Ουκρανία: Το εθνικό ζήτημα και οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις -Ένα επίκαιρο κείμενο του 2005

Το κείμενο που ακολουθεί δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Άρδην τ. 52, Ιανουάριος-Μάρτιος 2005, και παρά τα σχεδόν 17 χρόνια που πέρασαν από τότε, όπως και τις αναμφίβολες ελλείψεις του, διατηρεί την επικαιρότητά του, καθώς παρουσιάζονται οι βασικές συνισταμένες του ουκρανικού ζητήματος που παραμένουν ενεργές μέχρι σήμερα. 

Οι πο­λι­τι­κές ε­ξε­λί­ξεις στην Ου­κρα­νί­α θα πρέ­πει α­νε­πι­φύ­λα­κτα να ε­ντα­χθούν στο πλαί­σιο του ε­θνι­κού ζη­τή­μα­τος που δια­μορ­φώ­θη­κε στον συ­γκε­κρι­μέ­νο γε­ω­γρα­φι­κό χώ­ρο κα­τά τους τε­λευ­ταί­ους ο­κτώ αιώ­νες, και του ο­ποί­ου α­πο­τε­λούν α­κό­μη έ­να ε­πει­σό­διο ε­νώ, ταυ­το­χρό­νως, το πλαί­σιο αυ­τό ε­πη­ρε­ά­ζε­ται ά­με­σα α­πό την «ο­ρι­ζό­ντια» δια­δι­κα­σί­α α­να­σύ­ντα­ξης του χάρ­τη της γε­ω­πο­λι­τι­κής ι­σχύ­ος. Η κα­τα­νό­η­ση λοι­πόν των κοι­νω­νι­κο-πο­λι­τι­κών φαι­νο­μέ­νων θα πρέ­πει να α­να­ζη­τη­θεί πρω­ταρ­χι­κώς στο ι­στο­ρι­κό υ­πό­βα­θρο, το ο­ποί­ο γεν­νά τη δυ­να­μι­κή τους, και κα­τό­πιν στις ε­ξω­τε­ρι­κές δυ­νά­μεις που κα­θο­ρί­ζουν εν πολ­λοίς και τη συ­γκε­κρι­μέ­νη μορ­φή με την ο­ποί­α αυ­τά εμ­φα­νί­ζο­νται.

Οι «ου­κρα­νι­κές ταυ­τό­τη­τες»
Η ε­θνι­κή δια­φο­ρο­ποί­η­ση με­τα­ξύ των Ρώ­σων και των Ου­κρα­νών έ­χει τις ρί­ζες της στην ε­πο­χή που α­κο­λου­θεί την κα­τά­κτη­ση των σλα­βι­κών ε­δα­φών α­πό την Χρυ­σή Ορ­δή (13ος αι.). Το Κί­ε­βο, η μη­τρό­πο­λη των α­να­το­λι­κών Σλά­βων, κέ­ντρο της Ορ­θο­δο­ξί­ας και βυ­ζα­ντι­νή ε­φε­δρεί­α, λε­η­λα­τεί­ται και ι­σο­πε­δώ­νε­ται. Στους ε­πό­με­νους αιώ­νες, η Μο­σκο­βί­α θα εί­ναι η πό­λη που α­να­λαμ­βά­νει το έρ­γο της ε­νο­ποί­η­σης των Ρώ­σων α­πε­λευ­θε­ρώ­νο­ντάς τους α­πό την τα­τα­ρο-μογ­γο­λι­κή κα­το­χή.
Α­πο­κομ­μέ­να στις δυ­τι­κές πε­ριο­χές της σύγ­χρο­νης Ου­κρα­νί­ας, τα πρι­γκι­πά­τα της Γα­λι­κί­ας και της Βο­λι­νί­ας –με τη ση­μα­ντι­κή συ­νει­σφο­ρά του η­γε­μό­να Δα­νι­ήλ Ρο­μά­νο­βιτ­ς– κα­τόρ­θω­σαν να α­ντι­στα­θούν για έ­να α­κό­μη αιώ­να με­τά την έ­λευ­ση των φυ­λών της Κ. Α­σί­ας και να κρα­τή­σουν ζω­ντα­νή την κλη­ρο­νο­μιά του Ρους του Κιέ­βου, έ­ως ό­του α­πορ­ρο­φη­θούν α­πό την Πο­λω­νί­α και την Λι­θουα­νί­α. Κα­τά τη διάρ­κεια της κυ­ριαρ­χί­ας της Πο­λω­νο-Λι­θουα­νι­κής Κοι­νο­πο­λι­τεί­ας (Πο­σπο­λίτ) τα ε­δά­φη αυ­τά α­ποι­κή­θη­καν α­πό Πο­λω­νούς, η α­γρο­τιά ο­δη­γή­θη­κε στη δου­λο­πα­ροι­κί­α και οι ορ­θό­δο­ξοι Ου­κρα­νοί πιέ­στη­καν να υ­ιο­θε­τή­σουν τον κα­θο­λι­κι­σμό.
Η θρη­σκευ­τι­κή α­φο­μοί­ω­ση ή­ταν α­να­γκαί­α για τη δια­τή­ρη­ση της ε­νό­τη­τας του πο­λω­νι­κού κρά­τους, το ο­ποί­ο α­ντι­με­τώ­πι­ζε με α­γω­νί­α την πί­ε­ση της ε­πέ­κτα­σης της Μό­σχας. Α­πό­το­κη αυ­τής της ε­πι­χεί­ρη­σης υ­πήρ­ξε η Ου­νί­α (σύ­νο­δος του Μπρε­στ-Λι­τόφ­σκ, 1596), α­πο­τέ­λε­σμα της συμ­μα­χί­ας του βα­σι­λιά της Πο­λω­νί­ας Σι­γι­σμούν­δου του Γ΄ (1587-1632) με τον Πά­πα. Βε­βαί­ως, η α­πε­γνω­σμέ­νη πά­λη των ορ­θο­δό­ξων Ου­κρα­νών για τη δια­τή­ρη­ση της θρη­σκευ­τι­κής —και ε­θνι­κής— ταυ­τό­τη­τάς τους τούς κα­τέ­στη­σε κέ­ντρο α­νά­πτυ­ξης των θε­ο­λο­γι­κών σπου­δών, με τη δη­μιουρ­γί­α των Α­δελ­φο­τή­των, για ό­λη την ορ­θό­δο­ξη σλα­βι­κή α­να­το­λή. 
Σε κά­θε πε­ρί­πτω­ση, ό­μως, η δια­κρι­τή αυ­τή πο­ρεί­α δη­μιούρ­γη­σε το υ­πό­βα­θρο της α­νά­πτυ­ξης ε­νός ου­κρα­νι­κού ε­θνι­κι­σμού, ό­που η ου­κρα­νι­κή γλώσ­σα, η θρη­σκευ­τι­κή ι­διαι­τε­ρό­τη­τά του –Ου­νί­α– και η ε­ξάρ­τη­σή του α­πό δυ­τι­κές δυ­νά­μεις θα εκ­φρα­σθεί, πλέ­ον, με σα­φή­νεια τον 19ο αιώ­να. Ο Ιω­άν­νης Μέ­γε­ντορ­φ δί­νει μια δι­κή του εν­δια­φέ­ρου­σα ε­ξή­γη­ση για την ι­διο­μορ­φί­α της δυ­τι­κής Ου­κρα­νί­ας: «Α­ξί­ζει να πα­ρα­τη­ρη­θεί ό­τι οι ορ­θό­δο­ξες ε­κεί­νες χώ­ρες που δεν α­ντι­με­τώ­πι­σαν ά­με­ση κα­τά­λη­ψη α­πό τους σταυ­ρο­φό­ρους –η Βουλ­γα­ρί­α, η Σερ­βί­α και η Γα­λι­κί­α-Βο­λι­νί­α [σ.σ. δυ­τι­κή Ου­κρα­νί­α]– ή­ταν πο­λύ πιο α­νοι­χτές στις δυ­τι­κές ε­πα­φές και μά­λι­στα ό­λες τους δέ­χτη­καν (ο­σο­δή­πο­τε σύ­ντο­μα) την πο­λι­τι­κή ε­πι­κυ­ριαρ­χί­α του πα­πι­σμού».
Πα­ράλ­λη­λα, ό­μως, στην α­να­το­λι­κή Ου­κρα­νί­α την ί­δια ι­στο­ρι­κή πε­ρί­ο­δο δη­μιουρ­γεί­ται έ­να ι­διό­τυ­πο κέ­ντρο ου­κρα­νι­κής α­ντί­στα­σης που φο­ρέ­ας του εί­ναι οι Κο­ζά­κοι. Διά­γο­ντας στρα­τιω­τι­κό και α­νυ­πό­τα­κτο βί­ο, οι Κο­ζά­κοι θα δια­τη­ρή­σουν την ορ­θο­δο­ξί­α και θα α­ντι­στα­θούν τό­σο στο τα­τα­ρι­κό χα­νά­το της Κρι­μαί­ας και στην Ο­θω­μα­νι­κή αυ­το­κρα­το­ρί­α ό­σο και στους Πο­λω­νούς γαιο­κτή­μο­νες. Ο βα­σι­κός τους σύμ­μα­χος εί­ναι η Ρω­σί­α, ό­πως α­πο­δει­κνύ­ει και η έ­νω­ση του 1654, αλ­λά η σχέ­ση τους θα πα­ρα­μέ­νει ευαί­σθη­τη ε­ξαι­τί­ας της α­νυ­πό­τα­κτης φύ­σης των κοι­νο­τή­των τους και της α­φο­μοιω­τι­κής διά­θε­σης του ρω­σι­κού ε­πε­κτα­τι­σμού. Α­κό­μα και με­τά τη διά­λυ­ση των κο­ζα­κι­κών υ­πο­λειμ­μά­των της Ου­κρα­νί­ας α­πό την Μ. Αι­κα­τε­ρί­νη στα τέ­λη του 18ου αιώνα, και οι α­γρο­τι­κές κοι­νό­τη­τες αλ­λά και οι ερ­γα­τι­κές μά­ζες, που στην πλειο­ψη­φί­α τους θα εί­ναι ρω­σι­κής κα­τα­γω­γής, που θα συρ­ρεύ­σουν στο Ντον­μπάς (στην ου­σί­α η πε­ριο­χή αυ­τή α­πο­τε­λεί ε­νιαί­ο τμή­μα με τη ρω­σι­κή πε­ρι­φέ­ρεια του Ντον και των ε­κεί κο­ζά­κων) θα εκ­δη­λώ­νουν χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά α­νυ­πο­τα­ξί­ας χω­ρίς πο­τέ να αμ­φι­σβη­τή­σουν τη σύν­δε­σή τους με την υ­πό­λοι­πη Ρω­σί­α.
Τα δύ­ο αυ­τά ε­θνι­κά κέ­ντρα της Ου­κρα­νί­ας, θα δί­νουν το δι­κό τους στίγ­μα στις ι­στο­ρι­κές ε­ξε­λί­ξεις. «Ο 19ος αιώ­νας θα εί­ναι για την Ου­κρα­νί­α η ε­πο­χή μιας δι­πλής ορ­μής, οι­κο­νο­μι­κής στο ρω­σι­κό κομ­μά­τι, ε­θνι­κής αυ­το­συ­νει­δη­σί­ας στο αυ­στρια­κό. Η α­γρο­τι­κή και με­τέ­πει­τα βιο­μη­χα­νι­κή ρω­σι­κή Ου­κρα­νί­α α­να­πτύ­χθη­κε με τις ε­θνι­κές ι­δέ­ες της αυ­στρια­κής Ου­κρα­νί­ας, ό­που κά­τω α­πό την ε­πιρ­ρο­ή της Ου­νί­τι­κης εκ­κλη­σί­ας, μια δια­νό­η­ση δια­κρι­τι­κά υ­πο­στη­ρι­ζό­με­νη α­πό την κυ­βέρ­νη­ση της Βιέν­νης, εί­χε στό­χο να τρο­φο­δο­τή­σει έ­να ε­θνι­κό ου­κρα­νι­κό συ­ναί­σθη­μα. Για την Βιέν­νη η υ­πο­στή­ρι­ξη των Ου­κρα­νών ή­ταν έ­να μέ­σο να δη­μιουρ­γεί προ­βλή­μα­τα στην Ρω­σί­α και να α­σκεί πί­ε­ση στους Πο­λω­νούς ευ­γε­νείς [σ.σ. γαιο­κτή­μο­νες] των οποίων το με­γα­λύ­τε­ρο μέ­ρος των δου­λο­πά­ροι­κων ή­ταν Ου­κρα­νοί».  Η βί­αι­η τσα­ρι­κή κα­τα­στο­λή στις διεκ­δι­κή­σεις των Ου­κρα­νών, ει­δι­κά στα ζη­τή­μα­τα της γαιο­κτη­σί­ας, του εκ­δη­μο­κρα­τι­σμο,ύ του πο­λι­τι­σμού και της γλώσ­σας, δη­μιούρ­γη­σε τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις, οι ο­ποί­ες ε­ντά­θη­καν στα χρό­νια της στα­λι­νι­κής τρο­μο­κρα­τί­ας, για τη διεύ­ρυν­ση του χά­σμα­τος με τη «με­γα­λο­ρω­σι­κή» πο­λι­τι­κή.
Στον αιώ­να του ρο­μα­ντι­σμού, ο ου­κρα­νι­κός ε­θνι­κι­σμός-πα­τριω­τι­σμός δεν μπο­ρού­σε πα­ρά να έ­χει, ταυ­το­χρό­νως, και ε­πα­να­στα­τι­κή κοι­νω­νι­κά κα­τεύ­θυν­ση. Ό­πως έ­λε­γε έ­νας Ρώ­σος γε­νι­κός διοι­κη­τής, «στη δε­κα­ε­τί­α του 1880, εί­χαν τα έρ­γα του Σεβ­τσέν­κο, του ε­θνι­κού ποι­η­τή της Ου­κρα­νί­ας, στη μί­α τσέ­πη και αυτά του Μαρ­ξ στην άλ­λη». 
Κα­τα­λυ­τι­κό στοι­χεί­ο στη δια­μόρ­φω­ση της πλη­θυ­σμια­κής σύ­στα­σης της σύγ­χρο­νης Ου­κρα­νί­ας θα α­πο­τε­λέ­σει η ά­φι­ξη στα ε­δά­φη της Νε­ο­ρωσ­ί­ας (ση­με­ρι­νής α­να­το­λι­κής και νό­τιας Ου­κρα­νί­ας) ε­κα­το­ντά­δων χι­λιά­δων Ρώ­σων (κυ­ρί­ως με­τά την κα­τάρ­γη­ση της δου­λο­πα­ροι­κί­ας το 1861 και την αλ­μα­τώ­δη α­νά­πτυ­ξη της βιο­μη­χα­νί­ας του Ντον­μπάς).

Η μπολ­σε­βί­κι­κη Ου­κρα­νί­α

Το αί­τη­μα για ε­θνι­κή α­νε­ξαρ­τη­σί­α α­πό την κε­ντρι­κή και δυ­τι­κή Ου­κρα­νί­α θα εκ­φρα­στεί με ε­πι­μο­νή τό­σο κα­τά την ε­πα­νά­στα­ση του 1905 ό­σο και κα­τά τη με­τέ­πει­τα πε­ρί­ο­δο. Στο ε­πα­να­στα­τι­κό κί­νη­μα το ου­κρα­νι­κό, ό­πως και το πο­λω­νι­κό πρό­βλη­μα, α­να­δει­κνύ­ε­ται ως κομ­βι­κό για τη δια­μόρ­φω­ση πο­λι­τι­κής γραμ­μής στο ε­θνι­κό ζή­τη­μα.

Ο Λέ­νιν, κα­τα­κε­ραυ­νώ­νο­ντας τον σε­χτα­ρι­σμό της «πο­λω­νι­κής αί­ρε­σης» της Ρό­ζας Λού­ξε­μπουρ­γκ, χω­ρίς ψευ­δαι­σθή­σεις, θα α­να­γνω­ρί­σει ό­τι «[α]ν η Ου­κρα­νί­α θά­χει λ.χ την τύ­χη ν’ α­πο­τε­λέ­σει αυ­το­τε­λές κρά­τος, αυ­τό ε­ξαρ­τά­ται α­πό χί­λιους πα­ρά­γο­ντες που εί­ναι ά­γνω­στοι α­πό τα πριν. Και χω­ρίς να προ­σπα­θού­με ‘να μα­ντέ­ψου­με’ στην τύ­χη, στε­κό­μα­στε στα­θε­ρά σ’ αυ­τό που εί­ναι α­ναμ­φι­σβή­τη­το: στο δι­καί­ω­μα της Ου­κρα­νί­ας να γί­νει τέ­τοιο κρά­τος». Η θέ­ση του αυ­τή, σε συν­δυα­σμό με τις δι­ακ­η­ρύ­ξεις για το α­γρο­τι­κό ζή­τη­μα, δη­μιουρ­γού­σε τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις για μια μελ­λο­ντι­κή συμ­μα­χί­α με τις πα­τριω­τι­κές ου­κρα­νι­κές δυ­νά­μεις.

Τα ε­πα­να­στα­τι­κά γε­γο­νό­τα του 1917 θα α­πο­τε­λέ­σουν την α­φε­τη­ρί­α της εν­σάρ­κω­σης των δια­φο­ρε­τι­κών τά­σε­ων στον ου­κρα­νι­κό γε­ω­γρα­φι­κό χώ­ρο. Με­τά την ε­πα­νά­στα­ση του Φε­βρουα­ρί­ου, μια ου­κρα­νι­κή συ­νέ­λευ­ση (Ρά­ντα στις 13.6.17) ε­ξέ­δω­σε διά­ταγ­μα με το ο­ποί­ο α­νήγ­γει­λε την α­να­κή­ρυ­ξη μιας «αυ­τό­νο­μης ου­κρα­νι­κής δη­μο­κρα­τί­ας» και στις 7.11.17 α­να­κή­ρυ­ξε την Ου­κρα­νί­α ως Λα­ϊ­κή Δη­μο­κρα­τί­α. Η δια­κρι­τή ου­κρα­νι­κή ο­ντό­τη­τα θα δια­τη­ρη­θεί έ­ως το 1920. Ο ου­κρα­νι­κός ε­θνι­κι­σμός θα βρει έκ­φρα­ση στον Πε­τλιού­ρα, εκ­πρό­σω­πο της α­στι­κής τά­ξης, και σε έ­ναν δια­πρε­πή δια­νο­ού­με­νο, τον ι­στο­ρι­κό Χρου­σέβ­σκι.

Αυ­τό το διά­στη­μα η Ου­κρα­νί­α θα γί­νει το θέ­α­τρο α­πε­ρί­γρα­πτων αι­μα­τη­ρών συ­γκρού­σε­ων με­τα­ξύ Ου­κρα­νών ε­θνι­κι­στών, κομ­μου­νι­στών, λευ­κών, μα­χνο­βι­στών, α­τά­κτων-με­λών στρα­τών α­τα­μά­νων-ο­πλαρ­χη­γών και ξέ­νων δυ­νά­με­ων.

Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, η ε­πιρ­ρο­ή των μπολ­σε­βί­κων θα πα­ρα­μεί­νει ι­σχνή στην Ου­κρα­νί­α μέ­χρι και την ί­δρυ­ση της ΕΣ­ΣΔ. Για πα­ρά­δειγ­μα, στις ε­κλο­γές για τη Συ­ντα­κτι­κή Συ­νέ­λευ­ση, τον Νο­έμ­βριο του 1917, οι Μπολ­σε­βί­κοι συ­γκέ­ντρω­σαν μό­νο 750.000 ψή­φους σε ο­λό­κλη­ρη την χώ­ρα.  Το Κομ­μου­νι­στι­κό Κόμ­μα της Ου­κρα­νί­ας (ΚΚΟυ), το ο­ποί­ο τυ­πι­κά δη­μιουρ­γή­θη­κε τον Ιού­λιο του 1918 στην Μό­σχα ως πε­ρι­φε­ρεια­κή υ­πο-ο­μά­δα του Ρω­σι­κού Κομ­μου­νι­στι­κού Κόμ­μα­τος, αρ­χι­κώς α­ριθ­μού­σε λι­γό­τε­ρο α­πό 5.000 μέ­λη, των ο­ποί­ων η πλειο­ψη­φί­α δεν ή­ταν καν Ου­κρα­νοί. Α­κό­μη και το 1922, ό­ταν το ΚΚΟυ εί­χε φτά­σει τα 56.000 μέ­λη, το πο­σο­στό των Ου­κρα­νών ή­ταν μό­νο 23%, ε­νώ 54% ή­ταν Ρώ­σοι, 14% Ε­βραί­οι και 3% Πο­λω­νοί. 

Εί­ναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ό­τι οι μπολ­σε­βί­κοι, και με­τά τις στρα­τιω­τι­κές νί­κες ε­να­ντί­ον των ε­θνι­κι­στών, δεν θα μπο­ρέ­σουν να ε­δραιω­θούν στα κε­ντρι­κά και δυ­τι­κά τμή­μα­τα της χώ­ρας. Στις 24.12.17 με­τα­φέρ­θη­καν α­πό το Κί­ε­βο στο Χάρ­κο­βο ό­που συ­γκά­λε­σαν έ­να νέ­ο Πα­νου­κρα­νι­κό Συ­νέ­δριο των Σο­βιέτ, ε­νώ α­κό­μη και με­τά την κα­τάρ­ρευ­ση της Γερ­μα­νί­ας, προς την ο­ποία εί­χε πα­ρα­χω­ρη­θεί (συν­θή­κη του Μπρε­στ) ό­λη σχε­δόν η Ου­κρα­νί­α, στην α­πέλ­πι­δα προ­σπά­θεια να σω­θεί η ε­πα­νά­στα­ση, ο Πια­τα­κόφ σχη­μα­τί­ζει μια «Προ­σω­ρι­νή Κυ­βέρ­νη­ση Ερ­γα­τών και Α­γρο­τών της Ου­κρα­νί­ας» στο Κουρ­σκ, που δεν α­νή­κει καν στην Ου­κρα­νί­α.

Την α­πο­φα­σι­στι­κή συμ­βο­λή στην ε­πι­κρά­τη­ση της ε­πα­νά­στα­σης στην ου­κρα­νι­κή γη θα την δώ­σουν ε­πα­να­στα­τι­κοί στρα­τοί ό­πως του Α­τα­μά­νου Γκρι­γκό­ριεφ και κυ­ρί­ως του Νέ­στο­ρα Μα­χνό, στη νό­τια και α­να­το­λι­κή Ου­κρα­νί­α των κο­ζα­κι­κών πα­ρα­δό­σε­ων, πε­ρι­στα­σια­κών συμ­μά­χων των μπολ­σε­βί­κων, οι ο­ποί­οι θα τους χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν για να κα­τα­λά­βουν τε­λι­κά την ε­ξου­σί­α στην Ου­κρα­νί­α.

Κα­θο­ρι­στι­κό, πά­ντως, γε­γο­νός στη με­τα­στρο­φή των αι­σθη­μά­των των Ου­κρα­νών προς τους μπολ­σε­βί­κους υ­πήρ­ξε η πο­λω­νι­κή ει­σβο­λή και η στά­ση της η­γε­σί­ας της ου­κρα­νι­κής α­στι­κής τά­ξης. «Η συμ­φω­νί­α α­νά­με­σα στην πο­λω­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση και τον Πε­τλιού­ρα, που υ­πο­γρά­φη­κε στις 2 Δε­κεμ­βρί­ου 1919 στη Βαρ­σο­βί­α, ή­ταν ταυ­τό­χρο­να και η ε­πι­βε­βαί­ω­ση της ο­ρι­στι­κής χρε­ο­κο­πί­ας του ου­κρα­νι­κού α­στι­κού ε­θνι­κι­σμού, κα­θώς το ε­θνι­κό αί­σθη­μα των Ου­κρα­νών α­γρο­τών τρο­φο­δο­τεί­ται μέ­χρι τό­τε πά­νω απ’ ό­λα α­πό το μί­σος τους για τον Πο­λω­νό γαιο­κτή­μο­να. Με βά­ση τη συμ­φω­νί­α αυ­τή, πο­λω­νι­κά στρα­τεύ­μα­τα ει­σέ­βα­λαν στην Ου­κρα­νί­α και μά­λι­στα κα­τέ­λα­βαν για έ­ξι ε­βδο­μά­δες (5.6.1920) το Κί­ε­βο». Ο κόκ­κι­νος στρα­τός θα εμ­φα­νι­στεί πλέ­ον ως στρα­τός α­πε­λευ­θέ­ρω­σης και θα συ­νε­νώ­σει τις δυ­νά­μεις της α­γρο­τι­κής και ερ­γα­τι­κής τά­ξης, κα­θώς και της ε­πα­να­στα­τι­κής δια­νό­η­σης της Ου­κρα­νί­ας σε και θα συ­νε­νώ­σει τις δυ­νά­μεις της α­γρο­τι­κής και ερ­γα­τι­κής τά­ξης, κα­θώς και της ε­πα­να­στα­τι­κής δια­νό­η­σης της Ου­κρα­νί­ας σε δυ­τι­κό (η Γα­λι­κί­α και τα Καρ­πά­θια θα μεί­νουν ε­κτός Ου­κρα­νί­ας έ­ως το 1939 και 1945 α­ντί­στοι­χα) και α­να­το­λι­κό τμή­μα, με στό­χο την ε­θνι­κή α­νε­ξαρ­τη­σί­α και την ε­πί­λυ­ση του α­γρο­τι­κού ζη­τή­μα­τος.

Στην ε­πό­με­νη δε­κα­ε­τί­α, η πο­λι­τι­κή της ε­νί­σχυ­σης της συ­γκρό­τη­σης θε­σμών προς ό­φε­λος των ε­θνο­τή­των, σε συν­δυα­σμό με την «ΝΕΠ», θα ο­δη­γή­σει στην ε­πι­στρο­φή στην Ου­κρα­νί­α πολ­λών πα­τριω­τών α­ρι­στε­ρής κα­τεύ­θυν­σης, χω­ρίς ό­μως να στα­μα­τή­σουν οι διεκ­δι­κή­σεις για πε­ραι­τέ­ρω α­νε­ξαρ­τη­σί­α, α­κό­μη και στο ε­σω­τε­ρι­κό του κόμ­μα­τος.

Η ρευ­στή αυ­τή κα­τά­στα­ση θα λά­βει βί­αιο τέ­λος με την πο­λι­τι­κή της κολ­λε­κτι­βο­ποί­η­σης, ό­που το Κομ­μου­νι­στι­κό Κόμ­μα θα α­πο­πει­ρα­θεί να λύ­σει ταυ­το­χρό­νως και δια πα­ντός το α­γρο­τι­κό πρό­βλη­μα και τις ε­θνι­κές «πα­ρεκ­κλί­σεις» που α­να­πα­ρά­γο­νταν στις πα­ρα­δο­σια­κές α­γρο­τι­κές κοι­νό­τη­τες. Η α­γρο­τιά της Ου­κρα­νί­ας πλή­ρω­σε το τί­μη­μα (1932-34) με του­λά­χι­στον 4 ε­κα­τομ­μύ­ρια νε­κρούς, ε­νώ, το 1938, α­πό τα 200 μέ­λη της Κε­ντρι­κής Ε­πι­τρο­πής του Κομ­μου­νι­στι­κού Κόμ­μα­τος της Ου­κρα­νί­ας, ε­πέ­ζη­σαν μό­νον τρεις και το ί­διο ε­πα­να­λή­φθη­κε σε ό­λα τα πε­ρι­φε­ρεια­κά και το­πι­κά όρ­γα­να του Κόμ­μα­τος, ό­που ορ­γα­νώ­θη­καν δε­κά­δες δί­κες κομ­μα­τι­κών στε­λε­χών. 

Ο Τρό­τσκι την ε­πό­με­νη χρο­νιά θα γρά­ψει έ­να κεί­με­νο ει­δι­κά για την Ου­κρα­νί­α ό­που α­να­φέ­ρει: «Κα­τόρ­θω­σαν ο Στά­λιν και οι Ου­κρα­νοί σα­τρά­πες του να πεί­σουν τις μά­ζες των Ου­κρα­νών για την υ­πε­ρο­χή του συ­γκε­ντρω­τι­σμού της Μό­σχας έ­να­ντι της ου­κρα­νι­κής α­νε­ξαρ­τη­σί­ας ή α­πέ­τυ­χαν; Αυ­τό το ε­ρώ­τη­μα έ­χει α­πο­φα­σι­στι­κή ση­μα­σί­α. […] Ε­πι­θυ­μούν οι πλα­τιές μά­ζες του λα­ού της Ου­κρα­νί­ας τον κρα­τι­κό α­πο­χω­ρι­σμό α­πό την ΕΣ­ΣΔ; Ί­σως να φαί­νε­ται δύ­σκο­λη με την πρώ­τη μα­τιά η α­πά­ντη­ση σ’ αυ­τό το ε­ρώ­τη­μα ε­φό­σον ο λα­ός της Ου­κρα­νί­ας, ό­πως και οι άλ­λοι λα­οί της ΕΣ­ΣΔ, έ­χουν α­πο­στε­ρη­θεί κά­θε δυ­να­τό­τη­τα να εκ­φρά­σουν τη θέ­λη­σή τους. Α­κρι­βώς ό­μως η γέ­νε­ση του ο­λο­κλη­ρω­τι­κού κα­θε­στώ­τος και α­κό­μα πε­ρισ­σό­τε­ρο η κτη­νώ­δης έ­ντα­σή του, ι­δί­ως στην Ου­κρα­νί­α, α­πο­δει­κνύ­ει ό­τι η πραγ­μα­τι­κή θέ­λη­ση των μα­ζών της Ου­κρα­νί­ας εί­ναι α­συμ­φι­λί­ω­τα ε­χθρι­κή προς τη σο­βιε­τι­κή γρα­φειο­κρα­τί­α. Δεν υ­πάρ­χει έλ­λει­ψη α­πο­δεί­ξε­ων ό­τι μί­α α­πό τις πρω­ταρ­χι­κές πη­γές αυ­τής της ε­χθρό­τη­τας εί­ναι η κα­τα­πί­ε­ση της α­νε­ξαρ­τη­σί­ας της Ου­κρα­νί­ας». 

Έ­τσι δεν φαί­νε­ται πε­ρί­ερ­γο που ο δυ­τι­κός ου­κρα­νι­κός ε­θνι­κι­σμός συ­νερ­γά­στη­κε με τις δυ­νά­μεις κα­το­χής των Γερ­μα­νών, συ­στή­νο­ντας και κά­ποια κα­ρι­κα­τού­ρα κρά­τους την ί­δια ώ­ρα που στην α­να­το­λι­κή χώ­ρα ο α­νταρ­το­πό­λε­μος θα εί­ναι α­νει­ρή­νευ­τος, ι­διαί­τε­ρα α­φό­του ο Στά­λιν και το Κομ­μου­νι­στι­κό Κόμ­μα εκ­προ­σω­πούν το ε­θνι­κό αί­σθη­μα.

Με­τά το τέ­λος του πο­λέ­μου, ό­λη η Ου­κρα­νί­α εί­ναι ε­νω­μέ­νη στα πλαί­σια της ΕΣ­ΣΔ αλ­λά η Μό­σχα δυ­σκο­λεύ­θη­κε να ε­λέγ­ξει την κα­τά­στα­ση στις δυ­τι­κές πε­ριο­χές. «Την πε­ρί­ο­δο 1945-1947, η ύ­παι­θρος της δυ­τι­κής Ου­κρα­νί­ας, η εν­δο­χώ­ρα, ε­λεγ­χό­ταν σε με­γά­λο βαθ­μό α­πό τους ε­πα­να­στά­τες, τους ο­ποί­ους υ­πο­στή­ρι­ζαν οι α­γρό­τες που α­ντι­τί­θε­ντο σε ο­ποια­δή­πο­τε μορ­φή κο­λε­κτι­βο­ποί­η­σης. Οι δυ­νά­μεις των ε­πα­να­στα­τών δρού­σαν στις πα­ρα­με­θό­ριες με την Πο­λω­νί­α και την Τσε­χο­σλο­βα­κί­α πε­ριο­χές, περ­νώ­ντας α­πό την μια χώ­ρα στην άλ­λη για να ξε­φύ­γουν α­πό την κα­τα­δί­ω­ξη». 

Πα­ρά τις ε­κτο­πί­σεις, την διά­λυ­ση της Ου­νί­ας και της ου­κρα­νι­κής ορ­θό­δο­ξης εκ­κλη­σί­ας, η δυ­τι­κή Ου­κρα­νί­α θα συ­νε­χί­σει να «γεν­νά» έ­ως και τη διά­λυ­ση της ΕΣ­ΣΔ δια­φω­νού­ντες, με ι­διαί­τε­ρη έ­ξαρ­ση τη δε­κα­ε­τί­α του 1960, ε­νταγ­μέ­νους σε έ­να ευ­ρύ­τε­ρο κλί­μα που τρο­φο­δο­τεί­ται και α­πό τη γει­το­νι­κή Τσε­χο­σλο­βα­κί­α. Οι τε­λευ­ταί­οι Ου­κρα­νοί ε­θνι­κι­στές –πά­ντα α­πό τη δυ­τι­κή και κε­ντρι­κή Ου­κρα­νί­α– α­πε­λευ­θε­ρώ­θη­καν α­πό τις φυ­λα­κές με­τά το 1984.

Η δι­χα­σμέ­νη χώ­ρα

Η πτώ­ση της Σο­βιε­τι­κής Έ­νω­σης θα βρει τους πρώ­ην κομ­μου­νι­στές η­γέ­τες στην ε­ξου­σί­α να εμ­φα­νί­ζο­νται ως υ­πε­ρα­σπι­στές της α­νε­ξαρ­τη­σί­ας της Ου­κρα­νί­ας. Μια α­νε­ξαρ­τη­σί­α που βο­λεύ­ει το σύ­νο­λο της νο­μενκλα­τού­ρας, α­πό ό­ποια πε­ριο­χή και ε­άν προ­έρ­χε­ται, η ο­ποί­α, α­παλ­λαγ­μέ­νη α­πό την κη­δε­μο­νί­α της Μό­σχας, θα ι­διο­ποι­η­θεί ευ­χε­ρέ­στε­ρα την κρα­τι­κή πε­ριου­σί­α.

Τα η­νί­α για ό­λη την ε­πό­με­νη πε­ρί­ο­δο κρα­τούν οι εκ­πρό­σω­ποι της βιο­μη­χα­νι­κής και ρω­σό­φω­νης α­να­το­λι­κής Ου­κρα­νί­ας. Αυ­τό σή­μαι­ναν και οι νί­κες του Λ. Κού­τσμα, εκ­προ­σώ­που του βιο­μη­χα­νι­κού λό­μπυ του Ντον­μπάς. Έ­τσι, πα­ρά τα μέ­τρα μιας σχε­τι­κής ου­κρα­νο­ποί­η­σης, ό­πως με την κα­θιέ­ρω­ση της της ου­κρα­νι­κής ως μο­να­δι­κής κρα­τι­κής γλώσ­σας και τη με­ρι­κή α­νε­ξαρ­τη­το­ποί­η­ση της ε­ξω­τε­ρι­κής πο­λι­τι­κής, η Ου­κρα­νί­α στα πλαί­σια της Κοι­νο­πο­λι­τεί­ας Α­νε­ξαρ­τή­των Κρα­τών α­πο­τε­λού­σε προ­νο­μια­κό ε­ταί­ρο της Ρω­σί­ας. Τό­σο τα λα­ϊ­κά στρώ­μα­τα ό­σο και οι νε­ο­κα­πι­τα­λι­στές της βιο­μη­χα­νι­κής α­να­το­λής και του νό­του ό­χι μό­νο αι­σθά­νο­νται Ρώ­σοι αλ­λά έ­χουν ά­με­ση α­νά­γκη α­πό τη Ρω­σί­α. Η Ου­κρα­νί­α ε­ξαρ­τά­ται α­πό την ει­σα­γω­γή ε­νερ­γεια­κών πη­γών, κυ­ρί­ως φυ­σι­κού α­ε­ρί­ου, σε πο­σο­στό 85% για τις ε­τή­σιες α­νά­γκες της, που κα­λύ­πτε­ται κα­τά βά­ση α­πό τη Ρω­σί­α ή μέ­σω αυ­τής.

Ό­μως, τα χρό­νια αυ­τά ή­ταν κα­τα­στρο­φι­κά για την ου­κρα­νι­κή οι­κο­νο­μί­α. Πα­ρά το γε­γο­νός ό­τι πα­ρή­γα­γε το 1/4 της α­γρο­τι­κής πα­ρα­γω­γής της Σο­βιε­τι­κής Έ­νω­σης, πάρα την ύπαρξη ενος τε­ρά­στιου βιο­μη­χα­νι­κού το­μέ­α και του ε­λέγ­χου των βο­ρεί­ων α­κτών της Μαύ­ρης Θά­λασ­σας, η ου­κρα­νι­κή άρ­χου­σα τά­ξη δεν κα­τόρ­θω­σε να λύ­σει τα με­τασο­βιε­τι­κά προ­βλή­μα­τα και η πα­ρα­γω­γή το 1999 εί­χε πέ­σει κά­τω α­πό το 40% του 1991.

Α­ναμ­φι­σβή­τη­το ρό­λο στις ε­ξε­λί­ξεις αυ­τές έ­παι­ξε η εγ­γε­νής α­δυ­να­μί­α της Ρω­σί­ας να υ­πο­στη­ρί­ξει τον η­γε­μο­νι­κό της ρό­λο στην Κοι­νο­πο­λι­τεί­α. Α­ντι­μέ­τω­πη με την ε­σω­τε­ρι­κή κοι­νω­νι­κή κρί­ση, τις φυ­γό­κε­ντρες δυ­νά­μεις, το τσε­τσε­νι­κό και την αρ­πα­κτι­κό­τη­τα της πλου­το­κρα­τί­ας, ά­φη­σε την Ου­κρα­νί­α έκ­θε­τη στις α­ντι­ρω­σι­κές πιέ­σεις.

Την ί­δια ώ­ρα η δυ­τι­κή Ου­κρα­νί­α έ­μπαι­νε στο προ­σκή­νιο με δυ­να­μι­κό τρό­πο και με σκο­πό να πά­ρει τη ρε­βάν­ς. Πα­ρά το γε­γο­νός της κα­θυ­στε­ρη­μέ­νης οι­κο­νο­μί­ας της, με την ά­με­ση υ­πο­στή­ρι­ξη των Η­ΠΑ, δη­μιουρ­γή­θη­κε μια νέ­α ε­ξου­σια­στι­κή ε­λίτ α­πό τα σπλά­χνα της που ά­λω­σε το Κί­ε­βο -ό­που κα­τα­κρα­τού­νταν σχε­δόν το 90% των ξέ­νων ε­πεν­δύ­σε­ων- σε ε­πί­πε­δο μη­χα­νι­σμών, ώ­σπου έ­φθα­σε η στιγ­μή της κα­τά­κτη­σης της ε­ξου­σί­ας.

Το πώς πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε η «πορ­το­κα­λί ε­πα­νά­στα­ση» α­πο­τε­λεί έ­να ση­μα­ντι­κό ζή­τη­μα προς διε­ρεύ­νη­ση που α­πο­κα­λύ­πτει και τον τρό­πο με τον οποίο δρα ο διε­θνής πα­ρά­γο­ντας. Ε­ντού­τοις τα ί­δια τα α­πο­τε­λέ­σμα­τα των ε­κλο­γών έ­χουν την δι­κή τους διά­στα­ση που α­πο­δει­κνύ­ει με πραγ­μα­τι­κούς α­ριθ­μούς την δια­μορ­φω­μέ­νη κα­τά­στα­ση στο ε­θνι­κό ζή­τη­μα στην χώ­ρα, πέ­ραν πά­σης αμ­φι­βο­λί­ας.

Το χαρακτηριστικό των ε­κλο­γών της 27 Δε­κεμ­βρί­ου 2004 εί­ναι η γε­ω­γρα­φι­κή πό­λω­ση. Ο ε­κλε­κτός των δυ­τι­κών πε­ριο­χών, ό­πως και των Η­ΠΑ, Β. Γιού­σεν­κο κερ­δί­ζει συ­ντρι­πτι­κά τις δυ­τι­κές πε­ριο­χές ε­νώ ο Β. Για­νου­κό­βιτ­ς υ­περ­τε­ρεί στην α­να­το­λή. Εί­ναι ε­λά­χι­στες οι πε­ριο­χές, κυ­ρί­ως στα νο­τιο-κε­ντρι­κά, ό­που πα­ρα­τη­ρεί­ται τά­ση ι­σορ­ρο­πί­ας. Τα στοι­χεί­α α­νά πε­ρι­φέ­ρεια [οι πε­ρι­φέ­ρειες κα­θώς και τα σχό­λια εί­ναι δι­κά μας] κα­τα­δει­κνύ­ουν την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα αυ­τή:

Ό­πως γί­νε­ται φα­νε­ρό α­πό μια α­πλή α­νά­γνω­ση των α­πο­τε­λε­σμά­των, η ε­κλο­γι­κή σύ­γκρου­ση έ­γι­νε με α­πό­λυ­τα ε­θνι­κά κρι­τή­ρια και η Ου­κρα­νί­α εί­ναι μια δι­χα­σμέ­νη χώ­ρα. Η α­να­το­λι­κή και η νό­τια Ου­κρα­νί­α στή­ρι­ξαν τον δι­κό τους υ­πο­ψή­φιο και ταυ­το­χρό­νως δια­τρά­νω­σαν τη θέ­λη­σή της για στε­νή σχέ­ση με την Ρω­σί­α ε­νώ η κε­ντρι­κή και, κυ­ρί­ως, η δυ­τι­κή ψή­φι­σαν για μια Ου­κρα­νί­α α­πο­κομ­μέ­νη α­πό την Ρω­σί­α.

Α­να­λύ­σεις που ε­μπλέ­κουν ό­ρους ό­πως δη­μο­κρα­τί­α και ­ελευ­θε­ρί­α δεν μπο­ρεί πα­ρά να αυ­θαι­ρε­τούν στην α­νά­δει­ξη της πραγ­μα­τι­κό­τη­τας. Ο α­γρο­τι­κός, ε­πί το πλεί­στον, πλη­θυ­σμός του Ι­βά­νο Φραν­κόφ ή του Τερ­νό­πολ που τάσ­σε­ται υ­πέρ του Γιου­σέν­κο α­ναμ­φι­σβή­τη­τα υ­πε­ρα­σπί­ζε­ται την ε­λευ­θε­ρί­α, αλ­λά πρό­κει­ται για την δι­κή του ε­λευ­θε­ρί­α με ό­,τι αυ­τό συ­νε­πά­γε­ται, δη­λα­δή ε­πι­βο­λή της ου­κρα­νι­κής γλώσ­σας, προ­νο­μια­κή πρό­σβα­ση στην ε­ξου­σί­α, έ­λεγ­χο του κρά­τους, οι­κο­νο­μι­κό ό­φε­λος α­πό τις ε­πεν­δύ­σεις, θρη­σκευ­τι­κή η­γε­μο­νί­α, κυ­ρί­ως α­πό την εκ­κλη­σί­α της Ου­νί­ας κ.λπ.

Ό­πως ε­πί­σης η ψή­φος του ερ­γά­τη στην πε­ριο­χή του Ντον­μπάς ή στην κο­σμο­πο­λί­τι­κη Κρι­μαί­α και στην Ο­δησ­σό δεν εί­ναι δυ­να­τόν να α­πο­τε­λεί έκ­φρα­ση συ­ντη­ρη­τι­σμού ή νο­σταλ­γί­ας του τσα­ρι­κού ή του σο­βιε­τι­κού α­πο­λυ­ταρ­χι­σμού. Πρό­κει­ται και σε αυ­τή την πε­ρί­πτω­ση για τη διεκ­δί­κη­ση της ε­λευ­θε­ρί­ας των πλη­θυ­σμών που θε­ω­ρούν τους ε­αυ­τούς τους Ρώ­σους, ε­πι­θυ­μούν να δι­δά­σκο­νται τα παι­διά τους στα σχο­λεί­α την ρω­σι­κή γλώσ­σα, να τα­ξι­δεύ­ουν σε ό­λη αυ­τή την ε­πι­κρά­τεια, ό­που μι­λιού­νται τα ρω­σι­κά και οι ί­διοι αι­σθά­νον­ται κομ­μά­τι αυ­τής της κουλ­τού­ρας και της ι­στο­ρί­ας, να έ­χουν ά­με­σες προ­νο­μια­κές ε­πα­φές με τη ρω­σι­κή εν­δο­χώ­ρα και ί­σως να μην μοι­ρά­ζον­ται τα ο­φέ­λη της γε­ω­γρα­φι­κής και οι­κο­νο­μι­κής τους θέ­σης με αν­θρώ­πους που θε­ω­ρούν ό­τι προ­σπα­θούν να τους ω­θή­σουν σε υ­πο­δε­έ­στε­ρη θέ­ση.

Εί­ναι πραγ­μα­τι­κά α­ξιο­πε­ρί­ερ­γο το πώς εί­ναι δυ­να­τή η συ­νύ­παρ­ξη των δύ­ο τμη­μά­των της Ου­κρα­νί­ας. Πο­λύ σύ­ντο­μα η κε­ντρι­κή ε­ξου­σί­α υ­πό τον Γιου­σέν­κο θα βρε­θεί α­ντι­μέ­τω­πη με την α­νυ­πα­κο­ή των πε­ρι­φε­ρειών της α­να­το­λι­κής και δυ­τι­κής Ου­κρα­νί­ας και τό­τε θα πρέ­πει να πά­ρει μέ­τρα που δεν εί­ναι δυ­να­τόν να στη­ρι­χθούν α­πό τις πι­θα­νές δια­δη­λώ­σεις των υ­πο­στη­ρι­χτών του ου­κρα­νι­κού ε­θνι­κι­σμού σε τό­σο με­γά­λη α­πό­στα­ση α­πό τις α­πεί­θαρ­χες πε­ρι­φέ­ρειες. Αυ­τοί που θα ω­φε­λη­θούν α­πό την α­πό­σχι­ση εί­ναι οι πε­ριο­χές της α­να­το­λής και του νό­του. Η α­γρο­τι­κή και χω­ρίς διέ­ξο­δο στη θά­λασ­σα πε­ριο­χή της δυ­τι­κής Ου­κρα­νί­ας εί­ναι κα­τα­δι­κα­σμέ­νη σε μα­ρα­σμό και με­τα­τρο­πή της σε πο­λω­νι­κό προ­τε­κτο­ρά­το χω­ρίς το υ­πό­λοι­πο κομ­μά­τι της χώ­ρας. Βε­βαί­ως, οι υ­πο­στη­ρι­κτές του Γιου­σέν­κο, και κυ­ρί­ως οι ξέ­νοι πο­λι­τι­κοί τους σύμ­βου­λοι, υ­πο­λο­γί­ζουν στην α­προ­θυ­μί­α του πλη­θυ­σμού, α­κό­μη και των αν­θρα­κω­ρύ­χων του Ντον­μπάς, την πιο συ­μπα­γή κοι­νω­νι­κή ο­μά­δα της Ου­κρα­νί­ας, και της ί­διας της Ρω­σί­ας, να ω­θη­θούν σε α­κραί­ες μορ­φές α­ντι­πα­ρά­θε­σης. Εν πά­ση πε­ρι­πτώ­σει το ρί­σκο που α­να­λαμβά­νε­ται εί­ναι τε­ρά­στιο και, ό­πως το­νί­σα­με και στην αρ­χή του κει­μέ­νου, εί­ναι, α­πλώς, τα ε­πει­σό­δια μιας ι­στο­ρι­κής δια­δι­κα­σί­ας, που δεν θα έ­χει σύ­ντο­μο τέ­λος.

Ε­πα­να­στά­σεις «made by Soros»

Η ου­κρα­νι­κή πε­ρί­πτω­ση εί­ναι, ό­μως, και τμή­μα των ευ­ρύ­τε­ρων α­να­σχη­μα­τι­σμών στην ε­πο­χή της α­με­ρι­κα­νι­κής μο­νο­κρα­το­ρί­ας. Η κα­τάρ­ρευ­ση της Σο­βιε­τι­κής Έ­νω­σης δη­μιούρ­γη­σε έ­να κε­νό ι­σχύ­ος σε ό­λη την σφαί­ρα ε­πιρ­ρο­ής της. Έ­να κε­νό που η μο­να­δι­κή υ­περ­δύ­να­μη έ­πρε­πε να το κα­λύ­ψει με ο­ποιο­δή­πο­τε τί­μη­μα στα ε­πό­με­να χρό­νια, κα­θώς η Ρω­σί­α, πα­ρά τις τε­ρά­στιες α­δυ­να­μί­ες της, α­πο­τε­λεί έ­ναν πε­ριο­ρι­στι­κό πα­ρά­γο­ντα στην ε­πέ­κτα­ση των Η­ΠΑ. Η πε­ρι­κύ­κλω­σή της, με την δη­μιουρ­γί­α μιας ζώ­νης α­πό την Βαλ­τι­κή έ­ως την Τουρ­κί­α και το Ουζ­μπε­κι­στάν, θα έ­πρε­πε να την ο­δη­γή­σει στο να γί­νει πε­ρισ­σό­τε­ρο μια α­σια­τι­κή πα­ρά ευ­ρω­πα­ϊ­κή δύ­να­μη, ώ­στε και η ί­δια η Ευ­ρώ­πη να πα­ρα­μεί­νει μια υ­πο-α­τλα­ντι­κή και ό­χι πραγ­μα­τι­κά ευ­ρω­πα­ϊ­κή δύ­να­μη. Για να ε­πι­τευ­χθεί αυ­τός ο στό­χος ό­μως ή­ταν α­πα­ραί­τη­τη η α­πό­σπα­ση της Ου­κρα­νί­ας α­πό την ρω­σι­κή ε­πιρ­ρο­ή. Ο Zbigniew Brezinski θα πε­ρι­γρά­ψει ε­γκαί­ρως και με α­πό­λυ­τη ει­λι­κρί­νεια τους σκο­πούς των Η­ΠΑ:

«Η Ου­κρα­νί­α, νέ­ος και ση­μα­ντι­κός χώ­ρος στην ευ­ρα­σια­τι­κή σκα­κιέ­ρα, εί­ναι γε­ω­πο­λι­τι­κός ά­ξο­νας, ε­πει­δή η ί­δια η ύ­παρ­ξή της ως α­νε­ξάρ­τη­της χώ­ρας βο­η­θά τον με­τα­σχη­μα­τι­σμό της Ρω­σί­ας. Χω­ρίς την Ου­κρα­νί­α, η Ρω­σί­α παύ­ει να εί­ναι ευ­ρα­σια­τι­κή αυ­το­κρα­το­ρί­α. Χω­ρίς την Ου­κρα­νί­α, η Ρω­σί­α μπο­ρεί να συ­νε­χί­σει να πα­λεύ­ει για αυ­το­κρα­το­ρι­κή θέ­ση, αλ­λά τό­τε θα γι­νό­ταν κυ­ρί­ως α­σια­τι­κό αυ­το­κρα­το­ρι­κό κρά­τος, το ο­ποί­ο θα συ­ρό­ταν πο­λύ πι­θα­νόν σε συ­γκρού­σεις που θα το α­πο­δυ­νά­μω­ναν, με α­φυ­πνι­σμέ­νους Κε­ντρο­α­σιά­τες, οι ο­ποί­οι θα ή­ταν γε­μά­τοι μνη­σι­κα­κί­α για την α­πώ­λεια της πρό­σφα­τα α­πο­κτη­μέ­νης α­νε­ξαρ­τη­σί­ας τους και θα εί­χαν την υ­πο­στή­ρι­ξη των α­δελ­φι­κών ι­σλα­μι­κών κρα­τών στο νό­το. Ε­πί­σης -το πι­θα­νό­τε­ρο- και η Κί­να θα α­ντε­τί­θε­το σε ο­ποια­δή­πο­τε πα­λι­νόρ­θω­ση της ρω­σι­κής κυ­ριαρ­χί­ας στην Κε­ντρι­κή Α­σί­α, λό­γω του αυ­ξα­νό­με­νου εν­δια­φέ­ρο­ντός της για τα κρά­τη της πε­ριο­χής που α­πό­κτη­σαν πρό­σφα­τα την α­νε­ξαρ­τη­σί­α τους. Ω­στό­σο, αν η Μό­σχα α­να­κτή­σει τον έ­λεγ­χο της Ου­κρα­νί­ας, με τον πλη­θυ­σμό των 52 ε­κα­τομ­μυ­ρί­ων, τους ση­μα­ντι­κούς πλου­το­πα­ρα­γω­γι­κούς πό­ρους και την πρό­σβα­ση στη Μαύ­ρη θά­λασ­σα, η Ρω­σί­α θα α­να­κτή­σει αυ­τό­μα­τα τις α­να­γκαί­ες προ­ϋ­πο­θέ­σεις για να γί­νει ι­σχυ­ρό αυ­το­κρα­το­ρι­κό κρά­τος, που θα ε­νώ­νει την Ευ­ρώ­πη και την Α­σί­α. Αν η Ου­κρα­νί­α έ­χα­νε την α­νε­ξαρ­τη­σί­α της, αυ­τό θα εί­χε ά­με­σες συ­νέ­πειες για την Κε­ντρι­κή Ευ­ρώ­πη, με­τα­σχη­μα­τί­ζο­ντας την Πο­λω­νί­α στον γε­ω­πο­λι­τι­κό ά­ξο­να του α­να­το­λι­κού συ­νό­ρου της ε­νω­μέ­νης Ευ­ρώ­πης». 

Σε αυ­τές τις δια­πι­στώ­σεις εί­ναι μάλ­λον πε­ριτ­τό να προ­στε­θεί τί­πο­τε. Ε­κεί­νο που, ό­μως, έ­χει εν­δια­φέ­ρον εί­ναι ο τρό­πος που ορ­γα­νώ­θη­κε η α­να­τρο­πή. Ο ρε­α­λι­σμός στην πρά­ξη –ε­πι­βε­βαί­ω­ση του ι­μπε­ρια­λι­σμού– (ό­πως εκ­φρά­ζε­ται α­πό τους Μπρεζίνσκι, Κίσ­σιν­γκερ, Ράμ­σφελ­ντ) πραγ­μα­το­ποιεί­ται με την α­ρω­γή της ι­δε­α­λι­στι­κής ρη­το­ρεί­ας.

Και στην πε­ρί­πτω­ση της Ου­κρα­νί­ας κι­νη­το­ποι­ή­θη­κε έ­νας μη­χα­νι­σμός που λει­τούρ­γη­σε σε ό­λη την α­να­το­λι­κή Ευ­ρώ­πη (και τον Καύ­κα­σο) για την εκ­δή­λω­ση γε­γο­νό­των που πα­ρα­πέ­μπουν στην «Ά­νοι­ξη της Πρά­γας», και ο ο­ποί­ος χρη­σι­μο­ποί­η­σε υ­παρ­κτές πο­λι­τι­κές και κυ­ρί­ως ε­θνι­κές α­ντι­θέ­σεις με στό­χο την ε­γκα­θί­δρυ­ση φι­λο­α­με­ρι­κα­νι­κών κα­θε­στώ­των. Ο κύ­ριος φο­ρέ­ας που τα προ­ε­τοί­μα­σε εί­ναι το Ί­δρυ­μα «Open Society» του Τζωρ­τζ Σό­ρος. Μά­λι­στα θα μπο­ρού­σε να υ­πο­τε­θεί ό­τι η Ου­κρα­νί­α ή­ταν το α­πό­γειο της δρά­σης του Σό­ρος, ε­άν δεν υ­πήρ­χαν οι εν­δεί­ξεις ό­τι αυ­τό ε­πι­διώ­κε­ται να συμβεί στην ί­δια την Ρω­σί­α.

Ο ί­διος, σε μια α­πο­κα­λυ­πτι­κή συνέντευξη πριν α­πό με­ρι­κά χρό­νια, στην ε­ρώ­τη­ση «Τι σας έ­κα­νε να στρα­φεί­τε στην Ου­κρα­νί­α με τό­σο εν­δια­φέ­ρον;» α­πά­ντη­σε: «Α­πό την αρ­χή α­να­γνώ­ρι­σα τη σπου­δαιό­τη­τα μιας α­νε­ξάρ­τη­της και δη­μο­κρα­τι­κής Ου­κρα­νί­ας. Ό­σο η Ου­κρα­νί­α ευ­η­με­ρεί, κλεί­νει τον δρό­μο σε μί­α ι­μπε­ρια­λι­στι­κή Ρω­σί­α. […] Ξε­κι­νή­σα­με τη δρα­στη­ριό­τη­τά μας αρ­κε­τά νω­ρίς, δη­μιουρ­γώ­ντας το Ί­δρυ­μα Ου­κρα­νι­κής Α­να­γέν­νη­σης, ό­πως ο­νο­μά­στη­κε, το 1989, πο­λύ πριν η χώ­ρα γί­νει α­νε­ξάρ­τη­τη το 1991. Ό­ταν έ­φτα­σε η ώ­ρα της α­νε­ξαρ­τη­σί­ας, α­πο­φα­σί­σα­με να ε­πι­τα­χύ­νου­με τους ρυθ­μούς μας ό­σο πε­ρισ­σό­τε­ρο μπο­ρού­σα­με. Α­με­τα­κί­νη­τος στό­χος μας ή­ταν να α­νοί­ξου­με τον δρό­μο για τη δυ­τι­κή βο­ή­θεια που εκ των πραγ­μά­των θα α­κο­λου­θού­σε. Και για μια άλ­λη φο­ρά, μπο­ρώ να πω ό­τι φέ­ρα­με την α­πο­στο­λή μας σε πέ­ρας με ε­πι­τυ­χί­α». 

Το 2004 εί­χε ξε­κι­νή­σει πο­λύ ελ­πι­δο­φό­ρο για τον Σό­ρος. Στην Γε­ωρ­γί­α κα­τόρ­θω­σε, με καυ­κα­σια­νού τύ­που «βε­λού­δι­νη ε­πα­νά­στα­ση» ή «ε­πα­νά­στα­ή «ε­πα­νά­στα­ση των ρό­δων» να α­πο­κό­ψει τη Ρω­σί­α α­πό μια α­κό­μη χώ­ρα του «εγ­γύς ε­ξω­τε­ρι­κού». Πριν α­πό την πτώ­ση του, ο πρώ­ην πρό­ε­δρος Σε­βαρ­νά­τζε, αν και φί­λος των Α­με­ρι­κα­νών, υ­πέ­γρα­ψε μια 25ε­τή συμ­φω­νί­α με τον ρω­σι­κό ε­νερ­γεια­κό γί­γα­ντα Gazprom και πού­λη­σε το ε­νερ­γεια­κό δί­κτυο της χώ­ρας σε μια άλ­λη ρω­σι­κή ε­ται­ρεί­α, κό­βο­ντας την ε­ται­ρεί­α AES που υ­πο­στη­ρι­ζό­ταν α­πό τις Η­ΠΑ. Οι ε­νέρ­γειές του αυ­τές α­πε­τέ­λε­σαν και την κα­τα­δί­κη για τον άλ­λο­τε Υ­πουρ­γό Ε­ξω­τε­ρι­κών του Γκορ­μπα­τσόφ. Ό­ταν πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν οι ε­κλο­γές «[…]μέ­σω της α­με­ρι­κα­νι­κής ε­ται­ρεί­ας ε­κλο­γών και δη­μο­σκο­πή­σε­ων Global Strategy, η ο­ποί­α προ­ε­τοί­μα­σε exit polls που πα­ρου­σί­α­ζε τις γε­ωρ­για­νές ε­κλο­γές ως νο­θευ­μέ­νες, α­μέ­σως οι Η­ΠΑ α­παί­τη­σαν να α­κυ­ρω­θούν τα α­πο­τε­λέ­σμα­τα των ε­κλο­γών, δί­νο­ντας τη νί­κη στον α­με­ρι­κα­νο­σπου­δαγ­μέ­νο Μι­χα­ήλ Σα­α­κα­σβί­λι. Κα­τά τη διάρ­κεια των ε­κλο­γών δού­λευε πα­ρα­σκη­νια­κά μια ο­μά­δα νέ­ων με την ο­νο­μα­σί­α KAMARA (αρ­κε­τά), η ο­ποία συ­στά­θη­κε στα πρό­τυ­πα της OTPOR, της ο­μά­δας που προ­ώ­θη­σε την α­να­τρο­πή των ε­κλο­γών στην πρώ­ην Γιου­γκο­σλα­βί­α. Μα­ζί KAMARA και OTPOR δη­μιουρ­γή­θη­καν α­πό τις Η­ΠΑ και χρη­μα­το­δο­τή­θη­καν α­πό τον Α­με­ρι­κα­νό μαι­κή­να Τζωρ­τζ Σό­ρος». 

Η δη­μο­σιο­γρά­φος Kate Ramisvili έ­γρα­ψε στην ε­φη­με­ρί­δα Daily Georgian Times ό­τι η νέ­α κυ­βέρ­νη­ση εί­ναι στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα τμή­μα του Ι­δρύ­μα­τος του Soros και κύ­κλος πρα­κτό­ρων της CIA. Ο Σό­ρος θα πλη­ρώ­νει α­κό­μη και τους μι­σθούς των με­λών της κυ­βέρ­νη­σης και τρί­α α­πό τα μέ­λη της κυ­βέρ­νη­σης εκ­παι­δεύ­θη­καν α­πό το Ί­δρυ­μα Soros αλ­λά και η πλειο­ψη­φί­α των νέ­ων Υ­πουρ­γών έ­χουν ερ­γα­σθεί στις δο­μές του Σό­ρος. Συ­γκε­κρι­μέ­να, το νε­α­ρό­τε­ρο μέ­λος της κυ­βέρ­νη­σης, ο Η­ρα­κλής Ρε­κι­βια­σβί­λι, υ­πη­ρέ­τη­σε στα Κε­ντρι­κά γρα­φεί­α του Ι­δρύ­μα­τος Soros και οι υ­πουρ­γοί Παι­δεί­ας και Δι­καιο­σύ­νης Κάχα Λο­μά­ρα και Γκε­όρ­γκε Πα­πουα­σβί­λι, διεύ­θυ­ναν το Open Society —Γε­ωρ­για­νό Ί­δρυ­μα, το ο­ποί­ο εί­ναι το το­πι­κό πα­ράρ­τη­μα του Ι­δρύ­μα­τος Soros. 

Η ί­δια δια­δι­κα­σί­α ε­πα­να­λή­φθη­κε και στην Ου­κρα­νί­α. Η δρά­ση των Η­ΠΑ μέ­σω των Μη Κυ­βερ­νη­τι­κών Ορ­γα­νώ­σε­ων α­πο­κα­λύ­πτε­ται σε δή­λω­ση του Ron Paul, μέ­λους του α­με­ρι­κα­νι­κού Κο­γκρέσ­σου, που α­να­δη­μο­σιεύ­ει η ρω­σι­κή Πράβ­ντα: «Δεν γνω­ρί­ζου­με α­κρι­βώς πό­σα ε­κα­τομ­μύ­ρια, ή δε­κά­δες ε­κα­τομ­μύ­ρια δο­λά­ρια, ξό­δε­ψε η κυ­βέρ­νη­ση στις προ­ε­δρι­κές ε­κλο­γές στην Ου­κρα­νί­α. Γνω­ρί­ζου­με μό­νο ό­τι με­γά­λο μέ­ρος αυ­τών των χρη­μά­των πή­γαν στην υ­πο­στή­ρι­ξη ε­νός συ­γκε­κρι­μέ­νου υ­πο­ψη­φί­ου με τη χρη­σι­μο­ποί­η­ση για αυ­τόν τον σκο­πό, ως με­σά­ζο­ντες, συ­γκε­κρι­μέ­νων Μη Κυ­βερ­νη­τι­κών Ορ­γα­νώ­σεων τό­σο α­με­ρι­κάνι­κων ό­σο και ου­κρα­νι­κών». Στη συ­νέ­χεια ο βου­λευ­τής γί­νε­ται πιο συ­γκε­κρι­μέ­νος και α­να­φέ­ρει με­ρι­κές ορ­γα­νώ­σεις: «Ρί­χνου­με μια μα­τιά στο International Centre for Policy Studies. Αυ­τή η ορ­γά­νω­ση χρη­μα­το­δο­τεί­ται α­πό την κυ­βέρ­νη­ση των Η­ΠΑ μέ­σω της PAUCI [Πο­λω­νι­κο-Α­με­ρι­κα­νι­κο-Ου­κρα­νι­κή Πρω­το­βου­λί­ας Συ­νερ­γα­σί­ας], αλ­λά στην ι­στο­σε­λί­δα της ορ­γά­νω­σης φι­γου­ρά­ρουν τα σύμ­βο­λα του Γιου­σέν­κο. Δια­βά­ζο­ντας στην συ­νέ­χεια μα­θαί­νου­με ό­τι η Ορ­γά­νω­ση χρη­μα­το­δο­τεί­ται α­πό το Ί­δρυ­μα Soros. Και α­κό­μη πιο κά­τω ό­τι ο ί­διος ο Βί­κτωρ Γιουσέν­κο εί­ναι μέ­λος του Συμ­βου­λευ­τι­κής Ε­πι­τρο­πής!» Δη­λα­δή και ο ί­διος ο Γιου­σέν­κο χρη­μα­το­δο­τού­νταν α­πό τον Σό­ρος και τις Η­ΠΑ, σύμ­φω­να με τον Α­με­ρι­κα­νό πο­λι­τι­κό.

Η «πορ­το­κα­λί ε­ξέ­γερ­ση» (ε­ξαι­ρε­τι­κά αυ­θαί­ρε­τη έκ­φρα­ση του προσ­διο­ρι­σμού, δη­μιουρ­γη­μέ­νη α­πό ξέ­νους ε­γκε­φά­λους, που φθά­νει στα ό­ρια του γε­λοί­ου ό­ταν οι ο­πα­δοί του Γιού­σεν­κο μοί­ρα­ζαν ως σύμ­βο­λο του α­γώ­να για ε­θνι­κή α­νε­ξαρ­τη­σί­α πορ­το­κά­λια, ένα φρού­το που φυ­σι­κά δεν ευ­δο­κι­μεί σε κα­νέ­να μέ­ρος της Ου­κρα­νί­ας) και η εμ­φά­νι­ση του δυ­τι­κού ου­κρα­νι­κού ε­θνι­κι­σμού ως α­γώ­να για την ε­λευ­θε­ρί­α και τη δη­μο­κρα­τί­α, ο νε­κρα­να­στη­μέ­νος Λ. Βα­λέ­σα, οι Ευ­ρω­παί­οι προ­ο­δευ­τι­κοί πο­λι­τι­κοί και τα μέ­σα τους (τό­σο ε­ξό­φθαλ­μα ε­νά­ντια στα συμ­φέ­ρο­ντα της ί­διας της Ευ­ρώ­πης, ό­πως και στην πε­ρί­πτω­ση της Τουρ­κί­ας), α­κό­μη οι ε­ξε­τά­σεις του δη­λη­τη­ρια­σμέ­νου Γιου­σέν­κο στη Βιέν­νη των πά­λαι πο­τέ Αψ­βούρ­γων, ό­που α­νή­κε κά­πο­τε η Δυ­τι­κή Ου­κρα­νί­α, ε­ντάσ­σο­νται σε συ­γκε­κρι­μέ­νους και έ­μπει­ρους μη­χα­νι­σμούς πο­λι­τι­κής ε­μπλο­κής.

Εί­ναι πράγ­μα­τι α­ξιο­πε­ρί­ερ­γο το πώς η ευ­ρω­πα­ϊ­κή δύ­ση φαί­νε­ται να μην α­να­ρω­τιέ­ται πως θα μπο­ρέ­σει να δια­χει­ρι­σθεί μια πι­θα­νή έ­κρη­ξη της ε­θνο­τι­κής α­ντί­θε­σης στην Ου­κρα­νί­α των 50 εκατομμυρίων κα­τοί­κων. Α­ντι­θέ­τως, με με­γα­λύ­τε­ρο πεί­σμα, ε­πι­ζη­τούν να ε­μπλα­κούν πε­ρισ­σό­τε­ρο στους α­τλα­ντι­κούς σχε­δια­σμούς, στον πυ­ρή­να του στό­χου: «Για­τί οι Ρώ­σοι να μην πραγ­μα­το­ποι­ή­σουν αυ­τό που έ­κα­ναν οι Ου­κρα­νοί; […] Ό­μως πα­ρά την ρω­σι­κή μοι­ρο­λα­τρί­α, έμ­φυ­τη α­συμ­βα­τό­τη­τα Ρω­σί­ας και δη­μο­κρα­τί­ας, στην ο­ποί­α συμ­βά­λλουν εν τι­νι μέ­τρω ο Πού­τιν και οι πε­ρί αυ­τόν, ό­,τι έ­λα­βε χώ­ρα στο Κί­ε­βο κά­πο­τε μπο­ρεί να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί στην Μό­σχα. Βε­βαί­ως δεν θα δού­με αύ­ριο ‘πορ­το­κα­λί κα­σκόλ’ στην Κόκ­κι­νη Πλα­τεί­α, —ε­άν α­ντι­γρά­ψου­με τους ‘Financial Times’ στην Ρω­σί­α η δη­μο­κρα­τι­κή ε­πα­νά­στα­ση, η ο­ποί­α άρ­χι­σε το 1991, δεν ο­λο­κλη­ρώ­θη­κε. Α­κό­μη χει­ρό­τε­ρα! Δεν γί­νε­ται λό­γος για α­πλή ο­λο­κλή­ρω­ση αυ­τής της ε­πα­νά­στα­σης αλ­λά να ε­πι­στρέ­ψου­με στην κα­τά­στα­ση που βρι­σκό­ταν η Ρω­σί­α έ­ως την πα­λι­νόρ­θω­ση του Πού­τιν».

Πραγ­μα­τι­κά, πό­σο σα­θρά εμ­φα­νί­ζο­νται αυ­τά τα ε­πι­χει­ρή­μα­τα που ταυ­τί­ζουν αυ­θαί­ρε­τα τις ευ­ρω­πα­ϊ­κές με τις α­με­ρι­κα­νι­κές ε­πι­διώ­ξεις και α­κυ­ρώ­νουν την α­νά­δυ­ση ε­νός γε­ω­πο­λι­τι­κού ά­ξο­να στην ευ­ρα­σια­τι­κή ή­πει­ρο, ι­κα­νού να α­ντι­πα­ρα­τε­θεί στις Η­ΠΑ και στην Κί­να. Ό­πως έ­γρα­φε ο Π. Κον­δύ­λης «[…] μια ε­νω­μέ­νη Ευ­ρώ­πη δεν θα εί­χε να κερ­δί­σει πολ­λά πράγ­μα­τα αν εμ­φα­νι­ζό­ταν ως στρα­τη­γι­κός το­πο­τη­ρη­τής των Α­με­ρι­κα­νών στην Α­να­το­λι­κή Ευ­ρώ­πη και ως υ­πο­στη­ρι­κτής ό­λων των χω­ρι­στι­κών τά­σε­ων μέ­σα στην ε­πι­κρά­τεια της πρώ­ην Σο­βιε­τι­κής Έ­νω­σης», α­ντι­θέ­τως αυ­τό θα έ­σπρω­χνε «τη γι­γα­ντιαί­α ευ­ρα­σια­τι­κή αυ­τή χώ­ρα στην ε­πι­θε­τι­κή α­πο­μό­νω­ση ή στην α­γκα­λιά της Κί­νας».  Η Ευ­ρώ­πη έ­χα­σε στην δι­χα­σμέ­νη ε­θνι­κά Ου­κρα­νί­α την ευ­και­ρί­α να α­πο­δεί­ξει ό­τι κι­νεί­ται σε κα­τεύ­θυν­ση α­νά­καμ­ψης α­πό την πα­ρακ­μή της. [...]

Σωτήρης Δημόπουλος

Γεωπολιτική Αναταραχή- Ουκρανία – Ευρώπη και οι προεκτάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο

Αντιθέσεις στην ΚΡΗΤΗ TV

Οι ραγδαίες και πολυσύνθετες εξελίξεις στο μέτωπο της έντασης των σχέσεων ΗΠΑ- ΝΑΤΟ και Ρωσίας, με επιφαινόμενο την Ουκρανία , αλλά με ορατές τις προεκτάσεις σε Γεωπολιτική, Οικονομία, Ενέργεια, Σταθερότητα και Ασφάλεια με παγκόσμιες συνέπειες.

 

-         Τι αποκαλύπτει η κρίση για την Ευρώπη και τους μεγάλους παίκτες ισχύος , πως οι εξελίξεις φέρνουν εμφατικά στο προσκήνιο το ρόλο της Ανατολικής Μεσογείου

-         Το αφήγημα της Δύσης και το αντίστοιχο της Ρωσίας,  σε μια κομβικής σημασίας κατάσταση για την επόμενη μέρα σε όλο τον κόσμο με επίκεντρο την Ευρώπη , για την Ασφάλεια και την Σταθερότητα των λαών

 

-         Ο αντίκτυπος της πολυπολικής  ρευστότητας στα Ελληνοτουρκικά και το Κυπριακό, υπό το βάρος της στρατηγικής αναβάθμισης της αναθεωρητικής πολιτικής της Τουρκίας έναντι του Ελληνισμού , προοπτικές και αδιέξοδα , ο ρόλος των μεγάλων γεωπολιτικών παικτών στην περιοχή μας

 

-         Και μια νέα αποκάλυψη για την αποτύπωση των αμφισβητήσεων της Ελληνικής κυριαρχίας στο Αιγαίο , κομβικής σημασίας για τις θαλάσσιες ζώνες και την οριοθέτηση τους .

Στην εκπομπή καταθέτουν την οπτική τους οι :

 

-         Ιωάννης Μάζης

Καθηγητής Οικονομικής Γεωγραφίας και Γεωπολιτικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

-         Παναγιώτης Τσάκωνας

               Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων/ Σπουδών Ασφάλειας και Ανάλυσης Εξωτερικής Πολιτικής στο ΕΚΠΑ  και επικεφαλής του προγράμματος Ασφάλειας στο Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)

-         Κωνσταντίνος Λουκόπουλος

              Αντιστράτηγος ε.α. - Εκτελεστικός Διευθυντής στο Παρατηρητήριο Ευρωμεσογειακής Ασφάλειας και Συνεργασίας (ΠΕΜΑΣ) – Αναλυτής Θεμάτων Ασφάλειας

-         Σωτήρης Δημόπουλος

              Διδάκτορας Κοινωνιολογίας στο Πάντειο  Πανεπιστήμιο - Πτυχιούχος του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων του Κιέβου- Πολιτικός Αναλυτής

Στην εκπομπή παρεμβαίνουν οι :

-         Γιώργος Κασιμάτης

             Ομότιμος Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου

-         Γιώργος Φίλης

Διδάκτορας Γεωπολιτικής και Καθηγητής Ευρωπαϊκών Θεμάτων

-         Λεόντιος Πορτοκαλάκης

Μέλος του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ)

  Τέως Επιστημονικός συνεργάτης στην έδρα Γεωδαισίας του ΕΜΠ

 

Ο ανταγωνισμός στις εξαγωγές του φυσικού αερίου και η ουκρανική κρίση

Τα δυτικά μέσα δημοσίευσαν το ευχάριστο νέο πως οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεπέρασαν τους ανταγωνιστές τους - τη Σαουδική Αραβία και τη Ρωσία - στην παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου. Επιπλέον, τον Ιανουάριο, για πρώτη φορά, οι εξαγωγές LNG από τις Ηνωμένες Πολιτείες στην Ευρώπη υπερέβησαν την παροχή φυσικού αερίου μέσω αγωγών από τη Ρωσία. Και όλα αυτά συνέβησαν δήθεν λόγω της ουκρανικής κρίσης. Γιατί δεν ισχύει ο ισχυρισμός αυτών των αποκαλύψεων;

Κάποιες απροσδόκητες και διφορούμενες θέσεις διατυπώθηκαν Ταυτόχρονα από την Wall Street Journal. Οι ΗΠΑ αναδεικνύονται και πάλι ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου (σχεδόν 20% πάνω από τους δύο ανταγωνιστές τους τη Σαουδική Αραβία και τη Ρωσία) και ο μεγαλύτερος παραγωγός φυσικού αερίου στον κόσμο.

Παράλληλα, τονίζεται ότι η επιτυχία της αμερικανικής πετρελαϊκής βιομηχανίας φέρεται να σχετίζεται άμεσα με την όξυνση της κρίσης στην Ουκρανία. «Δεν υπάρχει αμφιβολία για τη γεωπολιτική σημασία της θέσης της Αμερικής στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Η κρίση στην Ουκρανία και η ενεργειακή κρίση στην Ευρώπη ρίχνουν φως στην παγκόσμια επιρροή της παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου στις ΗΠΑ».

Μια άλλη αξιοσημείωτη εξέλιξη σημειώθηκε ενώ η κρίση στην Ουκρανία προκάλεσε ανησυχίες για την εξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο. «Τον περασμένο μήνα, για πρώτη φορά στην ιστορία, οι εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου από τις Ηνωμένες Πολιτείες στην Ευρώπη ξεπέρασαν τις παραδόσεις φυσικού αερίου μέσω αγωγών από τη Ρωσία. Οι ρωσικές εξαγωγές, οι οποίες συνήθως αντιπροσωπεύουν περίπου το 30% της κατανάλωσης φυσικού αερίου στην Ευρώπη, έχουν μειωθεί σημαντικά λόγω των ρωσικών τιμών. Και με τις τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη περίπου τέσσερις φορές περισσότερο από τις συνηθισμένες, οι εξαγωγές των ΗΠΑ έχουν εκτοξευθεί για να καλύψουν το κενό».

Ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν γίνει ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου και φυσικού αερίου, κανείς δεν το αμφισβητεί. Γι’ αυτό προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι τα δυτικά μέσα ενημέρωσης γράφουν γι’ αυτό τώρα, ως υποτίθεται ένα ασυνήθιστο γεγονός.

«Αυτό συνιστά μια αξιοπερίεργη αποκάλυψη, γιατί είναι γνωστό ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες παράγουν περισσότερο πετρέλαιο και φυσικό αέριο, από τις άλλες χώρες παραγωγής, εδώ και αρκετά χρόνια. Όσον αφορά το φυσικό αέριο, έχουν από καιρό αφήσει τη Ρωσία στη δεύτερη θέση. Και στο πετρέλαιο, η Ρωσία και η Σαουδική Αραβία ήταν κατώτερες εδώ και αρκετά χρόνια», λέει ο εμπειρογνώμονας του Χρηματοοικονομικού Πανεπιστημίου υπό την κυβέρνηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας και του Ταμείου Εθνικής Ενεργειακής Ασφάλειας Ίγκορ Γιουσκόφ.

Στην πραγματικότητα, οι ΗΠΑ αναδείχθηκαν για πρώτη φορά παγκόσμιος ηγέτης στην παραγωγή πετρελαίου το 2018. Το καλοκαίρι εκείνης της χρονιάς ξεπέρασαν πρώτα τη Ρωσία και το φθινόπωρο τη Σαουδική Αραβία. Όσον αφορά την παραγωγή φυσικού αερίου, οι ΗΠΑ είχαν ξεπεράσει τη Ρωσία ακόμη νωρίτερα - το 2012. Οι ΗΠΑ κατάφεραν να το επιτύχουν αυτό χάρη στη σοβαρή τεχνολογική πρόοδο που πέτυχαν στην εξόρυξη σχιστόλιθου. Πρώτα υπήρξε μια σχιστολιθική επανάσταση στο φυσικό αέριο και μετά στο πετρέλαιο.

Άλλο τώρα αν οι ΗΠΑ συνεχίζουν να υστερούν της Ρωσίας όσον αφορά τις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Αυτό εξηγείται εύκολα: η ίδια η αμερικανική οικονομία καταναλώνει πολλούς υδρογονάνθρακες. Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να είναι εισαγωγείς πετρελαίου, που σημαίνει ότι εξάγουν λιγότερο πετρέλαιο από ό,τι εισάγουν. Υπήρξαν προσπάθειες να καταστούν καθαροί εξαγωγείς και ανεξάρτητοι από το εισαγόμενο πετρέλαιο, αλλά αυτό δεν προχώρησε. Αντί για το βαρύ αργό πετρέλαιο της Βενεζουέλας, τα αμερικανικά διυλιστήρια αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο και πετρελαιοειδή. Οι Αμερικανοί εξάγουν το δικό τους σχιστολιθικό πετρέλαιο σε υψηλότερη τιμή.

Η παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου στις Ηνωμένες Πολιτείες αυξάνεται, αλλά αυτό δεν έχει καμία σχέση με τη γεωπολιτική σύγκρουση με την Ουκρανία και τη Δύση. «Είναι μια καθαρά οικονομική υπόθεση που συνέβη αρχικά χάρη στην επανάσταση του σχιστόλιθου των ΗΠΑ. Η παραγωγή αυξήθηκε πέρυσι χάρη στις επίμονα υψηλές τιμές των υδρογονανθράκων. Καθ' όλη τη διάρκεια του 2021, οι τιμές του πετρελαίου ανεβαίνουν. Στα 90 δολάρια το βαρέλι, σχεδόν όλα τα έργα εξόρυξης γίνονται κερδοφόρα. Η διαφορά είναι μόνον ότι προηγουμένως, μόλις ανέβαινε η τιμή του πετρελαίου, οι παραγωγοί σχιστόλιθου αύξαναν αμέσως την παραγωγή. Αλλά από τότε που ο Μπάιντεν ανέβηκε στην εξουσία, οι Αμερικανοί παραγωγοί έγιναν πιο προσεκτικοί όσον αφορά τις επενδύσεις στην παραγωγή, λόγω των φόβων ότι θα τους μηνύσουν για τους κανονισμούς για το κλίμα και θα αναγκαστούν να εγκαταλείψουν τις επενδύσεις. Οι Αμερικανοί παράγοντες της πετρελαϊκής βιομηχανίας επιλέγουν όλο και περισσότερο να εξαργυρώνουν τα κέρδη τους αντί να επενδύσουν», λέει ο Γιουσκόφ. Κι όμως, το ακριβό πετρέλαιο έχει κάνει τη δουλειά του: οι παραγωγοί σχιστόλιθου αυξάνουν σταδιακά την παραγωγή τους.

«Η κλιμάκωση της κρίσης στην Ουκρανία δεν έχει να κάνει φυσικά με την αύξηση της παραγωγής στις Ηνωμένες Πολιτείες. Προφανώς, τα δυτικά μέσα προσπαθούν με αδέξιο τρόπο να υποστηρίξουν τη θέση της Ουάσιγκτον ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να φοβάται να ενταχθεί στις αμερικανικές σκληρές κυρώσεις κατά της Ρωσίας, επειδή οι ΗΠΑ θα στείλουν το δικό τους LNG για να αντικαταστήσει το ρωσικό στην ευρωπαϊκή αγορά», υποστηρίζει ο συνομιλητής.

Ως απόδειξη αυτού, η WSJ αναφέρει επίσης το γεγονός ότι τον Ιανουάριο ήρθε περισσότερο αμερικανικό LNG στην Ευρώπη από το ρωσικό αέριο μέσω των αγωγών. Ωστόσο, αυτό και πάλι δεν έχει καμία σχέση με την κλιμάκωση της σύγκρουσης γύρω από την Ουκρανία, δεν είναι μια νέα μακροπρόθεσμη τάση, αλλά απλώς ένα τυχαία οικονομική συγκυρία. Τον Ιανουάριο, αρκετοί παράγοντες συνέκλιναν στο ότι σε ορισμένες περιπτώσεις ήταν κερδοφόρο για τους Ευρωπαίους να αγοράσουν LNG στην ημερήσια αγορά (spot market).

Στα τέλη του περασμένου και στις αρχές του τρέχοντος έτους, πολλές νέες εγκαταστάσεις αεριοποίησης LNG άνοιξαν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει περισσότερο LNG διαθέσιμο για εξαγωγή. Ωστόσο, αυτό το LNG δεν θα είναι ελεύθερο για πολύ, επειδή το κλείνουν με μακροπρόθεσμα συμβόλαια Ασιάτες καταναλωτές.

«Πιθανώς, η εφημερίδα πρόσθεσε και τις προμήθειες LNG όχι μόνο από τις ΗΠΑ, αλλά και από την Κίνα, που θα μπορούσαν να έχουν αμερικανική προέλευση. Το Πεκίνο είχε κλείσει με συμβόλαια περισσότερο LNG από όσο χρειαζόταν. Ο χειμώνας φέτος, όμως, ήταν αρκετά ζεστός, κι έτσι εμφανίστηκαν πλεονασματικοί όγκοι LNG. Η Κίνα ανακατεύθυνε αυτούς τους όγκους στην ευρωπαϊκή αγορά για να έχει κέρδος. Πράγματι, στην Ευρώπη οι τιμές στην ημερήσια αγορά σε κάποιες περιπτώσεις έχουν αυξηθεί. Σύμφωνα με τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια της Gazprom, προφανώς, η τιμή του φυσικού αερίου, έχει αυξηθεί. Ως εκ τούτου, η ζυγαριά έχει γύρει προς την κατεύθυνση των προμηθειών LNG. Ωστόσο, μιλάμε για συγκυριακές συνθήκες της αγοράς και όχι για εκτόπιση του ρωσικού φυσικού αερίου από την Ευρώπη».

Με άλλα λόγια, δεν ήταν οι ΗΠΑ που επέβαλαν το LNG να πάει στην Ευρώπη τον Ιανουάριο, αλλά η κατάσταση στην αγορά. Αυτό σημαίνει ότι τα πράγματα θα επανέλθουν όπως ήταν προηγουμένως. Ήδη από τον Φεβρουάριο, οι παραδόσεις από τους αγωγούς της Gazprom στην Ευρώπη αυξήθηκαν σημαντικά. Αυτό σημαίνει ότι οι Ευρωπαίοι άρχισαν και πάλι να παραγγέλνουν περισσότερο αέριο από τη Ρωσία. Επιπλέον, σχεδόν όλο το LNG που παράγεται στο εργοστάσιο Yamal LNG από τη Novatek πηγαίνει τώρα κατευθείαν στην Ευρώπη (οι μεταφορές στην Ασία έχουν γίνει πιο περίπλοκες λόγω του πάγου στη διαδρομή της Βόρειας Θάλασσας). «Μέχρι το τέλος αυτού του έτους, η Ρωσία θα παρέχει περισσότερο αέριο από τις Ηνωμένες Πολιτείες», καταλήγει ο συνομιλητής μας.

 

Πηγή: https://vz.ru/economy/2022/2/16/1143819.html

Η Ρωσία απορρίπτει συνομιλίες με Ευρωπαίους-Μιλά μόνο με ΗΠΑ, προσεγγίζει Κίνα

Τις προηγούμενες ημέρες, με επίκεντρο το Ουκρανικό, είχαμε τρεις σημαντικές συναντήσεις κορυφής, που δείχνουν και τις βασικές τάσεις διαμόρφωσης του παγκόσμιου χάρτη ισορροπιών. 

·       Αν δηλαδή η Ευρώπη θα έχει διακριτό ρόλο μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας ή θα ακολουθήσει πλέον την ατλαντική γραμμή και

·       Αν η Ρωσία θα συνεχίσει να διατηρεί σχέσεις με την Δυτική Ευρώπη ή θα στραφεί ακόμη περισσότερο στην διαμόρφωση ενός ευρωασιατικού άξονα με το Πεκίνο. 

Οι συναντήσεις ήταν: 

1^η Πούτιν-Σι Τζιπίνγκ -2^η Μπάιντεν - Σολτς 3^η Πούτιν-Μακρόν

Οι δύο από αυτές στέφθηκαν με αποτυχία. 

Η μια ήταν μεταξύ Μπάιντεν-Σολτς

Ο Αμερικανός πρόεδρος επεδίωξε να πετύχει ένα Οκ. Για το οριστικό κλείσιμο του αγωγού NordStream 2 . Όμως αυτό το Οκ σημαίνει την οικονομική και γεωπολιτική αυτοκτονία της Γερμανίας. 

Γιατί όλες αυτές οι προτάσεις που πέφτουν στο τραπέζι για μεταφορά αερίου από το Κατάρ, την Αλγερία, την αύξηση εισαγωγής LNG από τις ΗΠΑ, δεν μπορούν αυτή τη στιγμή να αναπληρώσουν τις πραγματικές ανάγκες της γερμανικής βιομηχανίας και των γερμανικών νοικοκυριών, αλλά και της υπόλοιπης Ευρώπης. Και γι΄ αυτό όσο και να προσπαθούσε ο Μπάιντεν, ο Σολτς το Οκ δεν το είπε. 

Και γι’ αυτό βέβαια δέχεται επιθέσεις, ότι είναι εξαρτημένος από τον Σρέντερ, που είναι ηγετικό στέλεχος της Γκαζπρομ, και ότι στέλνει στους Ουκρανούς αντί για όπλα κράνη. Ταυτόχρονα εμφανίζονται δημοσκοπήσεις που δείχνουν να κατρακυλούν τα ποσοστά του. 

Το ζήτημα, όμως, δεν είναι προσωπικό. Είναι ζήτημα, πρωτίστως, συμφερόντων του γερμανικού κεφαλαίου. Και γι΄ αυτό η γερμανική αμφιθυμία θα συνεχιστεί.

Η δεύτερη αποτυχημένη συνάντηση ήταν μεταξύ Μακρόν και Πούτιν.

Ο Μακρόν είναι ενώπιον εκλογών. Θέλει να παίξει τον μεσάζοντα, να υπερκεράσει τις ΗΠΑ, να δείξει στην Γαλλία ότι είναι μεγάλος ηγέτης. Όμως, δεν είναι ντε Γκωλ. Δεν μπορεί να σηκώσει ανάστημα στις ΗΠΑ. Κι αυτό η Μόσχα το γνωρίζει. Και του φέρεται αναλόγως. Κι επειδή στην διπλωματία τίποτε δεν είναι τυχαίο, όλοι είδαμε το μακρύ τραπέζι που επέλεξαν οι Ρώσοι για την συνομιλία. 

Ο Μακρόν στην συνάντηση έθιξε και το ζήτημα της Αφρικής. Εκεί έχει υποστεί μια ήττα απρόσμενη. Οι Ρώσοι μισθοφόροι, μετά την Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, έφθασαν να ελέγχουν την κατάσταση και στο Μαλί. Τόσα χρόνια ο γαλλικός στρατός και οι υπόλοιποι εθελοντές δεν μπόρεσαν να τιθασεύσουν τους τζιχαντιστές στο βορρά, στο Σαχέλ. Μερικές εκατοντάδες Ρώσων, με ντόπιους στρατιώτες από τον νότο της χώρας, ανακατέλαβαν το Τιμπουκτού και τώρα είναι εντός της πρώην γαλλικής βάσης. Ενώ οι Γάλλοι στρατιώτες μεταφέρθηκαν στην Ακτή Ελεφαντοστούν! Οπότε όσοι ανησύχησαν ότι Έλληνες στρατιώτες, βάσει της ελληνογαλλικής συμφωνίας, θα πάνε στο Μαλί, να τους πληροφορήσουμε ότι αυτό φαίνεται μάλλον απίθανο. 

Η αποτυχία της επίσκεψης αποκαλύφθηκε όταν ο Μακρόν πήγε στο Κίεβο και συναντήθηκε με τον Ζελένσκι. Εκεί μίλησε για διαδικασία αποκλιμάκωσης. Μάλλον εννοούσε την αποχώρηση 20-30 χιλιάδων στρατιωτών από την Λευκορωσία, που συμμετέχουν σε ασκήσεις. Η Μόσχα δεν του άφησε κανένα περιθώριο παιχνιδιού. Ο Πεσκόφ απάντησε ότι δεν υπάρχει καμία απόφαση και οτιδήποτε θα αποφασιστεί θα γίνει με τον βασικό παίκτη του ΝΑΤΟ, τις ΗΠΑ. Προσβολή και αναμφίβολη υποτίμηση του Μακρόν. Το μόνο θετικό ήταν η εκ νέου αναφορά στην εφαρμογή των αποφάσεων του Μινσκ II, σύμφωνα με τις οποίες μπορεί να δοθεί καθεστώς διευρυμένης αυτονομίας στις αποσχισθείσες δημοκρατίες της ανατολικής Ουκρανίας. Ωστόσο, μια τέτοια εξέλιξη, όοπως την εννοούν οι Ρώσοι, θα σήμαινε ότι η Ουκρανία δεν θα μπορούσε ποτέ να εισέλθει στο ΝΑΤΟ. Μόνον μια αυστηρά συγκεντρωτική διοικητική δομή θα εξασφάλιζε την μόνιμη παρουσία της Δύσης στην χώρα αυτή. 

Αντιθέτως η συνάντηση Πούτιν- Τζιπίνγκ ήταν απολύτως επιτυχημένη 

Μεταξύ Ρωσίας και Κίνας υπάρχουν πολλά που τους φέρνουν κοντά και αρκετά αυτά που τους χωρίζουν, όπως

·       η κινεζική οικονομική διείσδυση στην κεντρική Ασία, 

·       η πληθυσμιακή απειλή στη Σιβηρία, 

·       οι πωλήσεις ρωσικών όπλων στην Ινδία και στο Βιετνάμ, 

Τα δεύτερα ωστόσο παραμερίζονται λόγω της πίεσης που νοιώθουν από το ατλαντικό σύστημα. 

Πρόκειται για δύο χώρες που είναι από μόνες τους δύο κόσμοι ολόκληροι, δύο πολιτισμοί διακριτοί, με αυτοκρατορική ιδέα για τον εαυτό τους. Και οι δύο δέχονται μόνον την οικονομική παγκοσμιοποίηση. Αλλά δεν δέχονται την πολιτισμική και πολιτική παγκοσμιοποίηση. Δεν δέχονται τα αμερικανικά πολιτισμικά πρότυπα, αλλά ούτε και τα πολιτικά. 

Και σε αυτό το σημείο πρέπει να τονίσουμε ότι το Κομουνιστικό Κόμμα της Κίνας, μπορεί να εφαρμόζει στοιχεία του μαρξισμού-λενινισμού αλλά αυτά δένουν με τον κινεζικό πατριωτισμό. Η κινεζική επανάσταση δεν ήταν μόνον κοινωνική ήταν και εθνική. Ενάντια στους αποικιοκράτες και στους ξένους στρατούς που ταπείνωσαν αυτήν την χώρα με την αρχαία ιστορία. Για τους Κινέζους η περίοδος αυτή της κατάπτωσης και της παρακμής από τον 19^ο αιώνα και τους πολέμους του οπίου μέχρι και το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα είναι ένα «διάλειμμα» για την ουράνια αυτοκρατορία. 

Ένα τεράστιο λάθος των γκλομπαλιστών ήταν που πίστεψαν ότι η δημιουργία μιας εύπορης μεσαίας τάξης θα αποτελούσε την απαραίτητη κοινωνική δύναμη για την εμφάνιση ενός δημοκρατικού πολυκομματικού συστήματος. Ξεχνώντας τον κινεζικό εθνικισμό. Που είχε όμως αντιληφθεί ο Κίσιντζερ όταν με την πολιτική του πιγκ-πονγκ είχε προσεταιριστεί το Πεκίνο κατά της Μόσχας. 

Τους ενώνει, επίσης, η ανάγκη της Κίνας για ενεργειακούς πόρους, που δεν διαθέτει, και η ανάγκη της Ρωσίας για αγορές που θα εξάγει την αφθονία των δικών της. 

Με βάση το σχεδιασμό η Ρωσία, έως το 2035, έχει προγραμματίσει να αυξήσει τις εξαγωγές φυσικού αερίου προς την Κίνα από τα 38 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα στα 46,5. Το εμπορικό ισοζύγιο μεταξύ τους το 2021 έφθασε τα 147 δις. δολλάρια.

Αξίζει να αναφέρουμε ότι οι συνολικές εξαγωγές της Κίνας αυξάνονται εν μέσω της πανδημίας. Για το 2020, οι εξαγωγές της Κίνας αυξήθηκαν 3,6 % σε σύγκριση με αυτές του 2019, φτάνοντας τα 2,6 τρισεκατομμύρια δολάρια!

Επίσης, η Κίνα περικυκλώνεται στον Ειρηνικό στην προσπάθειά της να δημιουργήσει τις δομές του «ενός δρόμου μιας ζώνης», και του θαλάσσιου δρόμου του μεταξιού και κυρίως στο στόχο της να επανεντάξει την Ταϊβάν στην ηπειρωτική Κίνα. Πρόσφατα για το σκοπό αυτό συστάθηκε η AUKUSαλλά υφίσταται και η QUAD -Ινδία ΗΠΑ Αυστραλία, Ιαπωνία- με σαφή αντικινεζικό προσανατολισμό. 

Η παρατεταμένη κατάσταση αντιπαράθεσης στοιχίζει ακριβά στη Ρωσία. Όμως η Δύση, λόγω της κρίσης, τροφοδοτεί την ρωσική οικονομία από τα υπερκέρδη που προέρχονται από την αύξηση των τιμών για την ενέργεια. 

Αν υπάρξει εισβολή στην Ουκρανία από ρωσικές δυνάμεις αυτή θα έχει ως αφορμή την υποστήριξη των ρωσικής εθνικής συνείδησης κατοίκων των περιοχών που έχουν αποσχισθεί στο Ντονμπάς. Αν υπάρξει προέλαση αυτή θα έχει στόχο να καταλάβει τα εδάφη βορείως της Αζοφικής, στην περιοχή της Μαριούπολης, για να καλυφθούν τα νώτα της Κριμαίας. 

Όμως σε αυτή την περίπτωση οι Αμερικανοί θα βγουν κερδισμένοι, αφού μια ρωσική εισβολή θα σημάνει το τέλος της οικονομικής συνεργασίας της Μόσχας με τη Δύση. 

 

 

Μια ιστορία χωρίς Ευρώπη και Χριστιανισμό δεν είναι Ιστορία

Ο Άγιος Φιλάρετος της Μόσχας με τον Αλέξανδρο Πούσκιν

 

 

του Βλαδίμηρου Μοζεγκόφ

Από το Ινστιτούτο Παγκόσμιας Ιστορίας της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών, ανακοίνωσαν την ολοκλήρωση της σύνταξης ενός νέου δόγματος για τη διδασκαλία του σχολικού μαθήματος της παγκόσμιας ιστορίας, στην οποία σκοπεύουν να αφαιρέσουν τον «ευρωκεντρισμό».

Όπως δήλωσε ο ακαδημαϊκός Αλεξάντερ Τσουμπαριάν, εάν μέχρι τώρα τα μαθήματα της παγκόσμιας ιστορίας επικεντρώνονταν κυρίως σε γεγονότα εντός των συνόρων της Ευρώπης, σύμφωνα με τις νέες κατευθύνσεις, δίδεται σημασία και στην Ασία, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική. Ταυτόχρονα, λένε στη Ρωσική Ακαδημία Επιστημών, το εκπαιδευτικό πρότυπο θα δώσει μόνον έναν κατάλογο γεγονότων και η απαραίτητη ισορροπία, βάσει αυτού, προτείνεται να αναζητηθεί από τους ίδιους τους καθηγητές.

Με μια πρώτη ματιά, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με έναν κάπως περίεργο και απειλητικό φιλελευθερισμό. Ειδικά αν τον δει κανείς μέσα από τα γεγονότα που λαμβάνουν χώρα στη σημερινή Δύση, τα οποία μας καταδεικνύουν ξεκάθαρα τη δική της εμπειρία «απόρριψης του ευρωκεντρισμού». Η νέα προοδευτική αντίληψη μετατρέπεται σε κατεδάφιση μνημείων των μεγάλων ηρώων της ευρωπαϊκής ιστορίας και σε πογκρόμ εκπαιδευτικών προγραμμάτων, απόρριψη της μελέτης της κλασικής μουσικής και της κλασικής λογοτεχνίας, υπέρ των προοδευτικών μαθημάτων τζαζ, ραπ και όποιας άλλης εθνογραφίας. Είναι προς αυτή την κατεύθυνση που οι έγκριτοι ακαδημαϊκοί προτείνουν να κινηθούμε συμβαδίζοντας με την εποχή; Ή θα επιδοθούν σε κάτι ακόμη πιο εντυπωσιακό;

Εντάξει, ας μην κλιμακώσουμε την κριτική μας μόνον με εικασίες, μέχρι τουλάχιστον να έχουμε αρκετές πληροφορίες για τις προτεινόμενες καινοτομίες. Ωστόσο, τι είναι, γενικά, ο ευρωκεντρισμός; Ναι, ναι, όλοι γνωρίζουμε πολύ καλά τι εννοούν οι σύγχρονοι δυτικοί αριστεροί με αυτή τη λέξη: είναι μια κουλτούρα λευκής καταπίεσης, αποικιοκρατικές αυτοκρατορίες που εκμεταλλεύονταν άτυχους μαύρους για αιώνες, έκαναν σταυροφορίες εναντίον ατυχών μουσουλμάνων και ακόμη και σήμερα συνεχίζουν να καταπιέζουν δυστυχείς τρανς και άλλες μειονότητες. Όλη αυτή την προπαγανδιστική ανοησία των εφημερίδων και των τηλεοπτικών καναλιών την εμπεδώσαμε στην εντέλεια. 

 

Τι είναι, όμως, πραγματικά ο ευρωκεντρισμός;

Είναι πρωτίστως ο ελληνορωμαϊκός κόσμος, ο οποίος με πνευματικές ρίζες στον κρητικό-μυκηναϊκό και στον αιγυπτιακό πολιτισμό, μετά τις εκστρατείες του Μεγάλου Αλεξάνδρου, δημιούργησε μια ενιαία πολιτιστική οικουμένη, η οποία περιλαμβάνει, εκτός από τα ευρωπαϊκά εδάφη, και τη Βόρεια Αφρική, τη Μεσοποταμία, τη Βαβυλώνα, την Περσία, την Κεντρική Ασία μέχρι την Κασπία Θάλασσα, τα Ιμαλάια και τον Ινδικό Ωκεανό.

Αυτός ο ενοποιημένος πολιτιστικός κόσμος επεκτάθηκε στη συνέχεια από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και περιέλαβε ολόκληρη τη Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή, καθώς και τα εδάφη της Ισπανίας, της Γαλατίας, της Γερμανίας και των Βρετανικών Νήσων. Ο Μέγας Κωνσταντίνος, ο Μέγας Ιουστινιανός και οι μετέπειτα βυζαντινοί αυτοκράτορες μετέφεραν την πολιτιστική επέκταση του ελληνορωμαϊκού κόσμου ακόμη περισσότερο. Ο πολιτισμός του Βυζαντίου κάλυπτε σχεδόν πλήρως τη λεκάνη της Μαύρης Θάλασσας. Το Βυζάντιο βάφτισε τη Βουλγαρία και τη Ρωσία, και τις συμπεριέλαβε στο μεγάλο σύνολο του ανατολικού χριστιανικού πολιτισμού. Έχοντας πνευματική μητέρα το Βυζάντιο, η Ρωσία έφερε αυτόν τον πολιτισμό σε όλα τα μέρη της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, στη Σιβηρία και την Άπω Ανατολή, καλύπτοντας σχεδόν όλη την Ευρασία.

Πάμε από την άλλη πλευρά. Ο πολιτισμός είναι πρώτα και κύρια ένας πολιτιστικός κανόνας. Ο William McNeil (1917-2016, συγγραφέας του διάσημου στην εποχή του «The Triumph of the West»-1963), όρισε τον πολιτισμό ως «τη μέγιστη κοινότητα, ενωμένη από έναν κοινό λογοτεχνικό κανόνα και ιδέες για τον κόσμο και διαμορφωμένη από αυτόν τον κανόνα». Ας επεκτείνουμε αυτόν τον ορισμό στον «πνευματικό και πολιτιστικό κανόνα» και ας δούμε ποια ονόματα μας έρχονται στο μυαλό όταν ακούμε τη λέξη «Ευρώπη»: Όμηρος, Αισχύλος, Πλάτωνας, Αλέξανδρος - αυτή είναι η Ελλάδα. Βιργίλιος, Αύγουστος, Μέγας Κωνσταντίνος - αυτή είναι η Ρώμη. Αυγουστίνος, Καρλομάγνος, Δάντης - αυτή είναι η Δυτική Ευρώπη. Ο Μέγας Ιουστινιανός, ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ο Μάξιμος ο Ομολογητής - αυτή είναι η Ανατολική Ρώμη. Για να σχηματίσει τον δικό της πολιτιστικό κανόνα, η Ρωσία θα πρέπει να προσθέσει σε αυτά και τα ονόματα του Αγίου Βλαδίμηρου, του Γιαροσλάβ του Σοφού, του Αντρέι Ρουμπλιόφ, του Σέργιου του Ραντόνεζ, και φυσικά του Πούσκιν. Αν τα πείτε όλα αυτά με μια λέξη, τότε αυτός θα είναι ο «ευρωκεντρισμός» μας. Αναρωτιέμαι ποια απ’ αυτά τα ονόματα θα μας προσφέρουν οι σεβαστοί κύριοι ακαδημαϊκοί; Ή τι να προσθέσω; Ξεχάσαμε τον Αννίβα, τον Αττίλα,  τον σεΐχη Αμπντουλάχ ιμπν Σάαντ [συνεργάτης του Μωάμεθ], τον Σαλαντίν, τον Τζένγκις Χαν, τον Μαμάι [ηγέτης της Χρυσής Ορδής]; Ποιους άλλους σπουδαίους Αφρικανούς, Λατινοαμερικανούς επιστήμονες, στοχαστές και ποιητές;

Εντάξει. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το σημερινό μάθημα ιστορίας του σχολείου πάσχει. Σ’ αυτό, για παράδειγμα, η ιστορία της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας πρακτικά δεν αντικατοπτρίζεται καθόλου, κάτι που, φυσικά, είναι μια πλήρης ανοησία και σκάνδαλο. Όταν η Δυτική Ευρώπη μόλις έβγαινε από τις σπηλιές της, και το Παρίσι ήταν ένας σκοτεινός λάκκος, που περιβαλλόταν από χωμάτινο προμαχώνα, η Κωνσταντινούπολη ήταν η μεγαλύτερη μητρόπολη του κόσμου και παρέμεινε έτσι μέχρι να την κατακτήσουν οι Τούρκοι. Και όταν στην τότε Ευρώπη έλεγαν «Πόλη», όλοι καταλάβαιναν για ποια πόλη μιλούσαν. Ωστόσο, η σημερινή ιστορία της ύστερης αρχαιότητας και του Μεσαίωνα είναι στην πραγματικότητα η ιστορία της Γαλλίας. Παραλογισμός; Παραλογισμός!

Υπερβολικά αχνή στο μάθημα της ιστορίας αντικατοπτρίζεται και η επανάσταση του Χριστιανισμού, για την οποία ο Πούσκιν είπε: «Η μεγαλύτερη πνευματική και πολιτική ανατροπή του πλανήτη μας είναι ο Χριστιανισμός. Σε αυτό το ιερό στοιχείο ο κόσμος χάθηκε και ανανεώθηκε. Η αρχαία ιστορία είναι η ιστορία της Αιγύπτου, της Περσίας, της Ελλάδας, της Ρώμης. Η σύγχρονη ιστορία είναι η ιστορία του Χριστιανισμού. Αλίμονο στις χώρες που είναι εκτός του ευρωπαϊκού συστήματος!».

Δεν υπάρχει τίποτα περίεργο στο γεγονός ότι ο Πούσκιν κατάλαβε την ιστορία καλύτερα από τους κυρίους ακαδημαϊκούς. Γι' αυτό ήταν ιδιοφυΐα. Αλλά το γεγονός ότι οι κύριοι ακαδημαϊκοί επιθυμούν, στο πνεύμα των καιρών, να διορθώσουν τον Πούσκιν, ο οποίος φαινομενικά ακούγεται πολύ μισαλλόδοξος, έμφυλος, πατριαρχικός, ή ακόμα και να τον πετάξουν από το πλοίο της νεωτερικότητας, όπως πετάνε σήμερα στη Δύση τον Πλάτωνα, τον Αριστοτέλη, τον Δάντη, τον Όμηρο, αυτό θα πρέπει να μας κινητοποιήσει.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ένα καλό μάθημα ιστορίας θα πρέπει να περιλαμβάνει την ιστορία των ισλαμικών κατακτήσεων του 7ου-8ου και των επόμενων αιώνων, καθώς και την ιστορία των μεγάλων περσικών, κινεζικών και ινδικών αυτοκρατοριών. Αλλά για κάποιο λόγο, υπάρχουν αόριστες υποψίες ότι κάτω από τις λέξεις «στη νέα αντίληψη μια σημαντική θέση κατανέμεται στην Ασία, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική», τα παιδιά μας, στο πνεύμα μιας κακώς κατανοητής φιλίας των λαών, θα τροφοδοτηθούν με ιστορίες για τους μεγάλους προοδευτικούς-δημοκρατικούς πολιτισμούς της Κεντρικής Αφρικής, της Λατινικής Αμερικής και των χωρών της Κοινοπολιτείας Ανεξάρτητων κρατών. Και ότι στο Ινστιτούτο Παγκόσμιας Ιστορίας της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών, σύμφωνα με τις επιταγές των Βρετανών εταίρων μας και των Ευρασιατών φίλων μας, θέλουν απλώς να χώσουν τη μεγάλη ιστορία της Ρωσίας στην απέραντη ασιατική άμμο. Θα ήθελα οι σεβαστοί ακαδημαϊκοί μας να διαλύσουν αυτές τις αμφιβολίες το συντομότερο δυνατό.

πηγή: https://vz.ru/opinions/2022/2/4/1141823.html

Το "ψυχογράφημα" της Ουκρανίας

ΛΑΜΠΡΟΣ ΚΑΛΑΡΡΥΤΗΣ - ΕΜΕΙΣ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ

Στη συζήτησή μας (31-01-2022) ο Δρ. Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου προχωρά σε μία εξαιρετική ιστορική αλλά και σύγχρονη ανάλυση για να εξηγήσει το "ψυχογράφημα" της Ουκρανίας.

Ένα εθνοτικό μωσαϊκό εν μέρει ενοποιημένο υπο μία ρωσική πολιτισμική υπερδομή στα ανατολικά κυρίως, μία εχθρική προς τη Ρωσία κατάσταση με έντονη τη σφραγίδα της Ουνίας στα δυτικά.

Ελληνικοί πληθυσμοί από αποικίες 3.00 ετών της αρχαίκή εποχής. ένα πρώην χανάτο που καταλύθηκε από τους Ρώσους με τους σημερινούς Τατάρους να μην τρέφουν τα καλύτερα αισθήματα για τη Ρωσία, ρωσική ή με ρωσική αναφορά πλειοψηφία έχει πάρει τα όπλα.

Μία πολύπλοκη κατάσταση όπου - όπως πάντα- ότι επιβάλεται ενόπλως δεν αναιρείται δι ατων συζητήσεων.   

Οι επιπτώσεις του "πανικού" στην οικονομία της Ουκρανίας

 

του Nikolay Storozhenko

Ο Ζελένσκι - και μαζί του οι Ηνωμένες Πολιτείες - το τερμάτισαν. Οι συνεχείς ισχυρισμοί για «ρωσική εισβολή» έχουν φέρει την Ουκρανία στο χείλος της οικονομικής κατάρρευσης. Επιπλέον, ένα από τα μυστήρια των τελευταίων ημερών επιλύθηκε: ποιος είναι ο λόγος που το Κίεβο επιμένει ότι «δεν υπάρχει κίνδυνος εισβολής», ενώ η Ουάσιγκτον συνεχίζει να υποστηρίζει ότι «η Ρωσία είναι έτοιμη να επιτεθεί». Το πρόβλημα είναι οικονομικό.

Στις 28 Ιανουαρίου, το γραφείο του Ζελένσκι ανακοίνωσε μια διαδικτυακή συνάντηση του Προέδρου της Ουκρανίας με εκπροσώπους ξένων μέσων ενημέρωσης. Το θέμα δεν διευκρινίστηκε, αν και δεν χρειαζόταν: εξαρχής ήταν σαφές ότι επρόκειτο να μιλήσουν για την απειλή της «εισβολής».

Ο Ζελένσκι δεν απογοήτευσε. Έγιναν πολλές ηχηρές δηλώσεις. Αλλά το κυριότερο είναι ότι, όπως αποδείχθηκε, ο πανικός στον οποίο επιδίδεται η Ουκρανία τους τελευταίους τρεις μήνες δεν χρειάζεται. Επιπλέον, εξαιτίας αυτού, η Ουκρανία μπορεί να καταστρέψει την οικονομία της.

«Μετά την έναρξη άλλων πηγών πληροφοριών, 12,5 δισεκατομμύρια δολ. αποσύρθηκαν από την Ουκρανία. Το κράτος μας δεν μπορεί να ανταπεξέλθει μόνο του σε τέτοιες προκλήσεις. Από τα κρατικά αποθέματα σταθεροποιούμε το εθνικό μας νόμισμα, επομένως στοιχίζει ακριβά στην Ουκρανία αυτή η ελαφρώς μη ισορροπημένη πολιτική πληροφόρησης», είπε ο Ζελένσκι. Με τον όρο «μη ισορροπημένη πολιτική πληροφόρησης» εννοούσε τις συνεχείς δηλώσεις για «ρωσική εισβολή». Άραγε οι γονείς του διάβασαν στον μικρό Βόβα [υποκοριστικό του  Βλαδίμηρου, που είναι το όνομα του Ζελένσκι] την ιστορία με τον βοσκό που φώναζε: «λύκοι, λύκοι!»;

Ποιος πυροδότησε τον πανικό

Ας ρίξουμε μια γρήγορη ματιά στο πώς εξελίχθηκε όλο αυτό. Σταδιακά.

Στα τέλη Οκτωβρίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες, πρώτα από τα μέσα ενημέρωσης και στη συνέχεια μέσω αξιωματούχων (συμπεριλαμβανομένου του υπουργού Εξωτερικών Άντονι Μπλίνκεν), άρχισαν να κλείνουν επίμονα το μάτι στην Ουκρανία και να προειδοποιούν για «επικείμενη ρωσική επίθεση». Το Κίεβο αρχικά το αρνήθηκε: «Στις αρχές Νοεμβρίου, ούτε το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας και Άμυνας, ούτε η Κρατική Υπηρεσία Συνόρων, ούτε η ίδια Διεύθυνση Πληροφοριών του Υπουργείου Άμυνας κατέγραψαν οποιαδήποτε 'συγκέντρωση ρωσικών στρατευμάτων'» και δεν υποπτεύονταν καν σχέδια για μια επίθεση, αποκαλώντας τα όλα παραπληροφόρηση. Και στις 7 Νοεμβρίου, ο γραμματέας Τύπου του Ζελένσκι δεν μπορούσε καν να σχολιάσει τη δήλωση του Μπλίνκεν για την επικείμενη επίθεση: «Το ερώτημα παραμένει: γιατί τα αμερικανικά ΜΜΕ διαδίδουν τέτοιες πληροφορίες, είναι αλήθεια; Αλλά το γραφείο του προέδρου δεν έχει προς το παρόν επιβεβαιωτικές πληροφορίες».

Ωστόσο, μετά από μερικές μέρες, στο Κίεβο κατάλαβαν τον υπαινιγμό και, μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Μεγάλη Βρετανία, βύθισαν τους Ουκρανούς σε πανικό- αυτόν που δεν χρειάζεται σήμερα ο Ζελένσκι: «Ας έλθουν οι δημοσιογράφοι στο Κίεβο. να δουν μήπως έχουμε τανκς που κυκλοφορούν στους δρόμους... Αν δεν είσαι στην Ουκρανία, δημιουργείται αυτή η εντύπωση... Δεν είναι έτσι, δεν χρειαζόμαστε αυτόν τον πανικό», είπε σε ξένους δημοσιογράφους.

Μια στιγμή, όμως. Τότε τι έκανε η ουκρανική κυβέρνηση τους τελευταίους τρεις μήνες; Δεν υπάρχουν οπλικά συστήματα στους δρόμους; Εδώ είναι στρατιωτικά οχήματα, στην Οδησσό, στις 19 Ιανουαρίου [https://od.vgorode.ua/news/sobytyia/a1194242-po-odesse-proshlas-voennaja-tekhnika-video], εδώ είναι μεταφορά εξοπλισμού στο Ντονμπας, στη γραμμή αντιπαράθεσης [https://www.gazeta.ru/army/2021/12/01/14267797.shtml]. Εδώ είναι 90 τόνοι στρατιωτικού φορτίου από τις Ηνωμένες Πολιτείες [https://www.dw.com/ru/ssha-dostavili-partiju-voennoj-pomoshhi-ukraine/a-60523508] και ένα νομοσχέδιο στη Γερουσία των ΗΠΑ για την προμήθεια όπλων στην Ουκρανία. Εδώ είναι εκτοξευτές αντιαρματικών πυραύλων NLAW από το Ηνωμένο Βασίλειο [https://nv.ua/ukraine/events/protivotankovye-granatomety-nlaw-kotorye-poluchila-ukraina-ot-britanii-na-chto-oni-sposobny-50212039.html].

Επιπλέον, η Ουκρανία κατάφερε πρόσφατα να λάβει μια απόφαση για τον εξοπλισμό του στρατού με βαρέα όπλα και της εθνικής αυτοάμυνας με συμβατικά. Κατάφερε να τρομάξει τον πληθυσμό καλώντας γυναίκες στην στρατιωτική εκπαίδευση. Και όλα αυτά με φόντο τις καθημερινές φήμες για την εισβολή, που διαχέονται σε όλη την ιεραρχία της εξουσίας. Την μία ο διοικητής της Επιχείρησης Κοινών Δυνάμεων (JFO), Αντιστράτηγος Alexander Pavlyuk, θα απαριθμήσει τις περιοχές που απειλούνται με κατάληψη, την άλλη ο ίδιος ο Ζελένσκι μιλά για την απειλή κατάληψης του Χαρκόβου.

Η γρίβνα καταρρέει

Αυτό δεν θα μπορούσε να επηρεάσει την οικονομία της Ουκρανίας; Το ερώτημα είναι ρητορικό.

Τον Νοέμβριο του 2021, το ουκρανικό νόμισμα ήταν ισχυρότερο από οποιαδήποτε άλλη στιγμή από την έναρξη της πανδημίας COVID-19 (11 Νοεμβρίου – 26,06 UAH ανά δολάριο). Ήταν μια μακροπρόθεσμη τάση που κράτησε από τα τέλη Απριλίου: κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η γρίβνα ενισχύθηκε έναντι του δολαρίου κατά σχεδόν 7,7% (με άλλα λόγια, το δολάριο που κόστιζε 28 γρίβνα έγινε 26). Οι κύριοι λόγοι για αυτό είναι το άλμα στα κέρδη από τις εξαγωγές (68,24 δισεκατομμύρια δολάρια, +19 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2020), καθώς και ένα άλλο ρεκόρ εμβασμάτων από τους Ουκρανούς μετανάστες στο εξωτερικό (πάνω από 15 δισεκατομμύρια δολάρια, +3 δισεκατομμύρια έως το 2020). Ωστόσο, ήδη από τα μέσα Νοεμβρίου, η γρίβνα άρχισε να υποτιμάται και στα μέσα Ιανουαρίου επέστρεψε στα επίπεδα του Απριλίου 2021. Μετά απ' αυτό, συνέχισε να πέφτει (28 Ιανουαρίου - 28,99 UAH / USD).

Βεβαίως, ο λόγος της πτώσης της αξίας του νομίσματος δεν είναι μόνο ο πανικός. Υπάρχουν και οι εποχικοί παράγοντες: οι εισαγωγείς αγοράζουν ξένο νόμισμα για νέα συμβόλαια, οι ξένοι επενδυτές κατοχυρώνουν τα κέρδη τους από τα κρατικά ομόλογα και τα αποσύρουν στο εξωτερικό, οι εταιρείες ενέργειας χρειάζονται δολάρια για να αγοράσουν άνθρακα και φυσικό αέριο.

Όμως, τους τελευταίους μήνες, η γρίβνα δέχτηκε διπλό χτύπημα: ο δανεισμός σταμάτησε και η ζήτηση για το νόμισμα έχει εκτοξευθεί στα ύψη. Η Εθνική Τράπεζα (NBU) έπρεπε να απορροφήσει αυτά τα χτυπήματα: τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο εισήλθε στη διατραπεζική αγορά με παρεμβάσεις ύψους σχεδόν 1.030 εκατ. δολαρίων (τον Ιανουάριο-Οκτώβριο 2021 συνολικά 248 εκατ. δολάρια). Και ήδη τον Ιανουάριο με 1511 εκατομμύρια δολάρια (1-28 Ιανουαρίου). Αν όμως τον Νοέμβριο οι παρεμβάσεις ισορροπήθηκαν με την επαναγορά 1.178 εκατομμυρίων δολαρίων, τότε τον Δεκέμβριο η NBU αγόρασε μόνο 84 εκατομμύρια δολάρια και τον Ιανουάριο του 2022 - 20 εκατομμύρια δολάρια.

Στα τέλη Δεκεμβρίου, το Υπουργείο Οικονομικών της Ουκρανίας αντέδρασε στην έναρξη της πτώσης του εθνικού νομίσματος και στην εκροή πιστωτικών κεφαλαίων αυξάνοντας τα επιτόκια των κρατικών ομολόγων. Η Ουκρανία έχει δανειστεί ακριβά στο παρελθόν, αλλά εδώ τα επιτόκια αυξήθηκαν στο 10,5% για τα τρίμηνα ομόλογα, στο 10,8% για τα εξαμηνιαία και στο 12,78% για τα διετή. Ωστόσο, μετά τις γιορτές, οι αποδόσεις εκτινάχθηκαν κατακόρυφα και κυρίως στους βραχυπρόθεσμους τίτλους.

«Οι ξένοι έχουν μειώσει τα κρατικά ομόλογα κατά 8 δισεκατομμύρια UAH από την αρχή του έτους. Και βρισκόμαστε πλέον περίπου στο επίπεδο των αρχών της περασμένης χρονιάς. Τα ομόλογά μας που ανήκουν σε μη κατοίκους Ουκρανίας κορυφώθηκαν τον Ιούνιο σε 110 δισεκατομμύρια UAH. Τώρα έχουμε 84 δισεκατομμύρια UAH», δήλωσε ο Alexei Lupin, διευθυντής του Τμήματος Ανοικτών Αγορών της NBU. Επίσης, η NBU αναγκάστηκε να παραδεχτεί ότι η Ουκρανία έχασε προσωρινά την πρόσβαση σε εξωτερικές αγορές κεφαλαίων. Η NBU αύξησε το προεξοφλητικό επιτόκιο από 9 σε 10%. Σύμφωνα με φήμες, ο επικεφαλής της NBU, Kirill Shevchenko, το έκανε αυτό χωρίς τη συγκατάθεση του Ζελένσκι, προκαλώντας την μεγάλη δυσαρέσκεια του τελευταίου.

Ο Yury Grinenko, επικεφαλής της ταμειακής διαχείρισης της Credit Dnepr Bank, προβλέπει ότι οι ξένοι επενδυτές μπορεί να αποσύρουν άλλα 1-1,5 δισεκατομμύρια δολάρια και η περίοδος μείωσης της ζήτησης για τα ουκρανικά χρεόγραφα να διαρκέσει έως και έξι μήνες. Προφανώς, από εκεί προέρχονται τα 4-5 δισεκατομμύρια δολάρια που χρειάζεται η Ουκρανία, σύμφωνα με τον Ζελένσκι: οι ξένοι απέσυραν 1 δισεκατομμύριο δολάρια, θα αποσυρθούν άλλα 1,5 δισεκατομμύρια δολάρια, συν οι παρεμβάσεις της NBU.

Κρύο ντους

Φαίνεται ότι ήταν η ενημέρωση της NBU στις 20 Ιανουαρίου (αύξηση του προεξοφλητικού επιτοκίου, αναγνώριση της απώλειας πρόσβασης στη χρηματοδότηση) που αναστάτωσε τις ουκρανικές αρχές. Ήδη στις 24 Ιανουαρίου, σε συνεδρίαση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας και Άμυνας, ο Γραμματέας του, Αλεξέι Ντανίλοφ επανέλαβε ότι δεν υπήρχε απειλή επίθεσης και ο γραμματέας Τύπου του Ζελένσκι άρχισε να εξηγεί ότι τα λόγια του προέδρου για την κατάληψη του Χάρκοβου παρεξηγήθηκαν.

Τελικά, στις 27 Ιανουαρίου συνέβη μια εντελώς μυστηριώδης ιστορία. Ο Ζελένσκι και ο Μπάιντεν είχαν τηλεφωνική συνομιλία εκείνη την ημέρα. Και, σύμφωνα με το CNN, δεν συμφώνησαν στην αξιολόγηση της ρωσικής απειλής: φέρεται ότι ο Ζελένσκι μάλωσε με τον Μπάιντεν, ο οποίος απείλησε τον Ουκρανό πρόεδρο ότι «λεηλατούσε το Κίεβο». Αργότερα, το Κίεβο και η Ουάσιγκτον αρνήθηκαν αυτήν την ερμηνεία και το CNN αφαίρεσε την είδηση.

Ωστόσο, ακούμε τον απόηχο αυτής της ιστορίας στη συνομιλία του Ζελένσκι με τον ξένο Τύπο. Ο Ζελένσκι μιλά για την ανάγκη οικονομικής στήριξης για την Ουκρανία (το συζήτησε με τον Μπάιντεν), μιλά για την απειλή του πανικού για την ουκρανική οικονομία.

Ο λόγος για τον οποίο είναι σημαντικό να καθησυχαστούν γρήγορα οι κάτοχοι του ουκρανικού χρέους εξηγείται επίσης από τον οικονομολόγο Oleg Pendzin: «Υπ' αυτές τις συνθήκες, οι δυτικοί πιστωτές δεν θα δώσουν δάνεια στην Ουκρανία με ευνοϊκά επιτόκια. Ως εκ τούτου, είναι εξαιρετικά σημαντικό για την Ουκρανία να αποκτήσει ένα νέο πρόγραμμα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ). Αυτό θα είναι ένα τεστ για τους ξένους κερδοσκόπους: αν υπάρξει πρόγραμμα με το ΔΝΤ, ίσως αρχίσουν να επενδύουν λίγο στην Ουκρανία με φθηνό τόκο. Αλλά το τρέχον εκτεταμένο πρόγραμμα με το ΔΝΤ τελειώνει τον Ιούνιο του 2022», προφανώς, αυτό ακριβώς συζήτησε ο Ζελένσκι με τον Μπάιντεν. Εάν το ΔΝΤ δεν ενεργήσει ως τέτοιος εγγυητής, τότε, σύμφωνα με τον εμπειρογνώμονα, αυξάνεται ο κίνδυνος χρεοκοπίας για την Ουκρανία.

Η συγκυρία των παγκόσμιων αγορών ενισχύει επιπλέον αυτόν τον κίνδυνο. Η Ουκρανία ξοδεύει περισσότερο νόμισμα για την αγορά ενέργειας. Ενώ οι κυριότεροι τομείς των εξαγωγών της (σιδηρομεταλλεύματα, ορυκτές πρώτες ύλες) φέρνουν όλο και λιγότερα έσοδα. Και το μόνο ερώτημα τώρα είναι εάν η Ουκρανία θα μπορέσει να εμποδίσει την εκροή ξένου νομίσματος και να αυξήσει την εισροή.

Εναλλακτικά, η Ουκρανία και οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να συνεχίσουν να σκορπίζουν τον πανικό. Αλλά τότε οι ΗΠΑ θα πρέπει να αναλάβουν την περαιτέρω χρηματοδότηση αυτής της απόδοσης.

Ένα σημείο παραμένει ακατανόητο: τι σκέφτονταν στην Ουκρανία όταν ενεπλάκησαν σε αυτή την περιπέτεια να διασπείρουν τον πανικό για την εισβολή; Από την εποχή του Ποροσένκο, το Υπουργείο Οικονομικών της Ουκρανίας χρηματοδοτεί ενεργά το δημόσιο χρέος μέσω της έκδοσης ομολόγων. Πώς θα μπορούσε να οδηγηθεί ο πανικός στο μέγιστο και ταυτόχρονα να περιμένουν ότι οι επενδυτές δεν θα βιαστούν αμέσως να απαλλαχθούν από τα κρατικά ομόλογα;

πηγή: https://vz.ru/world/2022/1/29/1141074.html