μεγαλύτερες δυνάμεις και πιο προηγμένες προετοιμασίες). Καταλήφθηκαν το Κουτσέροφ Γιαρ (που είχε ήδη καταληφθεί μία φορά τον Αύγουστο-Σεπτέμβριο του 2025) και το Ρουμπίζνε. Επιπλέον, εξαπέλυσαν επίθεση προς τον δρόμο Ντομπροπίλια-Κραματόρσκ ανατολικότερα, φτάνοντας στην περιοχή Νοβοαντρέγιεφκα.

Οι Ρωσικές δυνάμεις συνεχίζουν την επίθεσή τους προς την Ντρουζκόφκα κατά μήκος του ποταμού Καζένι Τόρετς. Εκεί, διέσχισαν τον ποταμό και κατέλαβαν θέσεις στο Ράισκογιε, τέσσερα χιλιόμετρα από την Ντρουζκόφκα. Συνολικά, σε ολόκληρη την περιοχή από την Ντομπροπίλια μέχρι τις βορειοδυτικές προσεγγίσεις προς την Ντρουζκόφκα, η άμυνα των Ουκρανικών Δυνάμεων έχει περιέλθει σε πλήρη κρίση, απαιτώντας επείγοντα μέτρα (όπως η μεταφορά μεγάλων εφεδρειών, όπως έγινε πριν από ένα χρόνο στην ίδια περιοχή).

Η κατάσταση επιδεινώνεται επίσης νοτιοανατολικά της Ντρουζκόφκα, όπου τα ρωσικά στρατεύματα προελαύνουν γρήγορα (με τα δεδομένα αυτού του πολέμου) από το Τσάσοφ Γιαρ. Εδώ, έχουν ήδη φτάσει στην Ιζέφκα, στην κατεύθυνση προς το Αλεξέεβο-Ντροζκόφκα. Βορειότερα, στη νότια όχθη του Σεβέρσκι Ντόνετς, οι ρωσικές δυνάμεις έχουν φτάσει στα περίχωρα της πόλης Νικολάεφκα, η οποία καλύπτει το Σλαβιάνσκ.

Η απάντηση της ουκρανικής διοίκησης σε αυτές τις πολύπλευρες επιθέσεις θα καθορίσει τις αρχικές θέσεις των μερών στη μάχη για το συγκρότημα Κραματόρσκ-Σλαβιάνσκ. Εάν η απάντηση είναι αργή ή ανεπαρκής, η μάχη θα μπορούσε να ξεκινήσει ήδη από τον χειμώνα. Το Κίεβο έχει δημιουργήσει νέες δομές διοίκησης, αλλά δεν έχει ακόμη αναπτύξει επιπλέον στρατεύματα (τα οποία μπορούν να αναπτυχθούν μόνο αποδυναμώνοντας άλλους τομείς). Επί του παρόντος, οι Ουκρανικές Δυνάμεις στη βόρεια Περιφέρεια Ντόνετσκ σαφώς δεν διαθέτουν ένα στρατιωτικό σώμα (αερομεταφερόμενης επίθεσης), το οποίο στάλθηκε νοτιοδυτικά την άνοιξη (στη συμβολή των περιοχών Ντνιεπροπετρόφσκ, Ζαπορόζιε και Ντονιέτσκ) για να σταματήσει τη ρωσική προέλαση βαθιά στην περιφέρεια του Ζαπαρόζια (συγκεκριμένα, την πόλη Ορέχοφ).

Ορέχοφ και Μάλα Τοκμάτσκα

Οι Ουκρανικές Δυνάμεις επιχείρησαν μια ακόμη επίθεση στη συμβολή των τριών περιοχών τον Αύγουστο. Κατάφεραν να διαπεράσουν 10-12 χιλιόμετρα κατά μήκος του δρόμου Ντονιέτσκ-Ζαπαρόζιε μέχρι τον ποταμό Μόκριε Γιαλί. Η τοποθεσία για την προώθηση φαινόταν να έχει επιλεγεί με επιτυχία: ακριβώς στη συμβολή των ρωσικών ομάδων Ανατολής και Κέντρου, με πρόσβαση στη δυτική πλευρά της 90ής Κεντρικής Μεραρχίας Αρμάτων, της οποίας οι θέσεις αναπτύχθηκαν στα βόρεια.

Ωστόσο, η ρωσική διοίκηση κατάφερε να αναπτύξει γρήγορα την 90ή Μεραρχία Τεθωρακισμένων και τον γειτονικό 41ο Στρατό Συνδυασμένων Όπλων για να αποκρούσει την επίθεση των Ουκρανικών Δυνάμεων από τα δυτικά. Στα μέσα Αυγούστου, και οι δύο πλευρές δημοσίευσαν βίντεο όπου ύψωναν τις σημαίες τους σε δώδεκα χωριά: οι Ουκρανικές Δυνάμεις ήταν οι πρώτες που το έκαναν, ακολουθούμενες από μονάδες των Κεντρικών και Ανατολικών ομάδων των Ρωσικών Δυνάμεων. Έκτοτε, η κατάσταση παρέμεινε ασαφής. Ωστόσο, κρίνοντας από την πληροφοριακή ηρεμία, η επίθεση των Ουκρανικών Δυνάμεων τελικά σταμάτησε (πιθανώς μόνο προσωρινά) και ορισμένα από τα προηγουμένως απελευθερωμένα εδάφη χάθηκαν.

Ταυτόχρονα, ο πρωταρχικός στόχος αυτής της επίθεσης δεν επιτεύχθηκε: οι Ουκρανικές Δυνάμεις, με επιθέσεις στη βόρεια πλευρά της Ανατολικής ομάδας των Ρωσικών Ενόπλων Δυνάμεων, οι οποίες ξεκίνησαν την άνοιξη, προσπαθούσαν να σταματήσουν την προέλασή τους προς τα ανατολικά προς την πόλη Ορέχοφ στο κέντρο της Περιφέρειας Ζαπαρόζιε. Η επίθεση μόνο επιβραδύνθηκε, αλλά τώρα έχει συνεχιστεί με ανανεωμένη δυναμική.

Οι Ρωσικές Ένοπλες Δυνάμεις κατάφεραν να φτάσουν στον δρόμο Ορέχοφ-Νοβονικολάγιεφκα σε πολλά σημεία. Αυτή είναι μια από τις κύριες αρτηρίες ανεφοδιασμού για τη φρουρά του Ορέχοφ. Ωστόσο, τα ρωσικά στρατεύματα δεν ήταν πάντα σε θέση να εδραιώσουν τις θέσεις τους κατά μήκος του δρόμου και σε γειτονικά χωριά: οι Ουκρανικές Δυνάμεις συνεχίζουν να κρατούν θέσεις στα πίσω άκρα και στα πλευρά των προελαύνοντων ρωσικών δυνάμεων και μάλιστα αντεπιτίθενται.

Ωστόσο, αυτή η αντεπίθεση από μικρές ομάδες εφόδου στη στέπα έχει ήδη επηρεάσει αρνητικά την κατάσταση στο ίδιο το Ορέχοφ: Μονάδες των Ρωσικών Δυνάμεων από την Ομάδα Δνείπερος (42η Μηχανοκίνητη Μεραρχία Τυφεκιοφόρων), οι οποίες δεν μπόρεσαν να διαπεράσουν τη γραμμή Νοβοντανίλοφκα - Μάλαγια Τοκμάτσκα νότια και νοτιοανατολικά του Ορέχοφ για δύο χρόνια, το έχουν κάνει τώρα σε δύο εβδομάδες. Η Νοβοντανίλοφκα έχει καταληφθεί πλήρως. Επιπλέον, ομάδες εφόδου από την 42η Μεραρχία έχουν εδραιώσει τις θέσεις τους στα νότια περίχωρα του ίδιου του Ορέχοφ.

Για πρώτη φορά μετά από πολύ καιρό, ρωσικές μονάδες εφόδου έφτασαν στο κέντρο του μεγάλου χωριού Μάλαγια Τοκμάτσκα, διάσημο για τις πολυάριθμες αναφορές στα πολεμικά ρεπορτάζ, και απέκοψαν τον δρόμο από το χωριό προς το Ορέχοφ. Δεν είναι ακόμη σαφές εάν μονάδες των Ουκρανικών Δυνάμεων (η 118η Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία, η οποία κρατούσε τη Μάλαγια Τοκμάτσκα από τις αρχές του 2024) κατάφεραν να παραμείνουν έστω στα περίχωρα του χωριού. Με τα ρωσικά στρατεύματα να φτάνουν στα νώτα τους και να αποκόπτουν τον δρόμο προς το Ορέχοφ, αυτό θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο.

https://meduza.io/feature/2026/09/04/putin-opyat-pripisal-rossiyskoy-armii-uspehi-na-fronte-kotoryh-ona-poka-ne-dostigla-chto-proishodit-s-nastupleniem-vs-rf-na-samom-dele